Muzeu i Luvrit në Paris është ende i mbyllur të hënën, ndërsa policia heton një grabitje të jashtëzakonshme që kishte në shënjestër bizhuteritë e paçmueshme të kurorës së Francës.
Hajdutë të pajisur me mjete elektrike depërtuan në muzeun më të vizituar në botë në mes të ditës, përpara se të arratiseshin me skuterë me tetë sende bizhuterie jashtëzakonisht të vlefshme.
Ja çfarë dimë për krimin që ka tronditur Francën.
Si ndodhi grabitja?
Grabitja ndodhi të dielën midis orës 09:30 dhe 09:40, pak pasi muzeu u hap për vizitorët.
Katër hajdutë përdorën një ashensor mekanik të montuar në makinën e tyre për të hyrë në Galerie d’Apollon (Galeria e Apolonit) përmes një ballkoni pranë lumit Senë.
Fotografitë nga vendngjarja tregonin një shkallë të montuar mbi makinë që ngjitej deri në një dritare në katin e parë.
Dy nga hajdutët prenë xhamat me një gurë smeril me bateri dhe hynë në muze.
Më pas ata kërcënuan rojet, të cilët evakuuan ambientet, dhe vodhën objekte nga dy vitrina qelqi.
Një raport paraprak ka zbuluar se një në tre dhoma në zonën e muzeut të bastisur nuk kishin kamera monitorimi, sipas mediave franceze.
Kjo është një ngjarje “shumë e dhimbshme” për Francën, tha Natalie Goulet, anëtare e komisionit të financave të Senatit francez.
“Ne të gjithë jemi të zhgënjyer dhe të zemëruar,” tha ajo, dhe është “e vështirë të kuptohet si ndodhi kaq lehtë.”
Goulet i tha BBC-së se alarmi i galerisë ishte i prishur kohët e fundit dhe “duhet të presim hetimin për të ditur nëse alarmi ishte çaktivizuar”.
Ministria e Kulturës e Francës tha se alarmet e përgjithshme të muzeut ranë dhe stafi ndoqi protokollin duke kontaktuar forcat e sigurisë dhe duke mbrojtur vizitorët.
Grupi u përpoq t’i vinte zjarrin makinës së tyre jashtë, por u penguan nga ndërhyrja e një punonjësi të muzeut, shtoi ministria e kulturës.
Ministrja e Kulturës, Rachida Dati tha për mediat, se pamjet e vjedhjes tregonin hajdutët e maskuar që hynin “qetësisht” dhe thyenin vitrinat me xhevahiret. Askush nuk u lëndua gjatë grabitjes.
Ajo i përshkroi hajdutët si dukshëm “me përvojë” me një plan të përgatitur mirë për të ikur me dy skuterë.
Rreth 60 hetues po punojnë për çështjen dhe prokurorët thanë se teoria e tyre është që hajdutët ishin urdhëruar nga një organizatë kriminale.
Kërkimet vazhdojnë për katër të dyshuar dhe hetuesit po studiojnë kamerat nga itinerari i arratisjes.
Një dëshmitar përshkroi skena “paniku total” ndërsa muzeu u evakua. Më vonë pamjet tregonin hyrjet të mbyllura me porta metalike.
Çfarë xhevaherësh u vodhën?
Sipas autoriteteve, u morën tetë objekte, përfshirë diadema (një shirit i stolisur për kokën), varëse dhe vathë dhe brosha. Të gjitha janë të shekullit të 19-të dhe dikur u përkisnin monarkëve francezë ose sundimtarëve perandorakë.
Ministria e Kulturës e Francës tha se objektet e vjedhura ishin:
- Një diadem dhe një spilë që i përkisnin Perandoreshës Eugénie, bashkëshortes së Napoleonit III
- Një varëse smeraldi dhe një palë vathë smeraldi të Perandoreshës Marie-Louise
- Një diadem, varëse dhe një vath i vetëm nga seti i safirit që i përkiste Mbretëreshës Marie-Amélie dhe Mbretëreshës Hortense
- Një spilë e njohur si “brosha relikare”
Midis tyre, këto pjesë janë të zbukuruara me mijëra diamante dhe gurë të tjerë të çmuar.
Dy objekte të tjera, përfshirë kurorën e Perandores Eugénie, u gjetën pranë vendit të ngjarjes, me sa duket të rëna gjatë arratisjes. Autoritetet po i ekzaminojnë ato për dëmtime.
Nuñez i përshkroi xhevahiret e vjedhura si “të paçmuara dhe me vlerë trashëgimie të pamase”.
“Tani jemi në luftë me kohën” tha Chris Marinello, drejtori ekzekutiv i Art Recovery International.
Kurorat dhe diademat mund të shpërbëhen lehtësisht dhe të shiten në pjesë të vogla.
“Hajdutët nuk do t’i mbajnë të paprekura, ata do t’i copëtojnë, do të shkrijë metalin e çmuar, do të ripresin gurët e çmuar dhe do të fshehin provat e krimit,” tha Marinello.
Do të ishte e vështirë t’i shesësh këto xhevahire të paprekura, shtoi ai.
Më herët këtë vit, zyrtarët në Luvër kërkuan ndihmë nga qeveria franceze për të restauruar dhe rinovuar sallat e ekspozitave të plakura të muzeut dhe për të mbrojtur më mirë veprat e artit.
Në atë kohë, presidenti francez Emmanuel Macron premtoi se Luvri do të ridizajnohej si pjesë e projektit New Renaissance, i vlerësuar të kushtojë midis €700 milion dhe €800 milion. Projekti përfshin forcim të sigurisë.
Kur do të rihapet Luvri?
Luvri mbetet i mbyllur të hënën ndërsa vazhdojnë hetimet për grabitjen.
Në një mesazh në faqen e tij të internetit, muzeu tha se vizitorët që kishin rezervuar tashmë bileta do të rimbursohen automatikisht.
Policia dhe punonjësit e sigurisë mund të shiheshin rreth hyrjes së famshme të piramidës prej xhami të vendit të hënën. Janë vendosur gjithashtu barriera metalike.
Nuk është dhënë asnjë informacion se kur muzeu mund të rihapet për publikun.
Luvri është gjithmonë i mbyllur të martave, kështu që më së shpejti që mund të rihapet këtë javë do të ishte e mërkura.
Çfarë po thonë njerëzit për grabitjen?
Vjedhja ka shkaktuar zemërim politik në Francë. Macron që e quajti bastisjen “një sulm ndaj historisë sonë”. Lideri i ekstremit të djathtë, Tubimi Kombëtar, Jordan Bardella, e quajti “një poshtërim të patolerueshëm” dhe Marine Le Pen e quajti “një plagë për shpirtin francez”.
A kanë ndodhur më parë vjedhje të ngjashme?
Në vitin 1911, një punonjës italian i muzeut arriti të largohej me “Mona Lisa”-n nën pallton e tij, pasi e hoqi pikturën, e cila atëherë ishte pak e njohur për publikun, drejtpërdrejt nga muri i një galerie të qetë.
Ajo u gjet pas dy vitesh dhe fajtori më vonë tha se ishte motivuar nga bindja se kryevepra e Leonardo da Vinçit i përkiste Italisë.
Më pak rreziqe merren me “Mona Lisa”-n sot: piktura, ndoshta më e njohura në koleksionin e muzeut, është e vendosur në një kuti xhami me siguri të lartë.
Në vitin 1998, “Le Chemin de Sèvres”, një pikturë e shekullit të 19-të nga Camille Corot, u vodh dhe nuk është gjetur kurrë. Incidenti nxiti një rishikim të gjerë të sigurisë së muzeut.
Kohët e fundit ka pasur një seri vjedhjesh që synojnë muzetë francezë.
Muajin e kaluar, hajdutët u futën në Muzeun Adrien Dubouché në Limoges dhe vodhën punime porcelani të vlerësuara në 9.5 milionë euro.
Në nëntor 2024, shtatë objekte me “vlerë të madhe historike dhe trashëgimie” u vodhën nga Muzeu Cognacq-Jay në kryeqytet. Pesë u rikuperuan para pak ditësh.
Po atë muaj, grabitës të armatosur bastisën Muzeun Hieron në Burgundy, duke qëlluar me armë përpara se të arratiseshin me vepra arti të shekullit të 20-të me vlerë miliona paund.
BBC, përgatiti në shqip ©LAPSI.AL
