Nga Tjerk Brühwiller, São Paulo
Pas largimit nga Brazili, Flávio Bolsonaro ka mbërritur në Miami. Të enjten pritet të dalë para mediave. Kush e ndihmoi?
Flávio Bolsonaro mbërriti të mërkurën në Miami me një avion privat. Avioni u ul pak para orës 9:30, sipas kohës lokale, në aeroportin Opa-locka. Pamjet tregojnë kandidatin e mundur në zgjedhjet presidenciale të Brazilit, i cili humbi garën, duke zbritur nga avioni së bashku me bashkëshorten dhe dy vajzat e tij. Shoqëruesit e mbrojtën familjen nga fotografët me çadra. Vetë Bolsonaro nuk dha asnjë deklaratë. Sipas Paulo Figueiredos, një person i afërt me të që jeton në Shtetet e Bashkuara, Bolsonaro synon të dalë të enjten para mediave në Miami.
Arratisja e Bolsonaros kaloi përmes Argjentinës dhe Ekuadorit. Të martën në mbrëmje, sipas autoritetit argjentinas të emigracionit, familja kaloi kufirin pranë Foz do Iguaçu. Bolsonaro përdori pasaportën e tij italiane. Në Puerto Iguazú, ai dhe familja e tij hipën në një avion çarter, i cili fluturoi drejt Floridës përmes Guayaquilit, duke shmangur hapësirën ajrore braziliane. Që disa orë më parë, persona të afërt me të kishin pretenduar se ai kishte mbërritur në Florida. Itinerari i dokumentuar më vonë i udhëtimit i hodhi poshtë këto pretendime.
Kush e ndihmoi Bolsonaron?
Administrata amerikane e Donald Trumpit duket se ishte informuar që në një fazë të hershme. Sipas CNN-it, Bolsonaro ishte njoftuar që të hënën se ai dhe familja e tij do të lejoheshin të hynin në Shtetet e Bashkuara. Trump thuhet se e miratoi personalisht pranimin e tyre. Ai e përshkroi familjen si njerëz të mirë dhe përsëriti dyshime të pambështetura me prova për zgjedhjet braziliane. Mbetet e paqartë nëse Uashingtoni e njihte planin e arratisjes ose ndihmoi në zbatimin e tij. Dy burime të gazetës “Folha de S. Paulo” i atribuojnë sekretarit amerikan të Shtetit, Marco Rubio, një rol aktiv. Për këtë, po ashtu, nuk ka konfirmim zyrtar, sikurse nuk ka konfirmim as për dhënien tashmë të azilit politik.
E re është dyshimi se edhe rrethi i presidentit argjentinas Javier Milei ishte në dijeni të arratisjes. Sipas hulumtimeve të gazetës argjentinase “La Nación”, strategu i tij me ndikim, Santiago Caputo, ndodhej në rajonin kufitar në kohën e nisjes së avionit dhe thuhet se e shoqëroi Bolsonaron gjatë kalimit të kufirit.
Pamjet treguan një minibus nga Brazili, i cili, i shoqëruar nga policia aeroportuale argjentinase, arriti deri te avioni në Puerto Iguazú. Qeveria argjentinase konfirmoi hyrjen e familjes me dokumente të vlefshme. Sipas saj, nuk kishte pengesa juridike. Opozita argjentinase kërkon sqarime se kush ishte i informuar dhe cilat institucione shtetërore mund të kenë ndihmuar.
Fillon beteja e narrativave
Bolsonaro humbi të dielën në balotazh ndaj presidentit Luiz Inácio Lula da Silva. Që para zgjedhjeve, vëllai i tij Eduardo kishte rekomanduar që ai të largohej nga Brazili në rast humbjeje. Të dielën në mbrëmje, Policia Federale kërkoi sekuestrimin e pasaportave të tij për shkak të rritjes së rrezikut të arratisjes. Gjykatësi Alexandre de Moraes, i Gjykatës së Lartë Federale, e pranoi kërkesën dhe ia ndaloi Bolsonaros daljen nga vendi.
Bolsonaro, ndaj të cilit po zhvillohen hetime për vepra të mundshme financiare, kishte siguruar ende të hënën se do të qëndronte në vend dhe do të organizonte opozitën. Të martën ai e la të kalonte afatin. Pasaportat e tij braziliane u anuluan, por pasaporta italiane i mundësoi kalimin e kufirit. Policia Federale njoftoi të mërkurën se po heton shkeljen e urdhrave gjyqësorë. Megjithatë, juridikisht Bolsonaro nuk konsiderohet i dyshuar për vepër penale në arrati. Ende nuk është lëshuar urdhërarrest ndaj tij.
Tashmë ka nisur debati se si duhet vlerësuar arratisja. Rrethi i Bolsonaros flet për përndjekje politike nga gjykatësi Moraes. Prej vitesh, ky i fundit është në konflikt me kampin Bolsonaro lidhur me dezinformimin dhe sulmet ndaj sistemit zgjedhor. Ai gjithashtu drejtoi procesin në të cilin Jair Bolsonaro u dënua për tentativë grusht shteti.
Moraes e ka humbur një pjesë të besueshmërisë për shkak të veprimeve të tij ndaj kampit Bolsonaro. Kësaj i shtohet fakti se ai – njësoj si Bolsonaro dhe personalitete të tjera me ndikim në Brasília – shfaqet në hetimet për skandalin financiar të Banco Master, e cila është shembur. Policia konstatoi se ish-drejtuesi i bankës, Daniel Vorcaro, i kishte kërkuar këshilla gjykatësit. Për më tepër, Moraes pretendohet se ka qenë i përfshirë në një kontratë me vlerë miliona të bankës me zyrën ligjore të bashkëshortes së tij. Ai mohon çdo parregullsi.
I mbrojtur nga babai dhe mandatet
Pas humbjes së zgjedhjeve, Bolsonaro duhej të llogariste edhe me mundësinë e arrestimit. Kampi Bolsonaro prej kohësh flet për përndjekje politike. Në fakt, Policia Federale po heton Flávio Bolsonaron për transaksione të dyshuara të pastrimit të parave të mikut të tij Willer Tomaz. Gjatë hetimeve, hetuesit gjetën indicie se Bolsonaro kishte pasur qasje në një llogari biznesi të avokatit. Një procedurë tjetër lidhet me pagesat e ish-drejtuesit të Banco Master, Daniel Vorcaro, për një film mbi Jair Bolsonaron. Flávio mohon se ka kryer ndonjë vepër penale.
Edhe afera të mëparshme e kanë shoqëruar rrugëtimin e tij politik. Në të ashtuquajturën çështje “Rachadinha”, ai akuzohej se, gjatë kohës kur ishte deputet rajonal, kishte marrë një pjesë të pagave të punonjësve të tij. Aktakuza dështoi pas vendimeve gjyqësore lidhur me provat. Po ashtu, u kritikuan kontaktet e tij të mëparshme me milicët, një rrjet kriminal në Rio de Janeiro i udhëhequr nga ish-policë, si edhe blerja e një numri të madh pronash me para në dorë, përfshirë vilën e tij në Brasília.
Deri tani nuk ka pasur pasoja penale. Gjatë presidencës së tij, babai i tij ishte përpjekur të ushtronte ndikim mbi Policinë Federale. Presidenti i atëhershëm kishte deklaruar se, po të ishte e nevojshme, do të zëvendësonte drejtues policie dhe ministra për të mbrojtur familjen e tij. Si senator, Flávio Bolsonaro gëzonte gjithashtu mbrojtje parlamentare, e cila do të përfundojë me skadimin e mandatit të tij në janar.
Arratisja përçan të djathtën braziliane
Presidenti Lula e quajti arratisjen “të turpshme”. Në të njëjtën kohë, në Brasília po rritet shqetësimi se Bolsonaro, me mbështetjen amerikane, mund ta paraqesë veten si viktimë të përndjekjes politike dhe t’i mobilizojë sërish mbështetësit e tij. Lula i ka udhëzuar ministrat e tij që të mos e shfrytëzojnë më tej publikisht arratisjen, në mënyrë që të mos i përshkallëzojnë tensionet. Konferenca për shtyp e paralajmëruar për të enjten mund të tregojë nëse Bolsonaro kërkon mbrojtje apo synon ta vazhdojë nga jashtë vendit përplasjen me Lulën dhe drejtësinë.
Ndërkohë, një pjesë e së djathtës braziliane dëshiron t’i lërë zgjedhjet pas. Partia Liberale e Bolsonaros e ka njohur fitoren e Lulës. Drejtuesit e partisë duket se u befasuan nga largimi i tij nga vendi. Guvernatori i São Paulos, Tarcísio de Freitas, i cili para kandidimit të Flávios konsiderohej një kandidat me perspektivë për presidencën, kërkon një opozitë konstruktive. Politikanë të tjerë e mbrojnë arratisjen e Bolsonaros ose të paktën e konsiderojnë hapin të kuptueshëm. Mendimet janë të ndara edhe mes pothuajse 60 milionë votuesve të Bolsonaros. Mbetet e diskutueshme nëse ata mund të mobilizohen përsëri nga Florida përmes retorikës së njohur të viktimizimit./FAZ
Tjerk Brühwiller, São Paulo
Korrespondent për Amerikën Latine me seli në São Paulo.
