Gjermania ka mbetur prapa? Aspak: Tani po vjen supervala
Nga Oliver Stock
Forca e Gjermanisë në inteligjencën artificiale qëndron te makineritë, të dhënat e prodhimit dhe dekadat e njohurive industriale. Nga Siemens te Bosch, SAP dhe Trumpf: vala e ardhshme e IA-së po lind brenda vetë vendit.
10.000 procesorë janë një shifër abstrakte. 75 kilometra kabllo disi më pak. Ndërsa 150 kamionë që sjellin pajisjet kompjuterike krijojnë tashmë një pamje të qartë në mendje. Pikërisht kjo ka ndodhur në Mynih. Në Tucherpark, Deutsche Telekom, së bashku me Nvidia, ka ngritur një fabrikë të IA-së: deri në 10.000 procesorë grafikë Blackwell dhe 20 petabajt hapësirë ruajtjeje.
Për këdo që këto shifra nuk i thonë shumë: një petabajt i korrespondon 500 miliardë faqeve tekst, pra, me gjasë, afërsisht gjithë dijes së njerëzimit. Që prej shkurtit 2026, infrastruktura është në funksion. Në momentin e inaugurimit, më shumë se një e treta e kapacitetit të saj ishte tashmë e rezervuar. Klientët janë kompani të prodhimit të makinerive. Mirë se vini në Gjermaninë e IA-së të vitit 2026.
“Mundësia e shekullit: IA-ja”
Bëhet fjalë për inteligjencë artificiale, por jo për chatbot-e dhe historitë e zakonshme nga Silicon Valley. Bëhet fjalë për një formë të IA-së në të cilën Gjermania zotëron diçka që nuk mund të kopjohet: fabrika, makineri, të dhëna prodhimi dhe njohuri për mënyrën se si metali shndërrohet në diçka që funksionon. Shefi i Siemens, Roland Busch, e sheh kështu: “Gjermania ka mundësinë e shekullit: IA-në industriale. Por dritarja e mundësisë është e shkurtër.”
Arsyetimi i tij përputhet me atë që shfaqet gjatë këtij udhëtimi virtual nëpër fabrikat gjermane: “Ne në Evropë i ndërtojmë makineritë. Ne i kuptojmë proceset. Ne kemi njohuritë specifike të fushës dhe, mbi të gjitha, të dhënat industriale.”
Mynih: Fillimisht digjitale, pastaj reale
Në infrastrukturën e Mynihut, Siemens ofron, ndër të tjera, softuer simulimi. Inxhinierët mund t’i ndërtojnë, ndryshojnë dhe testojnë produktet virtualisht përpara se të ekzistojë komponenti i parë real. Një automobil, një turbinë ose një impiant prodhimi krijohet kështu dy herë: një herë në kompjuter dhe vetëm më pas në fabrikë. Sa më mirë të funksionojë versioni i parë, aq më pak gabime duhet të paguajnë inxhinierët gjatë provës reale.
Në fazën e parë të digjitalizimit, makineritë u lidhën në rrjet. Më pas u mblodhën të dhënat e tyre. Tani synimi është që makineritë, softueri dhe të dhënat të fillojnë të mësojnë me njëra-tjetrën dhe nga njëra-tjetra. Se çfarë do të thotë kjo në praktikë, shihet 200 kilometra në veri të Mynihut.
Herzogenaurach: Kolegu që flet gjuhën e PLC-ve
Furnizuesi i industrisë së automobilave dhe industrisë në përgjithësi, Schaeffler, punon atje me Industrial Copilot të Siemens. Në fabrika, të ashtuquajturit PLC kontrollojnë shiritat transportues, motorët, valvulat dhe robotët. Deri tani, njeriu duhej të mësonte gjuhën e tyre të programimit. Tani një inxhinier përshkruan me gjuhën e tij të zakonshme se çfarë duhet të bëjë një makinë.
IA-ja gjeneron prej kësaj kodin e programimit. Kjo tingëllon si një asistent i këndshëm digjital, por prek një nga thesaret më të mëdha të industrisë gjermane: njohurinë. Makineritë po bëhen më të ndërlikuara, ndërsa specialistët me përvojë po bëhen më të paktë. Një pjesë e madhe e know-how-t gjendet në mendjet e njerëzve, në manuale dhe në impiante dhjetëra vjeçare. IA-ja mund ta bëjë këtë njohuri të disponueshme më shpejt.
Siemens raportonte që në vitin 2024 se më shumë se 100 kompani e përdornin ose po e testonin Industrial Copilot-in e tij. Kështu, tekniku i ri nuk ka nevojë të ketë punuar 20 vjet në të njëjtën sallë fabrike për të ditur se ku duhet të kërkojë kur diçka nuk funksionon. Ai thjesht mund ta pyesë makinerinë.
15 për qind në Hildesheim
Se aplikime të tilla mund të jenë ekonomikisht të leverdishme e tregon Bosch. Në fabrikën e Hildesheim-it, ku ndër të tjera prodhohen motorët 800 volt për automjetet moderne elektrike, IA-ja analizon të dhënat e prodhimit: temperaturat, presionin, gjendjen e makinerive dhe kohët e cikleve. Gjatë vënies në punë të linjave të reja të prodhimit, softueri identifikon devijime të mundshme në procese. Rezultati: sipas Bosch, kohët e ciklit ulen me rreth 15 për qind.
Produktiviteti rritet. Po ashtu edhe konkurrueshmëria. Në selinë më të vjetër të kompanisë në Stuttgart-Feuerbach, IA-ja shkurton një proces kontrolli nga tre minuta e gjysmë në tre minuta. Bosch i ka përllogaritur kursimet në fabrikat pilot në një deri në dy milionë euro në vit.
30 sekonda këtu, një defekt i shmangur atje. Kështu krijohet produktiviteti në një fabrikë. Lënda e parë më e rëndësishme për këtë janë të dhënat, të cilat krijohen vetëm kur realisht prodhohet diçka. Çdo vidë, çdo motor, çdo pikë saldimi gjeneron përvojë. Ajo ruhet dhe rikthehet në proces, pa qenë nevoja që mjeshtri të shpjegojë për herë të dhjetë se si bëhet puna.
Walldorf: Fabrika e padukshme
Udhëtimi nëpër Gjermaninë e IA-së vazhdon dhe do të ishte sigurisht i paplotë pa një ndalesë te SAP në Walldorf. Këtu nuk ka presa dhe robotë, por këtu projektohet evidenca kontabël për ciklin jetësor të makinerive.
Sepse çdo produkt industrial ka një jetë të dytë që askush nuk e sheh. Në kompjuter regjistrohet se çfarë materiali është porositur, kur do të dorëzohet, ku ndodhet një pjesë rezervë, cila makinë duhet mirëmbajtur dhe cili klient pret furnizimin e tij. Kjo është bota e SAP-it.
Bota e SAP-it
Koncerni aktualisht po përpiqet ta integrojë thellë asistentin e vet të IA-së, Joule, në këto procese. Në vitin 2025, SAP raportonte tashmë më shumë se 230 skenarë të disponueshëm të IA-së dhe 34.000 klientë që përdornin Business AI. Ndërkohë, fokusi po zhvendoset te agjentët e specializuar të IA-së, të cilët jo vetëm u përgjigjen detyrave, por përgatitin hapat e punës dhe i koordinojnë ata me njëri-tjetrin.
Për shembull, kur prishet një pompë. Një sistem IA-je identifikon nga të dhënat e makinerisë se ajo ka gjasa të dështojë. Një i dytë kontrollon se cila pjesë rezervë nevojitet. Softueri i ndërmarrjes e di nëse ajo ndodhet në magazinë, kur mund të ndalet prodhimi dhe cili teknik është i disponueshëm.
Kështu, inteligjenca artificiale shndërrohet në inteligjencë industriale. Makineria më vete nuk di asgjë për ndërmarrjen. Softueri i ndërmarrjes nuk di asgjë për atë që po ndodh aktualisht brenda makinerisë. Por kur të dyja komunikojnë me njëra-tjetrën, krijohet një vlerë e shtuar e matshme.
Ditzingen: 100.000 skaje prerjeje
Ndalesa e fundit: Trumpf në Ditzingen. Fare pranë Bosch-it. Kompania prodhon makina përpunimi dhe lazerë. Gjatë prerjes me lazer, cilësia e skajit të prerjes përcakton nëse një pjesë është e përdorshme apo jo. Një operator me përvojë e dallon defektin dhe ndryshon parametrat.
Trumpf ka digjitalizuar një pjesë të kësaj përvoje. Një punonjës kalon me një skaner dore mbi skajin e prerjes. Cutting Assistant, i bazuar në IA, vlerëson rezultatin dhe propozon parametra të rinj. Algoritmi është trajnuar me më shumë se 100.000 fotografi të skajeve të prerjes. Asnjë njeri nuk i mban ato në mendje, por 100.000 skaje prerjeje përbëjnë 100.000 doza të vogla përvoje nga industria e makinerive. IA-ja industriale mëson pse llamarina reflekton dhe kur një skaj prerjeje është i dobët.
58,7 për qind mbështeten te IA-ja
Në fund të këtij udhëtimi virtual nëpër Gjermani shfaqet sërish një shifër abstrakte: sipas një ankete të studiuesve ekonomikë të Institutit ifo në Mynih, të publikuar në maj 2026, 58,7 për qind e kompanive industriale gjermane përdorin IA.
Enti Federal i Statistikave e ka zbërthyer më tej këtë shifër dhe tregon se ku qëndrojnë pengesat. Në të gjithë sektorët, në vitin 2025 rreth 26 për qind e ndërmarrjeve me të paktën dhjetë të punësuar përdornin IA. Te ndërmarrjet e mëdha përqindja ishte dukshëm më e lartë, ndërsa te firmat e vogla më e ulët. Kompanitë që nuk e përdorin IA-në përmendin si pengesat kryesore mungesën e njohurive, pasigurinë juridike, mbrojtjen e të dhënave, sistemet e papajtueshme dhe cilësinë e dobët të të dhënave.
“Efekti Personio”
Këtu del në pah një problem tashmë i njohur: inteligjenca artificiale mund të jetë vetëm aq e mirë sa të dhënat me të cilat ushqehet. Ky parim themelor nga raporti “Efekti Personio”, i emërtuar sipas startup-it të suksesshëm gjerman Personio, e bën të qartë pengesën qendrore në modernizimin e proceseve: nëse të dhënat janë të paplota, të pastrukturuara ose të shpërndara në sisteme të ndryshme ruajtjeje, IA-ja e pasqyron dhe e shumëfishon këtë kaos.
Gara e dytë sapo ka filluar
58,7 për qind janë megjithatë shumicë. Për Klaus Wohlrabe, drejtues i anketimeve në ifo, me këtë është kapërcyer një prag. “Inteligjenca artificiale ka depërtuar përfundimisht gjerësisht në ekonominë gjermane”, thotë ai. Dhe shifra tregon: Gjermania e ka humbur garën e parë të madhe të ekonomisë digjitale. Motorët më të rëndësishëm të kërkimit, rrjetet sociale, platformat cloud dhe modelet e mëdha gjuhësore vijnë nga vende të tjera.
Por tani po fillon një garë tjetër. Një garë se kush i kupton makineritë, kush i zotëron të dhënat e prodhimit dhe kush mund ta lidhë botën fizike me atë digjitale. Siemens e njeh sistemin e kontrollit. SAP e njeh porosinë. Bosch e njeh linjën e prodhimit. Trumpf e njeh llamarinën. Dhe në Mynih tashmë ndodhen 10.000 procesorë që mund të mësojnë prej gjithë kësaj./FOCUS Online
