Shefi i Nvidia-s shihet si objektiv i një komploti kinez spiunazhi

Një biznesmene kineze, e cila kishte krijuar një marrëdhënie të afërt me Jensen Huang, u zbulua se po i përcillte informacione Pekinit. Presidenti Trump u informua, por nuk ndërmori asnjë veprim.

Nga Jonathan Swan, Maggie Haberman, Ana Swanson, Paul Mozur, Tripp Mickle dhe Julian E. Barnes

Agjencitë amerikane të inteligjencës kishin mbledhur informacione të jashtëzakonshme.

Një drejtuese e lartë e një kompanie qendrash të të dhënave me seli në Singapor ishte nën vëzhgim për dyshimet se mund të kishte orientuar drejt Kinës çipa të avancuar të Nvidia-s për inteligjencën artificiale. Tani, zyrtarët amerikanë kishin arritur në përfundimin se ajo ishte një aset i inteligjencës kineze, që i përcillte informacione Pekinit.

Por ajo që pasoi ishte edhe më alarmante. Mbikëqyrja e drejtueses, Alice Huang, e njohur edhe si Huang Le, shtetase kineze, zbuloi se ajo kishte krijuar një marrëdhënie të afërt me Jensen Huang, drejtorin ekzekutiv të Nvidia-s.

Prej vitesh, Uashingtoni ka punuar për t’ia mohuar Kinës teknologjinë e nevojshme për të barazuar ose tejkaluar Shtetet e Bashkuara në konkurrencën e fortë globale për epërsi në inteligjencën artificiale. Zbulimi se Pekini po merrte raporte nga dikush që kishte qasje të drejtpërdrejtë te z. Huang, një nga figurat më të fuqishme të revolucionit të IA-së dhe njëkohësisht aleat me ndikim i Presidentit Trump, ngriti alarmin në Shtëpinë e Bardhë.

Rreth një vit më parë, z. Trump u informua mbi gjetjet e inteligjencës, të cilat nuk ishin raportuar më parë, dhe zgjodhi të mos ndërmerrte asnjë veprim. Z. Trump ka qenë i kujdesshëm për të mos penguar shitjet e çipave të Nvidia-s, të cilat po ndihmojnë në nxitjen e ekonomisë dhe të tregut të aksioneve, si dhe për të mos e ndërlikuar më tej marrëdhënien tregtare me Kinën.

Ky rrëfim bazohet në intervista me persona të informuar mbi mbikëqyrjen, të cilët folën në kushte anonimiteti sepse gjetjet burojnë nga inteligjencë e klasifikuar, si dhe me zyrtarë të tjerë, drejtues të industrisë dhe analistë.

Zyrtarët amerikanë tashmë dyshonin se znj. Huang po e ndihmonte Kinën të anashkalonte kufizimet që pengonin qasjen e saj te çipat e avancuar për IA.

Por zbulimi se ajo po i përcillte informacione drejtpërdrejt Pekinit ngriti mundësi edhe më shqetësuese, përfshirë faktin se z. Huang mund të kishte njohuri për mënyrën se si z. Trump mendonte për një çështje me rëndësi jetike për të dyja vendet, e cila ka të ngjarë të diskutohet kur presidenti të vizitojë Kinën muajin e ardhshëm. Po ashtu, u ngritën pikëpyetje nëse ajo mund të siguronte informacione për Nvidia-n, kompani që, më shumë se pothuajse çdo tjetër, ka kontribuar në epërsinë që Shtetet e Bashkuara kanë ruajtur në zhvillimin e modeleve më të avancuara të IA-së.

Z. Huang nuk ka marrë një informim mbrojtës, paralajmërime që u jepen ndonjëherë amerikanëve që janë objektiv i shërbimeve të huaja të inteligjencës, thanë persona të informuar mbi mbikëqyrjen.

Mbikëqyrja ndaj znj. Huang vazhdon, thanë ata, ndërsa kompanitë që kanë qenë të lidhura me të vazhduan edhe këtë vit të blinin çipa Nvidia.

Nvidia tha se kompania që kishte punësuar znj. Huang, Megaspeed, ishte si çdo klient tjetër rajonal dhe se më parë kishte hetuar dhe hedhur poshtë pretendimet se kompania nga Singapori po kontrabandonte çipa drejt Kinës. John Rizzo, zëdhënës i Nvidia-s, tha: “Ndërveprimet e Jensenit me znj. Huang nuk janë të pazakonta apo të papritura. Takimet me klientët janë pjesë e punës së një drejtori ekzekutiv; Jensen flet çdo vit me mijëra drejtues të kompanive kliente.”

Nvidia është “e bindur se, nëse qeveria amerikane beson se ndonjë person përbën kërcënim për industrinë amerikane, do të na njoftonte”, tha z. Rizzo. Klientë si Megaspeed, shtoi ai, “marrin informacione të zakonshme biznesi — jo sekrete tregtare të ndjeshme të Nvidia-s — dhe asnjë informacion me rëndësi për sigurinë kombëtare”.

Shtëpia e Bardhë, CIA dhe Agjencia e Sigurisë Kombëtare refuzuan të komentojnë. Në një deklaratë për The New York Times, Megaspeed tha se “drejtuesit aktualë” të saj e marrin çështjen “jashtëzakonisht seriozisht dhe janë të përkushtuar për të zbardhur faktet pas këtyre akuzave”. Kompania shtoi se “është angazhuar një studio ligjore e jashtme për të kryer një hetim të plotë të brendshëm dhe qeveria amerikane është njoftuar se ne jemi plotësisht të përkushtuar për të bashkëpunuar”.

Znj. Huang nuk iu përgjigj kërkesave për koment. Nuk është e qartë se sa ngushtë është ende e lidhur me Megaspeed. Një person i njohur me aktivitetin e Megaspeed tha se znj. Huang ishte bërë më pak aktive në kompani pas hetimeve amerikane.

E pyetur për përfundimin amerikan se znj. Huang kishte mbledhur informacione në emër të Pekinit, Liu Chang, zëdhënës i Ambasadës kineze në Uashington, tha se Shtetet e Bashkuara po zhvillonin një fushatë “shpifjesh dhe denigrimesh të pabazuara” kundër Kinës.

Kur z. Trump u informua fillimisht për këto të dhëna të inteligjencës vitin e kaluar, zyrtarët amerikanë nuk besonin se drejtuesi i Nvidia-s e dinte se znj. Huang po mblidhte informacione për kinezët. Nuk është e qartë nëse zyrtarët e inteligjencës e kanë përditësuar që atëherë vlerësimin e tyre, por disa zyrtarë të lartë brenda administratës Trump dyshojnë se z. Huang mund të kishte mbetur i pavetëdijshëm për atë që ata e kishin cilësuar si rolin e saj në mbledhjen e inteligjencës për Kinën.

Pikëpyetjet nëse Megaspeed po i siguronte Kinës çipa për IA u bënë publike përmes artikujve të botuar vitin e kaluar nga The New York Times dhe Bloomberg News.

Z. Huang ka lobuar me sukses pranë administratës gjatë mandatit të dytë të z. Trump për të lehtësuar rregulloret ndaj kompanive të inteligjencës artificiale dhe për të tërhequr kufizimet më të rrepta mbi shitjet e çipave të Nvidia-s drejt Kinës. Ai gjithashtu negocioi një marrëveshje me z. Trump që i lejoi qeverisë amerikane të marrë një pjesë prej 25 për qind nga disa çipa Nvidia që qeveria lejon të shiten në Kinë.

Marrëdhënia e afërt ndërmjet presidentit dhe z. Huang ka penguar përpjekjet për të shtrënguar kontrollin mbi shitjet e çipave të Nvidia-s jashtë vendit, thanë zyrtarë aktualë dhe ish-zyrtarë amerikanë. Ata thanë se disa hetime dhe sanksione tregtare të propozuara që lidhen me Kinën ose Nvidia-n kishin ngecur brenda Departamentit të Tregtisë, agjencisë përgjegjëse për rregullimin e eksporteve të çipave.

Nvidia ka deklaruar se respekton ligjin dhe se nuk ka prova që çipat e saj po kontrabandohen drejt Kinës. Z. Rizzo tha se qeveria kineze i ka “bllokuar çipat amerikanë të IA-së, duke mbrojtur industrinë e vet”.

Shumë pyetje rreth kësaj situate mbeten pa përgjigje, të paktën publikisht.

Nuk është e qartë nëse shqetësimet për mbrojtjen e operacionit të mbikëqyrjes luajtën rol në vendimin për të mos informuar z. Huang. Njoftimi i tij mund ta kishte paralajmëruar znj. Huang se po vëzhgohej, gjë që është një arsye e zakonshme pse zyrtarët e inteligjencës ngurrojnë të japin informime mbrojtëse.

Nuk u arrit të përcaktohej se cila agjenci apo cilat agjenci të inteligjencës kanë qenë të përfshira në monitorimin e znj. Huang, apo çfarë i shtyu ta nisnin atë. Gjithashtu nuk është e qartë në çfarë rrethanash znj. Huang nisi të mblidhte informacione për Pekinin, çfarë informacioni përcolli apo çfarë vlere kishte ai për Kinën.

Raportimet e mëparshme të The Times për znj. Huang përshkruanin ngritjen e saj të shpejtë dhe disi misterioze. Një biznesmene dhe investitore kineze, ajo u bë përfundimisht një drejtuese e lartë e Megaspeed, kompani për të cilën Departamenti i Tregtisë, drejt fundit të administratës Biden, nisi të dyshonte se po e ndihmonte Kinën të anashkalonte ndalimet amerikane dhe të siguronte qasje në fuqinë kompjuterike të çipave të Nvidia-s.

Qeveria amerikane po heton Megaspeed që nga fundi i vitit 2024, kur një zyrtar i Departamentit të Tregtisë vizitoi qendrën e saj të të dhënave në Malajzi dhe e gjeti objektin të dyshimtë. Pajisjet e Nvidia-s ndodheshin ende të paketuara në kuti, çka sugjeronte se ato po dërgoheshin drejt objektit ose jashtë tij, në vend që të instaloheshin aty.

Singapori ka zhvilluar gjithashtu hetimin e vet ndaj Megaspeed. Në vitin 2025, autoritetet e Singaporit e morën znj. Huang në pyetje, por më pas e liruan.

Hetimi i Departamentit të Tregtisë ndaj Megaspeed iu kalua këtë vit Departamentit të Drejtësisë, thanë zyrtarë të administratës.

Ndërsa qeveria amerikane i ka kufizuar kompanitë nga eksportimi i çipave më të avancuar të Nvidia-s drejt Kinës që nga viti 2022, disa kompani janë zbuluar duke i kontrabanduar ato në mënyrë të paligjshme përtej kufirit kinez. Kompani të tjera kanë ngritur ligjërisht biznese që blejnë sasi të mëdha çipash për të ndërtuar qendra të të dhënave në Azinë Juglindore, të cilat u shërbejnë kompanive kineze.

Disa zyrtarë dhe ligjvënës amerikanë e konsiderojnë këtë një boshllëk problematik në rregullore dhe administrata Biden e kufizoi këtë praktikë. Z. Trump i tërhoqi ato rregulla. Administrata po shqyrton nëse duhet t’i shtrëngojë përsëri.

Megaspeed është ndër kompanitë në Azinë Juglindore që blejnë çipa për të ndërtuar qendra të të dhënave dhe më pas ua japin me qira fuqinë e tyre kompjuterike kompanive në Kinë.

Megaspeed është, në thelb, një ndërmjetëse. Ajo ka blerë çipa Nvidia nga dega amerikane e Inspur, një prodhues kinez serverësh. Shtetet e Bashkuara e kanë futur kompaninë mëmë të Inspur në listën e zezë për furnizim të ushtrisë kineze me teknologji, ndonëse kompania amerikane vazhdon të mos jetë subjekt sanksionesh.

Megaspeed më pas ia ka ofruar këtë fuqi kompjuterike Alibaba-s dhe kompanive të tjera kineze. Zyrtarët amerikanë besojnë se kompania përbën një pjesë të një përpjekjeje të gjerë ndërkombëtare të kompanive kineze për të siguruar qasje në çipat e nevojshëm për ndërtimin dhe funksionimin e sistemeve të IA-së. Hetuesit dyshojnë se disa prej çipave Nvidia të blerë nga Megaspeed po përfundojnë gjithashtu në mënyrë të paligjshme në Kinë.

Kompania motër e Megaspeed në Malajzi bleu të paktën 4,8 miliardë dollarë pajisje të avancuara për IA, që përmbanin çipa dhe teknologji Nvidia, ndërmjet qershorit 2024 dhe shkurtit 2026, sipas të dhënave tregtare të siguruara nga ImportGenius, një platformë tregtare. Ishte një shumë jashtëzakonisht e madhe parash për një kompani të vogël dhe pak të njohur.

Nvidia dhe Megaspeed kanë vazhduar të bëjnë biznes edhe këtë vit. Të dhënat e kufizuara të disponueshme për pjesën më të madhe të këtij viti tregojnë se Megaspeed dhe kompanitë e lidhura me të vazhduan të blinin produkte Nvidia, shpesh përmes ndërmjetësve.

Për të parandaluar kontrabandimin e çipave drejt Kinës, Nvidia i vlerëson blerësit para se të miratojë blerjen e çipave dhe ndonjëherë kontrollon më vonë nëse blerësi vazhdon t’i ketë çipat. Kompania vazhdon ta listojë Megaspeed në faqen e saj të internetit si partnere për shërbimet cloud. Megaspeed e promovoi këtë marrëdhënie edhe këtë muaj. Në një shpallje pune, dega indoneziane e Megaspeed e quante veten “partnere kryesore biznesi e Nvidia-s”.

Megaspeed ka vazhduar t’i shërbejë klientit të saj kryesor, Alibaba-s, sipas personit të njohur me aktivitetin e kompanisë dhe analistëve të tjerë të industrisë së teknologjisë.

Në qershor 2024, vetëm disa javë para se Megaspeed të fillonte blerjet e saj, fotografi të publikuara në LinkedIn e tregonin z. Huang përkrah znj. Huang në një bar në Taipei, pas një panairi lokal të teknologjisë. Ata pinë uiski së bashku me drejtues të tjerë të kompanive të IA-së.

Një vit më vonë, në maj 2025, ata u panë përsëri së bashku, duke dalë nga një restorant në Taipei pas një darke biznesi me furnizues të tjerë të IA-së. Ajo priti pas z. Huang ndërsa ai fliste me gazetarët tajvanezë jashtë restorantit.

Këto hollësi u përshkruan në një artikull të Times tetorin e kaluar. Por informacionet më të thella të inteligjencës lidhur me znj. Huang mbetën të ruajtura ngushtë brenda administratës.

Persona me dijeni për çështjen thanë se agjencitë amerikane kishin kryer mbikëqyrje elektronike ndaj znj. Huang. Kjo mbikëqyrje tregoi se ajo ishte në kontakt me një shtetas amerikan.

Agjencitë amerikane të inteligjencës, në përgjithësi, nuk mund t’i mbikëqyrin ligjërisht shtetasit amerikanë pa urdhër gjykate. Por kur komunikime që përfshijnë amerikanë dalin gjatë një operacioni mbikëqyrjeje, identiteti i shtetasve mund t’u zbulohet agjencive qeveritare që mund të dëshmojnë se kanë nevojë për informacionin, përmes një procesi të njohur si “unmasking”, ose zbulim i identitetit. Në këtë rast, procesi identifikoi z. Huang si shtetasin amerikan.

Para vitit 2025, z. Huang e vizitonte rrallë Uashingtonin dhe qëndronte larg politikës.

Por ndërsa administrata Trump po shqyrtonte ndalimin e shitjes së çipave Nvidia në Kinë, z. Huang dhe bashkëshortja e tij udhëtuan drejt Mar-a-Lago-s, klubit privat dhe rezidencës së presidentit në Florida, për t’u takuar me z. Trump gjatë një darke të nivelit të lartë me donatorë dhe për ta bindur atë mbi idenë që kompanitë e çipave të lejoheshin të bënin biznes me Pekinin.

Gjatë aktivitetit, sipas personave të informuar për diskutimet atje, drejtuesi i Nvidia-s dukej se e kishte impresionuar presidentin me përshkrimet e ngritjes së tij personale.

Nvidia më vonë dhuroi të paktën 20 milionë dollarë për fondin e sallës së ballove të z. Trump, sipas një personi me dijeni për çështjen. Kompania gjithashtu u zotua të investonte 500 miliardë dollarë në prodhim në Shtetet e Bashkuara.

Dhe kur udhëheqësi kinez Xi Jinping vizitoi Shtëpinë e Bardhë për një darkë shtetërore muajin e kaluar, z. Huang ishte ulur në tryezën kryesore.

Vitin e kaluar, z. Trump miratoi shitjen në Kinë të një gjenerate më të vjetër çipash Nvidia në këmbim të një pjese të të ardhurave. Ndërsa presidenti kërkonte marrëdhënie më të ngrohta me Kinën përpara takimit të tij me z. Xi, ai shqyrtoi një përpjekje lobuese të z. Huang për t’u shitur kinezëve teknologji edhe më të fuqishme, gjë që shqetësoi disa zyrtarë të administratës dhe republikanë në Kongres, përpara se përfundimisht të vendoste kundër saj.

Persona që kanë parë ndërveprimet mes dy burrave thonë se z. Trump është fituar nga lavdërimet e shumta që z. Huang i ka bërë presidentit publikisht, si dhe nga pasuria dhe suksesi i tij i jashtëzakonshëm.

Nuk është e qartë se kur u takuan për herë të parë z. Huang dhe znj. Huang e Megaspeed. Para se The Times të raportonte vitin e kaluar për rolin e saj në blerjen e çipave Nvidia, znj. Huang kishte publikuar fotografi të saj me z. Huang në rrjetet sociale, sipas një personi që i kishte parë ato.

Znj. Huang ka një prani të kufizuar në internetin kinez. Ajo e ka përshkruar veten si drejtoreshë ekzekutive të Megaspeed, ndërsa kompania e listonte atë si drejtoreshë menaxhuese gjatë tetë muajve të parë të ekzistencës së saj, përpara se ta hiqte nga ky rol në dokumentacionin e korporatës. Drejtori aktual i Megaspeed është nga Singapori, por kohët e fundit ka jetuar në Shangai, sipas dokumenteve të biznesit dhe llogarive të tij në rrjetet sociale.

Sipas informacioneve të publikuara në internet nga një fond investimesh kinez ku znj. Huang kishte punuar, ajo më parë kishte qenë e punësuar në Kinë si reportere televizive, por The Times nuk arriti të gjente informacione që ta verifikonin këtë. Më vonë ajo punoi në disa banka të mëdha kineze, pastaj iu bashkua Hexi Capital, një fond me seli në Shangai, i cili ka investuar në një sërë kompanish të lidhura me gjysmëpërçuesit dhe IA-në, sipas WireScreen, një platformë të dhënash.

Sipas investitorëve të teknologjisë të njohur me kompaninë, znj. Huang dhe bashkëpunëtorët e saj mburreshin me lidhjet e saj me z. Huang dhe i përdornin ato për të mbledhur fonde dhe për të promovuar rrjetin e tyre të bizneseve që po zgjerohej me shpejtësi dhe që ka investuar së bashku me qeverinë kineze në qendra të të dhënave në të gjithë Kinën. Në Azinë Juglindore, Megaspeed ka vazhduar të propozojë qendra të reja të të dhënave, të punësojë staf dhe të promovojë lidhjet e saj të ngushta me Nvidia-n, sipas analistëve të industrisë, shpalljeve të punës në internet dhe dokumenteve të tjera.

Megaspeed po vazhdon ndërtimin e një qendre të madhe të të dhënave në Johor, shteti malajzian në anën tjetër të kufirit me Singaporin, ku objekte të reja të IA-së janë ngritur mes plantacioneve të palmave të vajit. Në një dokument të dorëzuar në bursë muajin e kaluar, një kompani malajziane e zhvillimit të pronave tha se kishte marrë pagesën përfundimtare për parcelën prej 53 akrash ku një degë e Megaspeed ka premtuar të ndërtojë qendrën e të dhënave.

Kur një gazetar i Times e vizitoi së fundmi zonën, radhë materialesh ndërtimore shtriheshin ndërmjet skeleteve strukturore të qendrave të të dhënave pjesërisht të ndërtuara. Jashtë parkut, eskavatorët gërmonin tokën me ngjyrë të kuqërremtë në kafe, ndërsa punëtorët instalonin tuba betoni.

Kompania tashmë i kishte siguruar çipat e nevojshëm për realizimin e projektit, sipas një personi me dijeni për planet. /The New York Times

@tetovanews