Mbi një e treta e anijeve luftarake amerikane të disponueshme ndodhen tashmë në rajon, megjithatë Teherani thuhet se ka mjete të rëndësishme ndërprerjeje dhe kundërpërgjigjeje.
Donald Trump duket se përballet me një nga dilemat më të ndërlikuara gjeopolitike të deri tanishme gjatë presidencës së tij në SHBA: Kur dhe në çfarë mënyre mund të ndërmarrë veprim ushtarak kundër Iranit.
Sipas analizës së The Economist, prania ushtarake amerikane në Lindjen e Mesme ka arritur nivele që nuk janë regjistruar prej më shumë se 20 vitesh, pas kërcënimeve të Donald Trump për sulm ndaj Iranit.
Siç theksohet, mbi një e treta e anijeve luftarake amerikane të disponueshme ndodhen tashmë në rajon, duke përbërë dislokimin më të madh të forcave amerikane jashtë vendit në dy dekadat e fundit.
Grumbullimi i aeroplanmbajtëseve, bombarduesve strategjikë, sistemeve të mbrojtjes kundërajrore dhe avionëve mbështetës krijon një skenar gatishmërie të shtuar operacionale.
Uashingtoni ka treguar më parë aftësinë për të goditur objektiva iraniane në distanca të mëdha, ndërsa aktualisht thuhet se ka në rajon rreth 200 avionë luftarakë, avionë paralajmërimi të hershëm (AWACS), cisterna fluturuese dhe anije luftarake të pajisura me raketa Tomahawk.
Njëkohësisht, dislokimi i sistemeve THAAD dhe Patriot forcon mbrojtjen ndaj kundërpërgjigjeve të mundshme iraniane.
Gjithashtu, prania e një aeroplanmbajtëseje të dytë interpretohet si shenjë përgatitjeje për një operacion të mundshëm të zgjatur dhe jo thjesht për një goditje të kufizuar.
Sipas së njëjtës analizë, formohen katër skenarë kryesorë të veprimit ushtarak:
1. Goditje e synuar ndaj udhëheqjes
Një mundësi do të ishte shënjestrimi i udhëheqjes politike dhe fetare të Teheranit, përfshirë udhëheqësin suprem Ali Khamenei. Një goditje e tillë do të synonte “prerjen e kokës” së regjimit, me qëllim përshpejtimin e zhvillimeve politike të brendshme. Megjithatë, përvoja ndërkombëtare tregon se eliminimi i liderëve nuk garanton tranzicion politik në përputhje me interesat e Uashingtonit dhe mund të shkaktojë ose bashkim rreth regjimit, ose destabilizim të brendshëm.
2. Goditje ndaj Trupave të Gardës Revolucionare Islamike (IRGC)
Një opsion i dytë përfshin sulme të synuara kundër IRGC-së, e cila është shtyllë kryesore ushtarake dhe ekonomike e sistemit iranian. Sulme ndaj qendrave komanduese, bazave dhe drejtuesve të lartë mund të kufizonin kapacitetin e saj operativ. Megjithatë, IRGC ka një rrjet të gjerë dhe përvojë në operacione asimetrike, gjë që mund të çojë në kundërpërgjigje përmes aleatëve rajonalë.
3. Shkatërrim i gjerë i infrastrukturës ushtarake
Një skenar i tretë parashikon sulme masive ndaj bazave të raketave balistike, magazinave të dronëve dhe objekteve të lëshimit. Irani ka investuar për dekada në arsenalin e tij raketor, duke kompensuar dobësitë e forcës ajrore. Neutralizimi i kësaj infrastrukture do të ulte rrezikun për bazat amerikane në Gjirin Persik dhe për aleatë si Izraeli. Megjithatë, një operacion i tillë do të kërkonte sulme të njëpasnjëshme, me rrezik të shtuar për përshkallëzim më të gjerë.
4. Shënjestrimi i programit bërthamor
Së fundi, Uashingtoni mund të fokusohet në instalimet bërthamore, duke synuar të vonojë ose të ndalojë progresin e programit iranian. Megjithatë, këto instalime janë të shpërndara dhe në disa raste thellë nën tokë, çka do të kërkonte goditje të përsëritura me precizion të lartë. Edhe sulme të suksesshme vështirë se do ta eliminonin përfundimisht programin, por mund ta vononin atë.
Faktori i parandalimit i Teheranit
Teherani ka mjete të rëndësishme kundërpërgjigjeje, përfshirë raketa balistike, raketa lundruese dhe dronë me rreze të gjatë, të aftë për të goditur objektiva në të gjithë Lindjen e Mesme. Mund të shënjestrojë baza amerikane në Gjirin Persik ose të intensifikojë sulmet kundër Izraelit.
Gjithashtu, përmes organizatave aleate si Hezbollahu në Liban dhe Houthit në Jemen, Irani ka mundësi të hapë fronte të shumta, duke rritur koston për SHBA-në dhe aleatët e saj.
Dilema politike dhe strategjike
Për Trump-in, dilema është komplekse: goditjet e kufizuara mund të mos sjellin lëshime thelbësore në programin bërthamor, ndërsa një operacion në shkallë të gjerë me synim ndryshimin e regjimit mund t’i çojë Shtetet e Bashkuara në një luftë të re, afatgjatë.
Kostoja ekonomike dhe politike do të ishte e lartë, veçanërisht në një periudhë kur opinioni publik amerikan shfaqet i rezervuar ndaj angazhimeve të reja ushtarake. Për më tepër, mbajtja e një pranie të shtuar ushtarake në Lindjen e Mesme shpërqendron burime nga prioritete të tjera strategjike, si Azia.
Në mes të kësaj situate, udhëheqja amerikane mund të mbështetet te fuqia e parandalimit, duke shpresuar se kërcënimi i një fushate të gjerë do ta çojë Teheranin drejt kompromisit.
Megjithatë, historia e rajonit tregon se regjimet nën presion shpesh zgjedhin rezistencën në vend të tërheqjes, duke e mbajtur të hapur mundësinë e përshkallëzimit.
