Dy tërmete brenda 39 sekondash, qindra të vdekur, mijëra të plagosur, dhjetëra e qindra ndërtesa të shembura, fëmijë të nxjerrë nga rrënojat, familje që kërkojnë të afërmit me duar, aeroporte të mbyllura, spitale të mbingarkuara dhe një garë kundër kohës për të shpëtuar ata që ende japin shenja jete nën beton.
Venezuela po përballet me një nga fatkeqësitë më të rënda natyrore në historinë e saj moderne. Pasditen e së mërkurës, më 24 qershor 2026, veriu i vendit u godit nga dy tërmete të fuqishme, njëri me magnitudë 7.2 dhe tjetri 7.5, të ndara nga më pak se një minutë. Goditja e dytë, sipas të dhënave të Shërbimit Gjeologjik të Shteteve të Bashkuara, ishte më e fuqishmja që ka goditur Venezuelën që nga viti 1900.
Bilanci i fundit i raportuar nga autoritetet dhe mediat ndërkombëtare flet për të paktën 235 të vdekur dhe mbi 4.300 të plagosur. Autoritetet kanë raportuar gjithashtu 157 persona të zhdukur dhe mbi 200 të bllokuar nën rrënoja. Shifrat pritet të ndryshojnë, sepse në La Guaira, Catia La Mar, Macuto, Caraballeda, Playa Grande dhe disa zona të Karakasit kërkimet vazhdojnë në ndërtesa të shembura ku ende dëgjohen zëra, trokitje dhe thirrje për ndihmë.
Kjo nuk është vetëm histori e dy tërmeteve. Është histori e një vendi që hyri në fatkeqësi me sistem shëndetësor të dobësuar, shërbime publike të brishta, krizë ekonomike, emigracion masiv dhe mungesë të kapaciteteve të mjaftueshme për të përballuar një katastrofë të kësaj përmase. Prandaj, tragjedia venezuelase nuk matet vetëm me magnitudë sizmike. Matet edhe me rrënojat sociale, institucionale dhe njerëzore që dolën në sipërfaqe sapo toka u hap.
SI NDODHI GODITJA E DYFISHTË
Rreth orës 18:04 me orën lokale, një tërmet me magnitudë 7.2 goditi veriun e Venezuelës. Epiqendra u raportua në zonën Yumare–Montalbán, pranë shtetit Yaracuy dhe Carabobo, jo larg bregdetit qendror. Thellësia u vlerësua rreth 20 kilometra.
Vetëm 39–40 sekonda më vonë, një tërmet tjetër, më i fuqishëm, me magnitudë 7.5, goditi pothuajse të njëjtin rajon. Ky ishte momenti që e shndërroi një emergjencë të rëndë në katastrofë kombëtare. Dy lëkundje kaq të mëdha, kaq pranë njëra-tjetrës në kohë dhe hapësirë, përbëjnë atë që sizmologët e quajnë “doblet sizmik”: dy tërmete të fuqishme, me energji të ngjashme, që ndodhin në vazhdimësi shumë të shkurtër.
Ky fenomen është i rrallë dhe veçanërisht shkatërrues. Një tërmet i parë mund të dëmtojë strukturat, të çajë kolonat, të dobësojë muret dhe t’i vendosë ndërtesat në prag kolapsi. Kur pas pak sekondash vjen një tjetër goditje e fuqishme, shumë objekte që ndoshta do të kishin qëndruar pas të parës, shemben pas të dytës. Pikërisht kjo duket se ndodhi në Venezuelë.
Në fillim, shumë banorë nuk e kuptuan se ishin dy tërmete. Për shumicën, lëkundja u ndie si një tmerr i vetëm, i gjatë, i pandalshëm. Dëshmitarët e përshkruan dyshemenë si “xhelatinë”, shtëpitë si anije në det, muret si të gjalla dhe rrugët si të çara nga brenda. Në disa zona, njerëzit thanë se toka nuk dridhej thjesht, por “ulërinte”.
PSE VENEZUELA U GODIT KAQ FORT
Veriu i Venezuelës ndodhet në një zonë tektonikisht aktive, në kufirin mes pllakës së Karaibeve dhe pllakës së Amerikës së Jugut. Këto dy blloqe gjigante shkëmbore lëvizin ngadalë në drejtime të ndryshme. Ndryshe nga vendet si Kili, Peruja apo Japonia, ku një pllakë shpesh zhytet nën tjetrën, në Venezuelë shumë tërmete lidhen me thyerje ku pllakat rrëshqasin horizontalisht pranë njëra-tjetrës.
Në këtë sistem hyjnë thyerje të rëndësishme si Boconó, San Sebastián dhe El Pilar. Me kalimin e viteve, fërkimi mes pllakave grumbullon energji. Kur shkëmbinjtë nuk e përballojnë më presionin, energjia çlirohet në formë tërmeti. Në raste të rralla, një çarje fillestare mund të destabilizojë një thyerje tjetër pranë saj dhe të shkaktojë një tërmet të dytë të madh brenda pak sekondash.
Tërmeti i parë goditi më fort disa zona të brendshme, sidomos San Felipe, ku intensiteti arriti nivelin VIII në shkallën Mercalli të Modifikuar, që nënkupton lëkundje të rënda. Puerto Cabello dhe Tucacas përjetuan intensitet shumë të fortë, ndërsa Valencia dhe Karakasi patën fillimisht intensitet të fortë.
Tërmeti i dytë e zhvendosi peshën e shkatërrimit drejt bregdetit dhe e rriti rrezikun në zona shumë të populluara si La Guaira, Catia La Mar dhe Karakas. Në kryeqytet, intensiteti i ndier u rrit, duke shkaktuar dëmtime më të rënda në ndërtesa, fasada, rrugë dhe objekte publike.
Një faktor tjetër i rëndësishëm ishte ndërtimi. Në shumë zona të Venezuelës ka banesa të vjetra, ndërtime informale, muraturë të paarmuar, struktura të dobëta dhe objekte që nuk janë projektuar ose mirëmbajtur për të përballuar tërmete të mëdha. Ekspertët e katastrofave e përmbledhin këtë me një fjali të thjeshtë: nuk është vetëm tërmeti që vret, por ndërtesa që shembet.
LA GUAIRA, ZONA ZERO E FATKEQËSISË
La Guaira është fytyra më tragjike e kësaj fatkeqësie. Shteti bregdetar në veri të Karakasit, ku ndodhet edhe aeroporti kryesor ndërkombëtar i vendit, u shpall “zonë fatkeqësie natyrore”. Në Catia La Mar, Macuto, Caraballeda, Playa Grande, Los Corales dhe zona pranë portit, ndërtesa të tëra u kthyen në kodra betoni.
Raportimet flasin për më shumë se 100 ndërtesa të shembura në La Guaira, ndërsa autoritetet përmendën rreth 250 ndërtesa të dëmtuara ose të humbura, kryesisht në këtë shtet. Në disa materiale nga terreni përmenden kulla banimi, hotele, komplekse sociale, apartamente bregdetare dhe objekte tregtare të shkatërruara.
Një nga pamjet më tronditëse vjen nga rrënojat e një kulle 12-katëshe. Një grua qante dhe kërkonte makineri të rëndë: “Një makineri, ju lutem. Motra ime është aty poshtë”. Në një vend tjetër, një burrë qëndronte pranë një trupi të mbuluar me batanije, ndërsa pranë tij prisnin edhe trupa të tjerë. Familjarët thoshin se morgu, shpëtimtarët, litarët, pajisjet, makineritë dhe uji nuk po mbërrinin aq shpejt sa duhej.
Në Catia La Mar, njerëzit kërkonin të afërmit me çekiçë, shkopinj, kriko makinash, mjete të improvizuara dhe duar të zhveshura. Disa dëgjonin zëra nga poshtë betonit, por nuk mund të hapnin rrugë. Në raste të tjera, trokitjet pushuan para se ekipet e specializuara të mbërrinin.
Në Urbanismo Hugo Chávez, një kompleks i madh banesash sociale me qindra kulla dhe dhjetëra mijëra familje, banorët kaluan natën në trotuare. Shumë prej tyre kishin humbur shtëpitë njëherë në katastrofën e vitit 1999, kur rrëshqitjet masive të dheut në zonën e Vargasit shkatërruan komunitete të tëra. Tani ata ndihen sikur historia po përsëritet.
“Këtu nuk ka ardhur askush”, u dëgjua të thoshin banorët, ndërsa prisnin ndihmë. Kjo fjali përmbledh dhimbjen e një vendi nga i cili miliona njerëz kanë emigruar. Në La Guaira, tragjedia nxori në pah një të vërtetë të dhimbshme: mungojnë jo vetëm makineritë, por edhe njerëzit. Mungojnë duart, mjekët, zjarrfikësit, infermierët, inxhinierët, teknikët dhe të rinjtë që dikur do të ishin aty.
KARAKASI: NDËRTESA TË SHEMBURA, BANORË NË RRUGË, FRIKË NGA PASGODITJET
Në Karakas, dëmet u përqendruan në zona si Chacao, Altamira, Los Palos Grandes, San Bernardino, Baruta, El Paraíso, San Martín dhe El Junquito. Në disa zona u shembën ndërtesa banimi, ndërsa në shumë të tjera u çanë mure, u rrëzuan fasada, u thyen xhama dhe u dëmtuan shkallë, kolona, tavane e tubacione.
Në Chacao, kryebashkiaku Gustavo Duque raportoi shpëtime nga rrënojat dhe viktima. Fillimisht u fol për 16 persona të shpëtuar, pastaj për 23. Në një moment, ekipet po përpiqeshin të nxirrnin edhe katër persona të tjerë të lokalizuar, përfshirë një vajzë 19-vjeçare që komunikonte nga mes pllakave të betonit.
Në Baruta u konfirmuan viktima pas shembjes së strukturave në Las Minas. Në San Bernardino, banorë përshkruan rrugë të mbuluara me rrënoja, një kishë të dëmtuar rëndë dhe ndërtesa pranë spitaleve apo lokaleve tregtare që nuk i rezistuan lëkundjeve.
Mijëra njerëz kaluan natën në rrugë, në automjete, në sheshe, në parqe, në fusha sportive apo në trotuare. Shumë nuk guxonin të ktheheshin në apartamente, edhe kur ndërtesa dukej ende në këmbë. Arsyeja ishte frika nga pasgoditjet.
Në Los Palos Grandes, banorët i ndienin pasgoditjet si valë të lehta që kalonin nën tokë. Çdo lëvizje i bënte njerëzit të kapnin çantat, dokumentet, ujin, fëmijët dhe të dilnin sërish në mes të rrugës, larg mureve e dritareve.
Një grua në Chacao tregoi se u hodh në dysheme dhe iu lut Zotit, sepse mendoi se do të vdiste. Një pastor presbiterian kaloi natën në makinë me familjen, nga frika se një pasgoditje tjetër mund ta zinte në gjumë brenda ndërtesës. Të tjerë mbetën të bllokuar në kate të larta, pasi ashensorët nuk punonin dhe dritat u ndërprenë. Disa u gjendën në bodrume parkimi kur kolonat nisën të lëkundeshin.
TË MBETUR NËN RRËNOJA: GARË KUNDËR 72 ORËVE
Në çdo tërmet të madh, koha është faktori më mizor. Ekspertët e shpëtimit thonë se 24–48 orët e para janë vendimtare për të nxjerrë njerëz të gjallë nga rrënojat. Shpesh flitet edhe për “dritaren e artë” prej 72 orësh, gjatë së cilës mundësitë për të shpëtuar jetë janë më të mëdha.
Në Venezuelë, kjo garë nisi me pengesa të mëdha. Rrugë të bllokuara, ndërtesa të paqëndrueshme, mungesë energjie, komunikime të dëmtuara, spitale të mbingarkuara, mungesë pajisjesh dhe pasgoditje të vazhdueshme. Në La Guaira, banorët ankoheshin se ekipet e specializuara nuk ishin të mjaftueshme dhe se shumë operacione po kryheshin nga fqinjët.
Në një ndërtesë, një vajzë 11-vjeçare, Dana, u dëgjua gjatë natës duke kërkuar ndihmë. Fqinjët u përpoqën ta nxirrnin, por hapësira ishte shumë e ngushtë. Në mëngjes, shpresa ishte shuar. Në një rast tjetër, një burrë arriti të shpëtonte nënën dhe qenin e tij nga një ndërtesë që ishte shembur aq shumë sa ai, nga kati i dhjetë, doli papritur në nivelin e katit të dytë.
Ka edhe histori mbijetese. Tre fëmijë u nxorën të gjallë nga rrënojat në La Guaira. Një foshnjë u shpëtua mes betonit. Një burrë i bllokuar për disa orë u nxor me ndihmën e banorëve dhe shpëtimtarëve. Por çdo shpëtim kishte pas vetes dhjetëra pritje, lot, emra të thirrur në errësirë dhe familjarë që pyesnin në spitale, morgje dhe lista publike.
SPITALET: FËMIJË PA PRINDËR, SALLA TË MBUSHURA DHE MUNGESË FURNIZIMESH
Sistemi shëndetësor venezuelas ishte në vështirësi edhe para tërmeteve. Pas goditjes së dyfishtë, ai u përball me një valë të plagosurish që e tejkaloi kapacitetin normal. Në spitale mbërritën njerëz me fraktura, trauma koke, plagë nga xhamat, shtypje nga betoni, dëmtime të brendshme dhe shok psikologjik.
Ministri i Shëndetësisë, Carlos Alvarado, raportoi mbi 4.300 të plagosur të trajtuar në sistemin publik deri në mbrëmjen e së enjtes. Ai tha se shumë lëndime ishin të lehta, por kishte edhe raste të moderuara dhe të rënda, përfshirë pacientë që kërkuan ndërhyrje kirurgjikale.
Në disa spitale u raportuan fëmijë të plagosur që mbërrinin pa prindër. Disa ishin nxjerrë nga rrënojat dhe identifikoheshin me mjete të përkohshme. Pamjet nga korridoret, sallat e improvizuara dhe ambientet e jashtme treguan sistemin shëndetësor nën presion ekstrem.
Organizata humanitare Project HOPE, që punon me qendra shëndetësore në Venezuelë, paralajmëroi se disa objekte shëndetësore kishin pësuar dëme strukturore. Kryqi i Kuq Venezuelian raportoi dëmtime kritike në selinë kombëtare, por tha se rrjeti i spitaleve dhe qendrave të tij vazhdonte punën.
Nevojat urgjente janë të qarta: ilaçe, materiale kirurgjikale, fasha, ujë i pijshëm, antibiotikë, pajisje ortopedike, ndihmë për trauma, ambulanca, karburant, gjeneratorë dhe personel. Pas tërmetit, një fatkeqësi e dytë mund të vijë nga infeksionet, mungesa e ujit të pastër, ndërprerja e trajtimeve kronike dhe mbipopullimi i strehimoreve.
FËMIJËT, MË TË RREZIKUARIT
UNICEF paralajmëroi se rreth 3.9 milionë fëmijë jetojnë në zonat e prekura nga tërmetet. Ata janë ndër grupet më të cenueshme, jo vetëm nga lëndimet fizike, por edhe nga ndarja prej familjeve, zhvendosja, trauma psikologjike, ndërprerja e shkollimit, mungesa e ujit, mungesa e kujdesit mjekësor dhe rreziku i abuzimit në situata kaosi.
Për shumë fëmijë venezuelas, tërmeti nuk ishte vetëm një natë frike. Ishte humbje e shtëpisë, e lodrave, e shkollës, e prindërve, e rutinës dhe e ndjenjës së sigurisë. Pamjet e fëmijëve që nxirren nga rrënojat, të mbuluar me pluhur, janë bërë simbol i tragjedisë.
AEROPORTI, TRANSPORTI, SHËRBIMET DHE JETA E NDALUR
Aeroporti Ndërkombëtar Simón Bolívar në Maiquetía, porta kryesore ajrore e Venezuelës, u mbyll për shkak të dëmeve të rënda. Raportimet përmendën dëmtime në infrastrukturë, tavane të rrëzuara, dëme në terminal dhe pezullim të operacioneve.
Kjo e komplikoi menjëherë ndihmën ndërkombëtare. Fluturime nga Madridi, Miami, Bogotá dhe qytete të tjera u anuluan ose u riplanifikuan. Iberia, Air Europa, Plus Ultra, Avianca, Copa Airlines dhe kompani të tjera pezulluan apo ndryshuan operacionet drejt Karakasit. Copa njoftoi pezullimin e fluturimeve drejt dhe nga Karakasi deri më 2 korrik, ndërsa linja të tjera drejt qyteteve të Venezuelës do të rifilloheshin sipas kushteve operative.
Metroja, hekurudhat dhe disa aktivitete jo thelbësore u pezulluan. Mësimi u anulua për pjesën e mbetur të javës. Në disa zona u ndërpre gazi në mënyrë parandaluese për të shmangur shpërthime pas dëmtimeve strukturore. Raportime të shumta përmendën ndërprerje të energjisë, ujit, telefonisë dhe internetit.
Në disa lagje, njerëzit nuk kishin informacion për të afërmit. Në të tjera, lista me emra të të plagosurve dhe të shpëtuarve qarkullonin në rrjete sociale dhe media lokale. Platforma digjitale për raportimin e personave të pakontaktuar u kthye në një mjet të rëndësishëm për familjet, megjithëse shifrat e personave të raportuar si të zhdukur, të pakontaktuar ose të kërkuar ndryshojnë shumë nga burimi në burim dhe nuk duhen ngatërruar me bilancin zyrtar të të zhdukurve.
KRIZA E INFORMIMIT: INTERNETI, X DHE MEDIAT E BLLOKUARA
Në një fatkeqësi të tillë, informacioni shpëton jetë. Por Venezuela hyri në këtë krizë me një ekosistem mediatik të kufizuar dhe me bllokime të mëparshme të platformave e faqeve informative. Organizata që monitorojnë lirinë e internetit raportuan se qasja në X, e kufizuar prej kohësh, u rikthye pjesërisht pas tërmeteve, por problemi mbeti serioz: jo të gjitha funksionet punonin dhe shumë faqe mbetën të bllokuara.
Misioni ndërkombëtar i OKB-së për Venezuelën kërkoi rikthimin e plotë të qasjes në rrjete sociale dhe media, duke theksuar se në orët dhe ditët pas fatkeqësisë informacioni i besueshëm është thelbësor për mbrojtjen e jetës, sigurisë dhe mirëqenies së popullsisë.
Në praktikë, kjo nënkuptonte se familjarët jashtë vendit nuk arrinin të kontaktonin të afërmit, banorët nuk dinin cilat rrugë ishin të kalueshme, ku kishte strehimore, ku kishte spitale funksionale apo ku duhej dërguar ndihma. Në një vend me diasporë të madhe, ndërprerja e komunikimit e zgjeroi dhimbjen nga La Guaira e Karakasi deri në Miami, Madrid, Bogotá, Lisbonë, New Jersey dhe qytete të tjera ku jetojnë venezuelas.
NDIHMA NDËRKOMBËTARE: NGA SHBA TE MEKSIKA, SPANJA, BRAZILI DHE OKB
Përmasat e katastrofës e detyruan Venezuelën të hapë dyert për ndihmë ndërkombëtare masive. OKB njoftoi se ishte mobilizuar plotësisht dhe se po koordinonte vendosjen e ekipeve të kërkim-shpëtimit urban nga shumë vende. Kreu i ndihmës humanitare të OKB-së, Tom Fletcher, dha mesazhin më të drejtpërdrejtë të momentit: çdo orë ka rëndësi.
Shtetet e Bashkuara njoftuan 150 milionë dollarë ndihmë, përfshirë 100 milionë dollarë për një fond të menaxhuar nga OCHA, Zyra e OKB-së për Koordinimin e Çështjeve Humanitare. Uashingtoni dislokoi ekipe kërkim-shpëtimi nga Fairfax County, Virginia, dhe Los Angeles, si dhe një ekip për përgjigje ndaj fatkeqësive.
Komanda Jugore e SHBA-së njoftoi mobilizimin e mjeteve ushtarake dhe logjistike në rajon, përfshirë USS Fort Lauderdale, USS Billings, avionë C-17 e C-130, helikopterë, platforma zbulimi dhe mjete për vlerësimin e dëmeve. Departamenti amerikan i Thesarit lëshoi licencë të posaçme për të lehtësuar transaksionet e lidhura me ndihmën humanitare pas tërmeteve.
Meksika dërgoi 261 pjesëtarë të forcave të sigurisë dhe shpëtimit, përfshirë mjekë, infermierë, bartës pacientësh, personel kërkim-shpëtimi dhe 18 njësi me qen të trajnuar. U dërguan gjithashtu pajisje, mjete dhe furnizime mjekësore, ndërsa u planifikua edhe transport shtesë me avion të rëndë për ilaçe dhe pajisje shpëtimi.
El Salvadori njoftoi dërgimin e 300 ekspertëve të shpëtimit dhe paramedikëve, si dhe 50 tonë furnizime, ilaçe dhe pajisje të nevojës së parë. Një nga tre avionët e planifikuar u nis menjëherë drejt Venezuelës.
Spanja dërgoi një avion A330 me 59 pjesëtarë të Njësisë Ushtarake të Emergjencave dhe tetë njësi me qen kërkimi. Më herët ishte folur për 54 efektivë; më pas shifra u përditësua. Spanja po ashtu aktivizoi AECID-in për vlerësimin e nevojave në terren dhe ndihmën për komunitetin spanjoll në Venezuelë.
Brazili njoftoi dërgimin e një spitali fushor, 36 zjarrfikësve, teknikëve të shpëtimit e komunikimit, pajisjeve për kërkim, purifikuesve të ujit me energji diellore, ilaçeve dhe materialeve kirurgjikale. Kolumbia njoftoi mbi 60 shpëtimtarë, katër qen kërkimi dhe 12 tonë ndihmë humanitare. Holanda dërgoi rreth 60 specialistë USAR, përfshirë zjarrfikës, policë, inxhinierë, mjekë dhe qen shpëtimi. Franca njoftoi 85 shpëtimtarë të specializuar në shpëtim dhe heqje rrënojash. Gjermania ofroi deri në gjashtë avionë A400M. Zvicra, Italia, Portugalia, Izraeli, Turqia, Ekuadori, Panamaja, Argjentina, Paraguai, Uruguai, Kili, Kina, India, Katari, Republika Domenikane dhe vende të tjera shprehën solidaritet ose ofruan ndihmë.
Papa Leo XIV dërgoi 100.000 euro si ndihmë të parë përmes strukturave kishtare lokale. World Central Kitchen, organizata e José Andrés, nisi operacione për shpërndarjen e ushqimit për të prekurit dhe shpëtimtarët. Diaspora venezuelase në Miami, Doral, New Jersey dhe qytete të tjera aktivizoi qendra grumbullimi për ujë, ushqim, produkte higjiene, ilaçe dhe materiale mjekësore.
Kjo valë ndihme ndërkombëtare është jetike, sepse Venezuela nuk po përballet vetëm me rrënojat e një tërmeti, por me pasojat e një krize të gjatë që ka dobësuar shërbimet publike, spitalet, infrastrukturën dhe kapacitetet institucionale.
PASGODITJET: RREZIKU QË NUK KA KALUAR
Pas dy tërmeteve kryesore, Venezuela regjistroi dhjetëra e më pas mbi 100 pasgoditje. Funvisis raportoi një numër më të vogël të lëkundjeve më të rëndësishme, ndërsa raportime të tjera përfshinë edhe ngjarjet më të dobëta. Jorge Rodríguez foli për rreth 138 deri 140 pasgoditje.
Pasgoditjet janë tërmete më të vogla që ndodhin pasi toka përpiqet të riekuilibrojë tensionet e krijuara nga goditja kryesore. Ato mund të vazhdojnë për javë, muaj, madje ndonjëherë edhe më gjatë. Rreziku më i madh është për ndërtesat tashmë të dëmtuara: një mur i çarë, një kolonë e dobësuar, një shkallë e dëmtuar ose një fasadë e paqëndrueshme mund të shembet nga një pasgoditje më e vogël.
Kjo është arsyeja pse shumë banorë nuk kthehen në shtëpi. Edhe kur apartamenti nuk është shembur, pyetja mbetet: a është ende i sigurt? Në shumë zona, zjarrfikësit, inxhinierët dhe mbrojtja civile nuk kanë kapacitet të inspektojnë menjëherë çdo ndërtesë. Deri atëherë, rruga mbetet streha e vetme.
USGS/PAGER DHE KUJDESI ME SHIFRAT E FRIKSHME
Një nga pjesët më të keqkuptuara të raportimeve lidhet me sistemin PAGER të USGS-së. Ky sistem nuk jep bilanc zyrtar viktimash. Ai jep vlerësim probabilistik të rrezikut, bazuar në magnitudën, thellësinë, popullsinë e ekspozuar dhe vulnerabilitetin e ndërtesave.
Në disa raporte u përmendën probabilitete që bilanci final të mund të shkonte në mijëra apo dhjetëra mijëra viktima. Këto shifra nuk janë të vdekur të konfirmuar. Janë modele rreziku, të ndërtuara për të paralajmëruar qeveritë dhe organizatat humanitare mbi përmasën e mundshme të katastrofës.
Prandaj, bilanci që duhet përdorur me përgjegjësi është ai i konfirmuar: të paktën 235 të vdekur dhe mbi 4.300 të plagosur, me 157 të zhdukur dhe mbi 200 persona të raportuar si të bllokuar nën rrënoja. Shifrat për të pakontaktuarit në platforma qytetare janë të rëndësishme për kërkimin familjar, por nuk janë e njëjta gjë me bilancin zyrtar të të zhdukurve.
NGA 32 TË VDEKUR NË 235: KRONOLOGJIA E BILANCIT
Në orët e para pas tërmeteve, bilanci zyrtar fliste për 32 të vdekur dhe mbi 700 të plagosur. Ky bilanc nuk përfshinte ende përmasën e plotë të tragjedisë në La Guaira, zona më e goditur.
Më pas, shifra u rrit në 164 të vdekur dhe 971 të plagosur. Në atë fazë, La Guaira tashmë ishte shpallur zonë fatkeqësie dhe raportimet nga terreni po tregonin shembje të shumta ndërtesash.
Gjatë ditës së enjte, bilanci u përditësua në 188 të vdekur dhe mbi 1.500 të plagosur, me 157 të zhdukur dhe rreth 250 ndërtesa të dëmtuara apo të shembura.
Më vonë, ministri i Shëndetësisë, Carlos Alvarado, raportoi 235 të vdekur dhe mbi 4.300 të plagosur. Kjo është shifra më e fundit kryesore që duhet përdorur në raportimin aktual, me paralajmërimin se bilanci mund të rritet.
NJË VEND QË NUK PO MERR FRYMË
Tërmetet e 24 qershorit goditën një vend që kishte vite duke jetuar mes krizës politike, ekonomike dhe humanitare. Miliona venezuelas janë larguar nga vendi. Shumë spitale funksionojnë me mungesa. Infrastruktura publike është e dobët. Energjia, uji, transporti, komunikimet dhe shërbimet e emergjencës kanë vuajtur për vite nga mungesa investimesh dhe mirëmbajtjeje.
Prandaj, katastrofa nuk u përjetua si një fatkeqësi e izoluar, por si një goditje e re mbi një shoqëri të lodhur. Në rrugë, banorët flisnin për diktaturë, varfëri, bombardime, emigrim, krizë dhe tani tërmet. Për shumë prej tyre, pyetja nuk ishte vetëm si të mbijetojnë pas tërmetit, por sa tragjedi mund të durojë ende një vend.
Megjithatë, në të njëjtën kohë, u pa edhe një Venezuelë solidare. Banorë që gërmonin për njerëz që nuk i njihnin. Të rinj që shpërndanin ujë. Familje që hapnin dyert për të pastrehët. Diaspora që mblidhte ndihma. Mjekë që punonin pa pushim. Vullnetarë që përdornin telefonat si elektrikë. Kuzhinierë që përgatitnin ushqim. Priftërinj, pastorë, organizata humanitare, grupe qytetare dhe fqinjë që u kthyen në hallkën e parë të mbijetesës.
Kjo është ndoshta pamja më e fortë e tragjedisë: një shtet i dobësuar dhe një shoqëri që, edhe në rrënoja, përpiqet të mos lërë askënd vetëm.
ÇFARË DIHET DERI TANI
Deri në përditësimin më të fundit, Venezuela është goditur nga dy tërmete të mëdha, 7.2 dhe 7.5, me vetëm 39–40 sekonda diferencë.
Tërmeti i dytë është më i fuqishmi që ka goditur vendin që nga viti 1900.
Bilanci aktual është të paktën 235 të vdekur dhe mbi 4.300 të plagosur.
Autoritetet kanë raportuar 157 të zhdukur dhe mbi 200 persona të bllokuar nën rrënoja.
La Guaira, Catia La Mar, Macuto, Caraballeda dhe Playa Grande janë ndër zonat më të shkatërruara.
Në La Guaira raportohet për mbi 100 ndërtesa të shembura dhe rreth 250 ndërtesa të dëmtuara ose të humbura sipas bilanceve të ndryshme të autoriteteve.
Në Karakas janë prekur rëndë zona si Chacao, Altamira, Los Palos Grandes, San Bernardino, Baruta dhe El Paraíso.
Aeroporti i Maiquetía-s u mbyll për shkak të dëmeve në infrastrukturë.
Mësimi u pezullua, metroja dhe hekurudhat u ndalën, ndërsa gazi u ndërpre në disa zona për arsye sigurie.
UNICEF paralajmëron se miliona fëmijë jetojnë në zonat e prekura dhe përballen me rrezik të madh.
OKB, SHBA, Meksika, Spanja, Brazili, Kolumbia, Franca, Holanda, Gjermania, Zvicra, El Salvadori dhe shumë vende të tjera kanë aktivizuar ose ofruar ndihmë.
Qindra mijëra njerëz mund të kenë nevojë për strehim, ujë, ushqim, kujdes mjekësor dhe mbështetje psikologjike.
Pasgoditjet vazhdojnë dhe rreziku për ndërtesa të dëmtuara mbetet i lartë.
PËRFUNDIM: TRAGJEDIA QË MATET ME SEKONDA, POR DO TË PESHOJË ME VITE
Venezuela u godit nga dy tërmete brenda më pak se një minute, por pasojat e tyre do të zgjasin me muaj e vite. Në vetëm 39 sekonda, ndërtesa u kthyen në rrënoja, familje u ndanë, fëmijë mbetën pa prindër, njerëz humbën shtëpitë për herë të dytë në jetë dhe një vend i lodhur nga krizat u përball me provën më të rëndë natyrore të brezit të fundit.
Në La Guaira, ende kërkohet nën beton. Në Karakas, njerëzit ende flenë në rrugë. Në spitale, mjekët ende presin të plagosur. Në diasporë, familjarët ende kërkojnë emra në lista. Dhe në çdo rrënojë, koha ende matet me shpresë.
Ky nuk është vetëm bilanc tërmeti. Është pasqyra e një vendi ku natyra goditi fort, por ku dëmi u shumëfishua nga varfëria, ndërtimet e dobëta, kriza institucionale dhe mungesa e kapaciteteve. Tragjedia e Venezuelës është tragjedi sizmike, humanitare, sociale dhe kombëtare.
Dhe ndërsa ekipet ndërkombëtare mbërrijnë, ndërsa makineritë hapin rrugë në La Guaira, ndërsa qentë e kërkimit nuhasin betonin dhe ndërsa familjarët presin pa gjumë, një fjali e thënë mes rrënojave mbetet zemra e gjithë kësaj fatkeqësie:
“Na duhet një makineri. Dikush është ende aty poshtë.”/TetovaNews
