Informacionet e reja rreth vdekjes së një punonjëseje laboratori, përfshirë deklaratën se ajo ishte vaksinuar kundër murtajës, u publikuan ndërsa zyrtarët amerikanë kërkonin më shumë të dhëna.
Nga Paul Sonne
Raportim nga Berlini
Autoritetet ruse dhanë të mërkurën informacione shtesë për vdekjen misterioze të një studiueseje në një institut siberian që studion murtajën, duke deklaruar se ajo ishte vaksinuar kundër sëmundjes dhe se në laborator nuk ishte konstatuar asnjë “situatë emergjente”.
Rospotrebnadzor, autoriteti rus i mbikëqyrjes shëndetësore, e publikoi deklaratën pasi Shtetet e Bashkuara i kërkuan Moskës të jepte më shumë informacion për incidentin e mundshëm të shëndetit publik.
Mungesa e hollësive në deklaratat zyrtare ruse dhe mungesa e zyrtarëve ndërkombëtarë të shëndetësisë në vendngjarje kanë ngritur pikëpyetje mbi këmbënguljen e qeverisë ruse se e ka situatën nën kontroll. Pas pandemisë së Covid-it, bota ka mbetur në gatishmëri të lartë ndaj kërcënimeve për shëndetin publik.
Më 2 tetor, Darya Shipilova, një studiuese 28-vjeçare në Institutin Kundër Murtajës të Siberisë dhe Lindjes së Largët në Irkutsk, vdiq nga një pneumoni me origjinë të panjohur në një spital në Shelekhov, qyteti ku jetonte, duke ngjallur frikën për një shpërthim të murtajës pneumonike.
Shipilova ishte vaksinuar kundër murtajës dhe, për rrjedhojë, “kishte imunitet ndaj infeksioneve të rrezikshme me të cilat punonte”, deklaroi të mërkurën autoriteti rus i mbikëqyrjes shëndetësore. Deklarata nënkuptonte se Shipilova kishte një rrezik më të ulët për t’u infektuar me murtajë, megjithëse vaksinimi nuk do ta përjashtonte përfundimisht mundësinë që ajo të sëmurej prej saj.
Rospotrebnadzor tha gjithashtu se institutin e kishin inspektuar dy komisione që mbikëqyrin sigurinë biologjike. “Gjatë punës me mikroorganizma patogjenë nuk u konstatua asnjë situatë emergjente”, deklaroi autoriteti shëndetësor.
Analizat e kryera në trupin e Shipilovës, sipas një deklarate të mëparshme të autoritetit, nuk kishin zbuluar praninë e asnjërit prej mikroorganizmave me të cilët ajo punonte në institut.
Mbikëqyrja mjekësore ka përfunduar për më shumë se 90 për qind të personave me të cilët Shipilova kishte pasur kontakt dhe “nuk u konstatuan çrregullime shëndetësore të lidhura me sëmundje infektive”, shtoi autoriteti rus. Sipas deklaratës së tij, gati 5.000 analiza laboratorike nuk zbuluan mikroorganizma patogjenë të rrezikshëm.
“Masat parandaluese dhe kundër epidemisë janë organizuar në mënyrë shteruese”, deklaroi Rospotrebnadzor. “Nuk ka rreziqe epidemiologjike për popullsinë e Irkutskut dhe të rajonit të Irkutskut.”
Autoritetet ruse i publikuan informacionet shtesë pasi Departamenti amerikan i Shtetit i dërgoi Rusisë një notë zyrtare diplomatike, të njohur si demarsh, duke kërkuar më shumë informacion për një shpërthim të mundshëm të sëmundjes.
Sekretari i Shtetit, Marco Rubio, e shprehu publikisht këtë kërkesë të martën, gjatë një vizite në Islandë, duke theksuar se Shtetet e Bashkuara po e monitoronin situatën.
“Mendoj se Rusia ka detyrimin, sigurisht, të ndajë më shumë informacion me botën”, tha Rubio. “Po e ndjekim shumë nga afër, orë pas ore.”
Vdekja e pashpjeguar e Shipilovës i shtyu autoritetet ruse të vendosnin në karantinë një pjesë të spitalit ku ajo ishte dërguar, personelin e institutit dhe persona të tjerë me të cilët kishte pasur kontakt në ditët e fundit të jetës. Edhe institucione të tjera në Irkutsk dhe përreth tij zbatuan masa kufizuese, në disa raste si masë paraprake.
Menjëherë pas vdekjes së Shipilovës, autoritetet ruse dhanë vetëm deklarata të pakta publike, pa sqaruar se ku kishte qenë studiuesja para vdekjes dhe pa iu përgjigjur pyetjeve nëse në institut kishte ndodhur ndonjë aksident.
Aleksei Tsydenov, guvernatori i rajonit të Buriatisë, që kufizohet me Irkutskun, fillimisht tha se Shipilova kishte vdekur nga murtaja, por më pas e ndryshoi deklaratën, duke thënë se ajo “ndoshta” kishte vdekur nga kjo sëmundje.
Autoriteti rus i mbikëqyrjes shëndetësore priti gjithashtu pesë ditë pas vdekjes së Shipilovës për të bërë të ditur se ajo ishte vaksinuar. Një media e pavarur ruse, People of Baikal, citoi një ish-praktikant të institutit, i cili tha se të gjithë punonjësit vaksinoheshin kundër murtajës si masë paraprake.
Zëdhënësi i Kremlinit, Dmitri S. Peskov, i ka drejtuar vazhdimisht pyetjet te Rospotrebnadzor, i cili nuk ka mbajtur asnjë konferencë shtypi për këtë çështje. Presidenti rus, Vladimir V. Putin, nuk ka komentuar publikisht.
Informacionet relativisht të pakta nga autoritetet ruse kanë shqetësuar zyrtarët amerikanë dhe të tjerë në mbarë botën, të cilët ende mbartin pasojat e pandemisë së Covid-it dhe të përpjekjeve të qeverisë autoritare të Kinës, ku e pati origjinën virusi, për të fshehur informacionin.
Qeveria kineze deri tani ka reaguar në mënyrë të përmbajtur ndaj raportimeve nga Rusia.
“Kina dhe Rusia mbajnë shkëmbime dhe bashkëpunim të ngushtë në fushën e parandalimit dhe kontrollit të sëmundjeve infektive, përfshirë murtajën”, tha të martën Guo Jiakun, zëdhënës i Ministrisë së Jashtme kineze, në një përgjigje të shkurtër në internet ndaj një pyetjeje nëse Moska e kishte njoftuar Pekinin për rastin e mundshëm të murtajës.
Murtaja pneumonike shkakton një infeksion të rëndë të mushkërive që shfaqet me shpejtësi dhe konsiderohet forma më virulente e murtajës. Ajo shkaktohet nga i njëjti bakter që shkakton murtajën bubonike dhe atë septicemike.
Ndryshe nga Covid-19, kjo sëmundje mund të trajtohet në mënyrë efektive me antibiotikë, por duhet të zbulohet shumë shpejt.
Ekspertët kanë thënë se, edhe nëse murtaja do të konfirmohej në rastin rus, rreziku i përhapjes së gjerë të infeksionit do të ishte i kufizuar. Në një deklaratë të hënën, Organizata Botërore e Shëndetësisë tha se, bazuar në informacionet e disponueshme, “rreziku për shëndetin publik të popullsisë së përgjithshme duket të jetë i ulët”.
Të mërkurën, drejtuesi i organizatës, Tedros Adhanom Ghebreyesus, tha në një deklaratë se autoritetet shëndetësore ruse e kishin informuar OBSH-në se në rajonin e Irkutskut nuk ishte regjistruar asnjë rast i konfirmuar i murtajës. Rusia i kishte thënë organizatës se ishte kryer një hetim epidemiologjik, se personat që kishin pasur kontakt me të ndjerën ishin mbajtur nën mbikëqyrje dhe ishin testuar, dhe se “nuk ishte zbuluar asnjë patogjen që përbën kërcënim të lartë”.
Ghebreyesus tha se OBSH-ja kishte kërkuar informacione të mëtejshme për të sqaruar shkakun e pneumonisë së rëndë, patogjenin që kishte nxitur marrjen e masave të shëndetit publik dhe raportimet mediatike për një punonjës të dytë me pneumoni me shkak të papërcaktuar.
The New York Times nuk arriti të identifikonte menjëherë ndonjë raportim të besueshëm mediatik për një punonjës të dytë të institutit siberian që ishte sëmurë me pneumoni. Një zëdhënës i OBSH-së nuk pranoi të sqaronte se cilave raportime mediatike u referohej Ghebreyesus në deklaratën e tij.
Nëna e Shipilovës, Svetlana Shipilova, tha në një intervistë për median lokale ruse Glubina se ishte e shqetësuar që miqtë po besonin “gjëra të shëmtuara” për vajzën e saj, përfshirë një raportim të paverifikuar që sugjeronte se ajo ishte sëmurë pasi kishte thyer një epruvetë.
“Jo të gjithë mjekët e kuptojnë se është e pamundur të thyhet një epruvetë. Edhe nëse e përplas në mur”, tha ajo nga karantina. “Vetëm një amator mund ta thoshte këtë. Edhe hipotetikisht, është thjesht e pamundur të derdhet përmbajtja ose të thyhet epruveta. Janë kaq të mbrojtura.”
Presidenti Trump i ka ofruar Rusisë ndihmë për përballimin e situatës në Siberi, por zyrtarët rusë janë përgjigjur se e kanë atë nën kontroll.
“Është gjithmonë shumë mirë kur bëhen oferta për ndihmë të ndërsjellë”, tha Peskov, zëdhënësi i Kremlinit.
Të martën, Trump u tha gazetarëve se do të zhvillonte “shumë shpejt” një bisedë telefonike me Putinin për të diskutuar këtë çështje.
Elena Sofina, nënkryetarja e bashkisë së Shelekhovit përgjegjëse për çështjet sociale, tha në një deklaratë të martën se zyrtarët rusë mund ta përballonin vetë situatën. Ajo e cilësoi çështjen “plotësisht nën kontroll”.
“Një diagnozë e rrezikshme nuk është konfirmuar, por ne ende po zbatojmë të gjitha masat e parashikuara në protokoll”, tha Sofina, duke shtuar: “Vazhdojmë punën.”
Në raportim kontribuuan Edward Wong, Chris Buckley, Oleg Matsnev dhe Alina Lobzina.
Paul Sonne është shefi i zyrës së Moskës dhe drejton mbulimin e Rusisë, Kaukazit dhe Azisë Qendrore. Ai është i vendosur në Berlin. (The New York Times)
