A ishte spiun apo thjesht një civil që ra në kurthin e agjentëve rusë, të cilët synonin të siguronin informacione të klasifikuara si sekret mbrojtjeje? Kjo është pyetja që ngrihet rreth vdekjes së Ilya Beloozerov, një shtetas amerikan i lindur në Rusi, i vrarë nga FBI-ja më 4 tetor 2024. Dy vjet më vonë, CNN ka rindërtuar historinë e tij, ndërkohë që rrethanat e vdekjes vazhdojnë të mbeten të paqarta.
Sipas informacioneve të medias amerikane, Ilya Beloozerov kishte autorizim sigurie nga autoritetet amerikane, zotëronte të paktën një profil në një faqe ruse takimesh dhe, sipas pasaportave të skaduara, kishte udhëtuar në Rusi dhe Ukrainë gjatë viteve të fundit. Në dy vitet e fundit të jetës së tij, Beloozerov kishte punuar për një kompani që prodhonte imazhe satelitore me rezolucion të lartë, disa prej të cilave përmbanin informacione të ndjeshme lidhur me konfliktin ruso-ukrainas.
Sipas një burimi të njohur me hetimin, të cituar nga CNN, agjentët federalë kishin informacione që tregonin se Ilya Beloozerov ishte përpjekur t’ua transmetonte disa prej këtyre materialeve personave që ai besonte se ishin ukrainas. Kjo ndodhte në një periudhë kur qeveria amerikane po kufizonte shpërndarjen e imazheve satelitore me Ukrainën, për të shmangur përshkallëzimin e konfliktit me Rusinë.
Gjatë hetimit ndaj Beloozerov, agjentët thuhet se zbuluan se ai kishte rënë në një kurth: në të vërtetë, ai po komunikonte me persona për të cilët autoritetet mendonin se ishin agjentë rusë të maskuar si ukrainas.
Një kundërshtar i vendosur i Rusisë
Ky zbulim ishte një tronditje e madhe për njerëzit e afërt të tij, sepse, sipas ish-bashkëshortes, Ilya Beloozerov ishte një kundërshtar i vendosur ideologjik i Rusisë.
I lindur në Bashkimin Sovjetik në vitin 1974, ai u rrit me nënën dhe njerkun e tij, një matematikan, statusi i të cilit si disident sovjetik e kishte vënë familjen në rrezik dhe i kishte shtyrë të largoheshin nga Bashkimi Sovjetik në vitin 1987 për t’u vendosur në Shtetet e Bashkuara.
Sipas të afërmve, kjo fëmijëri kishte ushqyer te Beloozerov një ndjenjë të fortë kundërshtimi ndaj Bashkimit Sovjetik. Në një letër dërguar gazetës *Roanoke Times* në vitin 1994, ai dukej se mohonte madje edhe origjinën e tij ruse:
“Emigrova në Amerikë me familjen time sepse isha lodhur duke qenë një kavie në eksperimentet socialiste-kolektiviste të zhvilluara brenda ‘perandorisë së së keqes’”, shkruante ai.
Beloozerov më pas ndërtoi karrierë në teknologjinë e informacionit, përpara se në dhjetor 2022 t’i bashkohej Maxar Technologies, një kompani që furnizonte me imazhe satelitore klientë komercialë dhe qeveritarë, përfshirë Ukrainën dhe Shtetet e Bashkuara.
Kompania, e cila tani quhet Vantor, prodhon imazhe që mundësojnë, ndër të tjera, dokumentimin e lëvizjeve të trupave në fushëbetejë, identifikimin e rezervave të armëve dhe vlerësimin e dëmeve pas një sulmi.
Beloozerov punonte si administrator sistemesh në kuadër të një kontrate me Departamentin amerikan të Mbrojtjes, një pozicion që kërkonte të paktën autorizim sigurie të nivelit “secret”.
Pikërisht gjatë kësaj periudhe, Ilya Beloozerov filloi të shfaqte edhe sjellje të pazakonta. Ai nisi ta zbrazte gradualisht llogarinë bankare, duke tërhequr 11.500 dollarë në gusht 2024 dhe më pas afro 9.000 dollarë në shtator.
Në fillim të gushtit, ai bleu një biletë vajtje-ardhje për në Letoni, me nisje të planifikuar për më 17 shtator, dhe më pas rezervoi bileta për në Estoni, të cilat i anuloi.
Ish-bashkëshortja e tij më vonë gjeti mes sendeve të Beloozerov një patentë shoferi të lëshuar nga një shtet amerikan dhe një kartë të sigurimeve shoqërore që i përkisnin një burri të vdekur prej më shumë se dhjetë vjetësh, si dhe një distinktiv pune që i përkiste një burri tjetër të ndjerë. Sipas ekspertëve të intervistuar nga CNN, dokumente të tilla mund të përdoren për krijimin e identiteteve të rreme.
Pista e spiunazhit
“Këto elemente përputhen me karakteristikat e një personi që mund të rekrutohej si spiun”, analizoi Eric O’Neill, ish-agjent i FBI-së i specializuar në kundërspiunazh, i cituar nga CNN.
Me autorizimin e tij të sigurisë dhe punën në Maxar, si Rusia ashtu edhe Ukraina mund të kishin tentuar ta rekrutonin.
“Një administrator sistemesh është dikush që mban çelësat e mbretërisë. Këta janë njerëzit më të besuar në fushën e teknologjisë së informacionit: ata mund të krijojnë llogari, të rrisin nivelet e qasjes dhe të zgjerojnë profilet. Për një shërbim të huaj inteligjence, ky është Grali i Shenjtë”, shpjegoi Eric O’Neill.
Pista konsiderohej edhe më serioze për faktin se Ilya Beloozerov fliste rusisht dhe kishte udhëtuar në vendlindjen e tij për të takuar gra, ndërsa qeveria ruse njihet për aftësinë e saj në rekrutimin dhe kultivimin e spiunëve.
Por nuk përjashtohet as mundësia që Ukraina të kishte tentuar ta bindte të transmetonte informacione, duke shfrytëzuar pakënaqësinë e tij ndaj ish-Bashkimit Sovjetik.
Në çdo rast, autoritetet lokale mbetën të heshtura pas vrasjes së tij nga FBI-ja dhe rrethanat e vdekjes nuk dolën në publik deri në hetimin e CNN-it.
Një zëdhënës i prokurorit të përgjithshëm të Misisipit i tha medias amerikane se zyra kishte vendosur të mos ngrinte akuza pasi kishte arritur në përfundimin se përdorimi i forcës ishte i justifikuar. Megjithatë, ai refuzoi të publikonte dokumentet lidhur me këtë vendim apo t’u përgjigjej pyetjeve të tjera.
As policia lokale nuk zhvilloi hetimin e saj për vrasjen. Sipas një polici nga Hernando, FBI-ja u kishte thënë “të mos merreshin me të”.
Pas zbulimit se Ilya Beloozerov mund të kishte rënë në kurthin e agjentëve rusë, ish-bashkëshortja e tij e pati të vështirë ta përpunonte këtë informacion.
“Kjo ishte diçka për të cilën absolutisht nuk isha e përgatitur mendërisht”, tha ajo për CNN.
Më pas përfundoi:
“E di se ai është një kriminel dhe një armik i shtetit. Por mendoj se është gjithashtu një viktimë.”/L’Express.fr
