Nga burgu i vitit 1994 në tri luftëra dhe emigracion: Ndahet nga jeta në Gjermani Enver Rifati – Komandant Xhaxhi, vëllai i dëshmorit Fadil Rifati

Enver Rifati, i njohur si Komandant Xhaxhi, nga Malësia e Tetovës, është ndarë nga jeta më 26 tetor 2026 në Gjermani, ku punonte vitet e fundit. Veprimtar dhe pjesëmarrës në luftërat në Kosovë, Luginën e Preshevës dhe Maqedoni, ai ishte gjithashtu vëllai i dëshmorit Fadil Rifati, i rënë gjatë luftimeve të vitit 2001 në rajonin e Tetovës. Pas vetes ka lënë bashkëshorten, një djalë, pesë vajza dhe dy vëllezër. Lajmi për vdekjen e tij ka sjellë reagime nga familjarët, bashkëluftëtarët, miqtë dhe përfaqësuesit politikë, ndërsa hollësitë për varrimin në vendlindje ende nuk janë bërë të ditura.

Ndahet nga jeta në Gjermani, larg vendlindjes

Enver Rifati, i njohur në mesin e bashkëluftëtarëve dhe miqve me emrin Komandant Xhaxhi, ndërroi jetë të hënën, më 26 tetor 2026, në Gjermani.

Ai ishte një nga pjesëmarrësit e luftës së vitit 2001 në Maqedoni, ndërsa veprimtaria e tij, sipas dëshmive të publikuara pas vdekjes, kishte nisur shumë më herët dhe ishte shtrirë edhe në Kosovë e në Luginën e Preshevës.

Lajmi për ndarjen e tij nga jeta u publikua gjatë 26 tetorit nga disa portale shqiptare në Maqedoninë e Veriut dhe u pasua nga mesazhe të shumta ngushëllimi.

Sipas informacioneve të siguruara nga Tetova News, Rifati kishte punuar ndër vite në Itali dhe Belgjikë, ndërsa periudhën e fundit të jetës e kishte kaluar në Gjermani, ku vazhdonte të punonte.

Pas vetes ka lënë të pikëlluar bashkëshorten, një djalë, pesë vajza dhe dy vëllezër, krahas familjarëve të tjerë, miqve dhe bashkëluftëtarëve.

Vdekja e tij larg vendlindjes e ka rikthyer në vëmendje jo vetëm angazhimin gjatë tri konflikteve të armatosura, por edhe jetën që vazhdoi më pas, si punëtor në emigracion.

Për momentin nuk janë bërë të ditura hollësitë për kthimin e trupit në vendlindje apo për ceremoninë e varrimit.

Familjari Jeton Mamuti konfirmon vdekjen: “Për varrimin do t’ju njoftojmë”

Një nga njoftimet më të drejtpërdrejta për vdekjen e Enver Rifatit është publikuar nga nipi i tij, Jeton Mamuti.

“Të Allahut jemi dhe tek Ai do të kthehemi”, ka shkruar Mamuti, duke njoftuar miqtë dhe familjarët për humbjen.

“Shokë, miq e familjarë, me dhimbje të thellë ju njoftojmë se ka ndërruar jetë daja Enver Rifati – Komandant Xhaxhi. Për varrimin do t’ju njoftojmë.”

Njoftimi konfirmon se familjarët do të japin informacion shtesë për organizimin e lamtumirës së fundit.

Historiani Bujamin Salija sjell kronologjinë e veprimtarisë: Nga viti 1994 deri te lufta e vitit 2001

Një nga dëshmitë më të hollësishme për veprimtarinë e Enver Rifatit është publikuar nga historiani Bujamin Salija.

Ndryshe nga mesazhet e zakonshme të ngushëllimit, Salija ka paraqitur një kronologji të angazhimit të Komandant Xhaxhit, duke nisur nga viti 1994, për të vazhduar me luftën e Kosovës, Luginën e Preshevës dhe konfliktin e armatosur të vitit 2001 në Maqedoni.

Sipas historianit, Enver Rifati ishte burgosur në vitin 1994 nga autoritetet e atëhershme maqedonase për çështje të lidhura me armatimin.

Ky pohim vendos fillimin e veprimtarisë së tij të dokumentuar në rrëfimin e Salijës disa vite përpara shpërthimit të luftës në Kosovë.

5 maj 1998: Angazhimi në Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës

Sipas Salijës, më 5 maj 1998, Enver Rifati iu bashkua luftës së Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, rreth dy muaj pas vrasjes së Adem Jasharit dhe anëtarëve të familjes së tij në Prekaz.

Historiani shkruan se Rifati ishte ngarkuar me detyra në sektorin e logjistikës, një pjesë e rëndësishme e organizimit të njësive gjatë luftës.

Veprimtaria e tij përfshinte Shqipërinë, Maqedoninë dhe Kosovën.

Salija përmend tri përgjegjësi kryesore: përkujdesjen për të plagosurit, furnizimin me armatim të njësive të UÇK-së dhe organizimin e lëvizjes së ushtarëve nga njëra zonë në tjetrën.

Këto ishin detyra që kërkonin organizim dhe bashkërendim ndërmjet zonave të ndryshme.

Në këtë periudhë, sipas rrëfimit të historianit, Komandant Xhaxhi ishte i përfshirë në organizimin logjistik dhe mbështetjen e pjesëtarëve të UÇK-së.

Pas Kosovës, në Luginën e Preshevës

Sipas kronologjisë së Bujamin Salijës, pas përfundimit të luftës në Kosovë, Enver Rifati vazhdoi angazhimin në zonën e Bujanocit.

Ai iu bashkua Brigadës 112, të cilën Salija e lidh me emrin e Sherif Jonuzit.

Historiani pohon se Rifati qëndroi i angazhuar në këtë formacion për rreth një vit.

Kjo periudhë e lidh biografinë e tij me veprimtarinë e formacioneve të armatosura shqiptare në Luginën e Preshevës.

Mars 2001: Kthimi në Malësinë e Sharrit

Në mars të vitit 2001, sipas Salijës, Enver Rifati iu bashkua luftës në Maqedoni, në zonën e Malësisë së Sharrit.

Konflikti i atij viti do të shënonte një kapitull të rëndësishëm të jetës së tij, por edhe një tragjedi familjare.

Në luftë humbi jetën vëllai i tij, Fadil Rifati.

Bujamin Salija thekson në përkujtimin e tij se për veprimtarinë e Komandant Xhaxhit mbeten edhe shumë histori të pathëna.

Kronologjia e paraqitur prej tij përbën një dëshmi me vlerë për biografinë e Enver Rifatit. Megjithatë, datat e hollësishme të burgosjes, anëtarësimit dhe detyrave në formacionet ushtarake mbështeten në rrëfimin e historianit dhe nuk janë konfirmuar të gjitha në mënyrë të pavarur nga dokumente arkivore të shqyrtuara për këtë artikull.

Dy vëllezër, një histori familjare: Enveri dhe Fadil Rifati

Historia e Enver Rifatit lidhet ngushtë me atë të vëllait të tij, Fadil Rifati, i cili ra dëshmor gjatë konfliktit të vitit 2001.

Sipas përkujtimit të publikuar nga faqja “Mala Jazhincë Tetova”, Fadil Rifati humbi jetën gjatë luftimeve 12-ditore në zonën e Kalasë së Tetovës.

Për familjen Rifati, lufta nuk përfundoi vetëm me kujtimet e ngjarjeve të vitit 2001, por edhe me humbjen e një anëtari të familjes.

“Një histori familjare e mbushur me sakrificë, dhimbje dhe krenari kombëtare.”

— Mala Jazhincë Tetova

Në të njëjtin mesazh thuhet se kujtimi për jetën dhe sakrificën e atyre që morën pjesë në luftë mbetet i paharruar.

Edhe shumë prej reagimeve të tjera pas vdekjes së Enver Rifatit e përmendin Fadilin, duke i lidhur emrat e dy vëllezërve me historinë e vitit 2001.

Jeta pas luftës: Nga Italia dhe Belgjika në Gjermani

Pas përfundimit të konflikteve të armatosura, Enver Rifati vazhdoi jetën e tij duke punuar në vende të ndryshme të Evropës.

Sipas informacioneve të Tetova News, ai kishte punuar në Itali dhe Belgjikë, përpara se të vendosej për punë në Gjermani.

Vitet e fundit të jetës i kaloi në këtë vend, ku edhe ndërroi jetë më 26 tetor 2026.

Jeta e tij në emigracion përbën një pjesë tjetër të biografisë, përtej angazhimeve të periudhës së luftës.

Një kujtim konkret nga kjo periudhë është sjellë nga Besim Luma, i cili ka treguar se ishte takuar me Enver Rifatin në Hamburg vetëm disa muaj përpara vdekjes së tij.

Besim Luma: “Para disa muajsh u takuam për herë të fundit në Hamburg”

Në mesazhin e tij të ngushëllimit, Besim Luma e përshkruan Enver Rifatin si një njeri të urtë, trim dhe të dashur.

“Me keqardhje të madhe mora lajmin për ndarjen nga jeta të Komandant Xhaxhit, Enver Rifati, vëllait të dëshmorit Fadil Rifati. Para disa muajsh u takuam për herë të fundit në Hamburg. Njeri i urtë, trim dhe i dashur. Të qoftë i lehtë dheu i vendlindjes, Komandant Xhaxhi.”

— Besim Luma

Ky kujtim dokumenton një takim të tyre në Gjermani, në një periudhë relativisht të afërt me vdekjen e Rifatit.

Për Besim Lumën, ai takim në Hamburg do të mbetet takimi i fundit me Komandant Xhaxhin.

“Kafja që mbeti peng i një premtimi” – rrëfimi i Rajmonda Maleçkës për bisedën e fundit me Enver Rifatin

Një nga shkrimet më të gjata dhe më personale të publikuara pas vdekjes së Komandant Xhaxhit mban firmën e bashkëluftëtares Rajmonda Maleçka.

Në shkrimin e datës 27 tetor 2026, të titulluar “Kafja që mbeti peng i një premtimi”, ajo rrëfen një telefonatë me Enver Rifatin, vetëm disa ditë para se ai të ndahej nga jeta.

Biseda kishte qenë e zakonshme: dy njerëz që njiheshin prej vitesh dhe që planifikonin të takoheshin së shpejti në Tiranë.

Por ai takim nuk u realizua kurrë.

“Ishte ai që më mori në telefon, me atë afërsi që nuk ka nevojë për shumë fjalë, dhe më tha se së shpejti do të pinim një kafe bashkë në Tiranë.”

— Rajmonda Maleçka

Maleçka shkruan se askush prej tyre nuk mund ta dinte se premtimi për një kafe do të shndërrohej aq shpejt në një kujtim të dhimbshëm.

Ajo e përshkruan ndarjen nga jeta të Enver Rifatit jo vetëm si humbje të një bashkëluftëtari, por edhe si humbjen e një njeriu që kishte qenë pjesë e familjes së saj.

Një lidhje e veçantë me familjen Maleçka

Në rrëfimin e saj, Rajmonda Maleçka përmend lidhjen e Enver Rifatit me babanë e saj, Bujar Maleçkën, nënën Xhumen dhe vëllanë Nuredin.

Sipas saj, marrëdhëniet e Rifatit me familjen ishin ndërtuar gjatë viteve mbi respektin dhe afërsinë njerëzore.

“Xhaxhi Enver Rifati nuk ishte vetëm një njeri që e kam njohur dhe respektuar. Ai ishte pjesë e familjes sime”, shkruan ajo.

Maleçka kujton se Enver Rifati kishte treguar dashuri të veçantë për prindërit e saj dhe kishte ruajtur lidhje të ngushta me familjen.

Për këtë arsye, lajmin për vdekjen e tij e kishte përjetuar si një humbje familjare.

Në një pjesë tjetër të shkrimit, ajo kujton edhe prindërit e saj të ndjerë dhe shpreh dëshirën që Enver Rifati, vëllai i tij Fadili dhe prindërit e saj të kenë gjetur prehje në amshim.

Rrugëtimi kombëtar në kujtimet e Maleçkës

Përtej marrëdhënieve personale, Maleçka ndalet edhe te veprimtaria e Enver Rifatit.

Ajo e përshkruan si një veprimtar të hershëm të çështjes kombëtare, angazhimi i të cilit kishte nisur përpara luftës së vitit 2001.

Në rrëfimin e saj përmenden lufta e Kosovës, veprimtaria e mëvonshme dhe përfshirja në konfliktin e armatosur në Maqedoni.

Një vend të veçantë zë Fadil Rifati, vëllai i Enverit, i cili ra dëshmor në vitin 2001.

Maleçka shpreh mendimin se humbja e Fadilit kishte qenë një dhimbje që Enveri e kishte mbartur gjatë gjithë jetës.

Ky është një vlerësim personal i saj për historinë e dy vëllezërve dhe jo një dëshmi e drejtpërdrejtë për gjendjen e brendshme emocionale të të ndjerit.

Takimi që nuk u realizua

Në fund të shkrimit, Rajmonda Maleçka rikthehet te telefonata e fundit.

Ajo shkruan se do ta kujtojë zërin e Enver Rifatit dhe fjalët e tij për takimin në Tiranë.

Takimi mbeti një premtim i parealizuar, ndërsa telefonata u shndërrua në kujtimin e fundit të bisedës së tyre.

“Kafja jonë mbeti peng i një premtimi, por kujtimi yt nuk do të mbetet kurrë peng i harresës.”

— Rajmonda Maleçka

Shkrimi i Rajmonda Maleçkës, i datuar në Tiranë më 27 tetor 2026, i shton portretit të Enver Rifatit një dimension njerëzor, duke sjellë një dëshmi për miqësinë, lidhjet familjare dhe ditët e fundit të jetës së tij.

Ali Ahmeti për Komandant Xhaxhin: “Do të mbetet përgjithmonë në kujtesën tonë”

Për ndarjen nga jeta të Enver Rifatit ka reaguar edhe kryetari i Bashkimit Demokratik për Integrim, Ali Ahmeti.

Në një mesazh publik në Facebook, Ahmeti e ka përkujtuar Rifatin si veprimtar dhe luftëtar të lirisë, duke vlerësuar angazhimin e tij në Ushtrinë Çlirimtare Kombëtare.

“Me pikëllim të madh pranova lajmin për ndarjen nga jeta të veprimtarit dhe luftëtarit të lirisë, Enver Rufati – Komandant Xhaxhit”, shkruan Ahmeti.

Ai thekson se Komandant Xhaxhi do të mbetet në kujtesën e bashkëluftëtarëve për angazhimin gjatë periudhave të vështira.

“Komandant Xhaxhi do të mbetet përgjithmonë në kujtesën tonë si njëri nga burrat guximtarë që i dolën zot atdheut në ditët më të vështira, duke lënë gjurmë të pashlyeshme në radhët e Ushtrisë Çlirimtare Kombëtare (UÇK).”

— Ali Ahmeti

Në mesazhin e tij, Ahmeti përmend edhe vëllanë e Enver Rifatit, Fadilin, duke vlerësuar sakrificën e familjes.

“Ai vinte nga një familje me kontribute sublime për lirinë, si vëllai i dëshmorit të kombit Fadil Rufati, duke vazhduar me dinjitet rrugën e sakrificës për atdheun”, shkruan Ahmeti.

Kreu i BDI-së shprehet se vepra dhe idealet e tyre do të kujtohen brez pas brezi.

Ai e përfundon mesazhin me ngushëllime për familjarët, bashkëluftëtarët dhe miqtë e Enver Rifatit.

Komente kritike ndaj Ahmetit: “E latë rrugëve të Evropës”

Mesazhi i ngushëllimit i Ali Ahmetit është shoqëruar edhe me komente kritike nga përdorues të Facebook-ut.

Havzi Zeqiri ka kundërshtuar të drejtën morale të Ahmetit për të përkujtuar Komandant Xhaxhin, duke shkruar:

“Ti s’ke të drejtë as morale, as njerëzore të shprehesh për komandantin legjendar që e latë rrugëve të Evropës.”

— Havzi Zeqiri

Në një koment tjetër, Zeqiri ka përsëritur kritikën e tij, duke pretenduar se ish-luftëtari ishte lënë pa përkujdesje pas luftës.

Këto komente pasqyrojnë qëndrimin dhe akuzat e autorit. Ato nuk përbëjnë provë se Enver Rifatit i është mohuar ndonjë e drejtë konkrete apo se përgjegjësia për jetën e tij në emigracion i takonte një individi ose institucioni të caktuar.

Megjithatë, komentet tregojnë se postimi përkujtimor i Ahmetit ka nxitur edhe diskutime kritike lidhur me trajtimin e ish-luftëtarëve pas përfundimit të konflikteve.

Adnan Azizi: “Një ushtar i vërtetë i tri luftërave çlirimtare”

Edhe Adnan Azizi ka publikuar një mesazh të gjatë përkujtimor për Enver Rifatin.

Në reagimin e titulluar “Qofsh i Xhenetit, Enver Rifati – Xhaxhi!”, Azizi e përshkruan të ndjerin si një njeri që kishte marrë pjesë në luftërat në Kosovë, Luginën e Preshevës dhe Maqedoni.

“Shokët e idealit humbën një patriot të mirëfilltë, një luftëtar të paepur dhe një ushtar të vërtetë të tri luftërave çlirimtare: në Kosovë, në Preshevë dhe, së fundmi, në Maqedoni”, ka shkruar Azizi.

Ai vlerëson vendosmërinë e Rifatit dhe angazhimin e tij gjatë periudhave të luftës.

“Xhaxhi ishte nga ata burra që idealin e dëshmuan me vepra, me sakrifica dhe me gjithë qenien e tyre.”

— Adnan Azizi

Sipas Azizit, Enver Rifati ishte ndër ata njerëz që mbetën të lidhur me idealet e tyre edhe pas përfundimit të konflikteve.

Ai thekson se jo të gjithë ata që nisin një rrugëtim të tillë vazhdojnë të qëndrojnë të palëkundur deri në fund, ndërsa Rifatin e rendit mes njerëzve që, sipas vlerësimit të tij, nuk u tërhoqën nga bindjet e tyre.

Azizi u ka shprehur ngushëllime familjarëve, shokëve të armëve dhe të gjithë njerëzve që e kanë njohur Komandant Xhaxhin.

Ai e përfundon mesazhin me lutje për të ndjerin dhe për forcën e familjarëve në përballimin e humbjes.

Fexhri Asipi Abrashi: “Rrugëtoi nga lufta në luftë”

Ndër mesazhet e para përkujtimore për Enver Rifatin ishte edhe ai i Fexhri Asipi Abrashit.

Abrashi e ka përkujtuar si bashkëluftëtar dhe si njeri të angazhuar në konfliktet e armatosura shqiptare.

“Lajm i hidhur! Qenka ndarë nga jeta bashkëluftëtari, Komandant Xhaxhi, Enver Rifati!”, ka shkruar ai.

Në reagimin e tij, Abrashi thekson se Rifati kishte kaluar nga një luftë në tjetrën, duke e lidhur angazhimin e tij me çështjen kombëtare shqiptare.

Ai u ka shprehur ngushëllime familjes dhe bashkëluftëtarëve të formacioneve të UÇK-së dhe UÇPMB-së.

Mesazhi përfundon me nderime për jetën dhe veprimtarinë e Komandant Xhaxhit.

Hafezat Dauti publikon një kujtim nga viti 2001

Hafezat Dauti ka përkujtuar Enver Rifatin përmes një postimi në Facebook, duke e shoqëruar mesazhin me një kujtim që, sipas tij, i përket vitit 2001.

Dauti e përshkruan Komandant Xhaxhin si një njeri që do të mbetet në kujtesën e miqve për kontributin dhe qëndresën e tij.

“Allahu të mëshiroftë, Komandant Xhaxhi – Enver Rifati!”, shkruan ai në fillim të mesazhit.

Në përkujtim, Dauti nënvizon respektin dhe nderimin për të ndjerin, duke u lutur për shpirtin e tij dhe duke i uruar familjes durim.

Postimi përfundon me fjalët: “Një kujtim nga viti 2001, që sot merr një vlerë të veçantë.”

Përmendja e një kujtimi nga viti 2001 e lidh mesazhin e Dautit me periudhën e luftës në Maqedoni.

Muhamed Rexhepi: “Ka njerëz që lënë gjurmë të pashlyeshme”

Një tjetër mesazh personal është publikuar nga Muhamed Rexhepi, i cili i drejtohet Enver Rifatit me afërsi familjare, duke përdorur fjalët “Dajxho” dhe “Leli”.

Rexhepi shkruan se ka njerëz që largohen nga kjo botë, por kujtimi i tyre mbetet te ata që i kanë njohur.

“Ka njerëz që kalojnë nëpër jetë dhe ka njerëz që lënë gjurmë të pashlyeshme në zemrat e të gjithëve.”

— Muhamed Rexhepi

Sipas Rexhepit, emri i Enver Rifatit do të vazhdojë të kujtohet për jetën dhe veprat e tij.

Ai e përfundon mesazhin me fjalët:

“U prehsh në paqe, Komandant Xhaxhi, Enver Rifati! Kujtimi yt qoftë i përjetshëm, leli.”

Elbasan Munishi: “Ike nga kjo botë, por jo nga historia dhe zemrat tona”

Me një mesazh të shkurtër, Elbasan Munishi i ka dhënë lamtumirën Enver Rifatit.

“Lamtumirë, Komandant Enver Rifati – Xhaxhi! Trualli për të cilin luftove të qoftë i lehtë. Ti ike nga kjo botë, por nuk ike nga historia dhe zemrat tona!”

— Elbasan Munishi

Mesazhi i tij i bashkohet reagimeve të tjera përkujtimore që e lidhin kujtimin e Enver Rifatit me periudhën e luftës dhe me marrëdhëniet që ai kishte krijuar ndër vite.

Fatlind Selmani: “Do të kujtohet për urtësinë, karakterin dhe atdhetarizmin”

Fatlind Selmani ka publikuar një mesazh përkujtimor për Enver Rifatin, në një postim ku ka përfshirë edhe Ylli Rifatin.

Në reagimin e tij, Selmani vlerëson cilësitë njerëzore të Komandant Xhaxhit dhe përmend lidhjen familjare me dëshmorin Fadil Rifati.

“Komandant Xhaxhi do të kujtohet gjithmonë për urtësinë, karakterin dhe atdhetarizmin e tij. Si vëllai i dëshmorit të kombit, Fadil Rifati, ai mbarti me dinjitet peshën e sakrificës dhe krenarinë kombëtare”, shkruan Selmani.

Ai shton se njerëzit që lënë gjurmë përmes veprave dhe marrëdhënieve me të tjerët vazhdojnë të kujtohen edhe pas ndarjes nga jeta.

Mesazhin e përfundon me fjalët: “U prehsh në paqe, Komandant Xhaxhi! Lavdi jetës dhe veprës sate!”

Burim Memishi: “Emri dhe sakrifica e tij do të jetojnë përgjithmonë”

Edhe Burim Memishi ka shprehur ngushëllime për Enver Rifatin.

Memishi e përshkruan si një njeri të njohur për urtësinë, karakterin dhe atdhetarizmin, ndërsa përmend pjesëmarrjen e tij në luftën e UÇK-së.

“Komandant Xhaxhi do të kujtohet për urtësinë, karakterin dhe atdhetarizmin e tij. Pjesëmarrës në luftën e UÇK-së dhe vëllai i dëshmorit të kombit, Fadil Rifati, ai la pas një kujtim të pashlyeshëm”, ka shkruar Memishi.

Ai shton:

“Disa njerëz nuk ikin kurrë, sepse emri, sakrifica dhe gjurmët që lënë në zemrat tona jetojnë përgjithmonë.”

— Burim Memishi

Memishi e përfundon mesazhin me lutje për të ndjerin dhe nderime për veprimtarinë e tij.

Familja Xhezairi: “Me pikëllim morëm lajmin për shokun tonë”

Hashim Xhezairi, në emër të familjes Xhezairi, ka publikuar një mesazh ngushëllimi për Enver Rifatin.

“Me pikëllim morëm lajmin që ka ndërruar jetë shoku ynë, Enver Rifati”, shkruan Xhezairi.

Në reagim theksohet se kujtimi i Komandant Xhaxhit do të ruhet me respekt dhe nderim.

Familja Xhezairi ka vlerësuar kontributin dhe qëndresën e tij, ndërsa mesazhin e ka përfunduar me lutje për të ndjerin dhe ngushëllime për familjarët.

“Allahu të mëshiroftë, ta ndriçoftë varrin dhe të dhëntë Xhenetin Firdeus. Familjes, sabër!”, thuhet në përkujtim.

Burim Kasumi: “Kujtimi dhe respekti për ty do të mbeten gjithmonë”

Burim Kasumi e ka përkujtuar Enver Rifatin si shok, duke shprehur ngushëllime dhe lutje për shpirtin e tij.

Në mesazhin e publikuar në Facebook, Kasumi shkruan:

“Zoti të shpërbleftë me Xhenet, shoku Enver Rifati – Komandant Xhaxhi! Allahu ta ndriçoftë varrin dhe të dhëntë vendin më të mirë në Xhenet.”

— Burim Kasumi

Ai shpreh bindjen se kujtimi dhe respekti për Enver Rifatin do të mbeten të gjalla te njerëzit që e njohën.

“I përjetshëm qoftë kujtimi yt!”, përfundon mesazhi.

“Mala Jazhincë Tetova”: Një histori familjare e lidhur me Kalanë e Tetovës

Faqja “Mala Jazhincë Tetova” ka publikuar një mesazh të veçantë lamtumire për Enver Rifatin, duke e përkujtuar si luftëtar nga Malësia e Tetovës dhe vëlla të dëshmorit Fadil Rifati.

Në njoftim thuhet se historia e familjes Rifati lidhet edhe me luftimet në zonën e Kalasë së Tetovës.

Faqja përmend rënien e Fadil Rifatit gjatë luftimeve 12-ditore të vitit 2001.

Përkujtimi e përshkruan familjen Rifati si një familje që ka përjetuar sakrifica dhe humbje të rënda.

Mesazhi përfundon me ngushëllime për familjarët, miqtë dhe bashkëluftëtarët, si dhe me lutje për mëshirën e Zotit.

Një kujtim tjetër nga lufta e vitit 2001: Komandant Xhaxhi dhe Radio Visari

Krahas reagimeve në rrjetet sociale, një hollësi tjetër historike është publikuar edhe nga portali Telegrami.mk.

Në raportimin e datës 26 tetor, portali përmend një fotografi të realizuar gjatë muajit prill 2001 në fshatin Lisec.

Sipas përshkrimit që shoqëron fotografinë, në të shfaqen Komandant Xhaxhi dhe Mesut Shabani, i lidhur me Radio Visarin e Tetovës, e përshkruar si radio e luftës.

Në përshkrim pretendohet se Radio Visari dhe veprimtaria e saj në atë periudhë ishin nën përkujdesjen e Komandant Xhaxhit.

Ky është një informacion plotësues për angazhimin e Rifatit në vitin 2001, i cili meriton dokumentim më të hollësishëm përmes fotografive origjinale dhe dëshmive të pjesëmarrësve.

Enver Rifati – Komandant Xhaxhi: Një jetë mes angazhimit, luftërave dhe emigracionit

Nga dëshmitë e publikuara pas ndarjes së tij nga jeta, dalin disa periudha që shënuan biografinë e Enver Rifatit.

Periudha e parë lidhet me veprimtarinë e hershme të përshkruar nga historiani Bujamin Salija, përfshirë burgosjen e raportuar në vitin 1994.

Periudha e dytë përfshin angazhimin në Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës, ku, sipas Salijës, Rifati ishte i ngarkuar me detyra logjistike në hapësirën ndërmjet Shqipërisë, Maqedonisë dhe Kosovës.

Më pas pason angazhimi në Luginën e Preshevës dhe përfshirja në konfliktin e vitit 2001 në Maqedoni, gjatë të cilit familja Rifati humbi Fadilin.

Periudha e fundit lidhet me jetën dhe punën në emigracion, në Itali, Belgjikë dhe Gjermani.

Për këtë periudhë flasin edhe kujtimet e Besim Lumës për takimin në Hamburg dhe të Rajmonda Maleçkës për telefonatën e fundit dhe premtimin për një takim në Tiranë.

Mesazhet e publikuara nga bashkëluftëtarët, miqtë dhe familjarët e përshkruajnë Rifatin jo vetëm për angazhimet e tij gjatë luftërave, por edhe për urtësinë, afërsinë njerëzore dhe marrëdhëniet që kishte ruajtur me njerëzit që e njihnin.

Familja pret informacionet për varrimin në vendlindje

Enver Rifati ndërroi jetë në Gjermani më 26 tetor 2026.

Pas vetes ka lënë bashkëshorten, një djalë, pesë vajza dhe dy vëllezër.

Në njoftimin publik të nipit të tij, Jeton Mamuti, familjarët kanë bërë të ditur se informacionet për varrimin do të komunikohen më vonë.

Deri në përfundimin e këtij artikulli, në materialet e disponueshme për Tetova News nuk ka njoftim të konfirmuar për datën, orën dhe vendin ku do të zhvillohet ceremonia e varrimit në vendlindje.

Çdo informacion i ri për lamtumirën e fundit do të kërkojë konfirmim nga familjarët.

Lamtumirë, Komandant Xhaxhi

Ndarja nga jeta e Enver Rifatit ka sjellë mesazhe të shumta nga njerëz që e njohën në periudha të ndryshme të jetës së tij.

Disa e kujtojnë nga lufta në Kosovë, të tjerë nga angazhimi në Luginën e Preshevës dhe në Malësinë e Sharrit. Miqtë e përkujtojnë për marrëdhëniet personale, ndërsa familjarët për humbjen e njeriut të tyre të dashur.

Në këto përkujtime rikthehet vazhdimisht edhe emri i Fadil Rifatit, vëllait të Enverit, i cili ra dëshmor në vitin 2001.

Për Rajmonda Maleçkën, kujtimi i fundit mbetet një telefonatë dhe një kafe e premtuar në Tiranë.

Për Besim Lumën, një takim në Hamburg.

Për bashkëluftëtarët, vitet e luftës dhe angazhimet që ndanë së bashku.

Për familjen Rifati, humbja është shumë më personale: ndarja nga jeta e bashkëshortit, babait, vëllait dhe njeriut të tyre të afërt.

Tetova News u shpreh ngushëllimet më të sinqerta bashkëshortes, djalit, pesë vajzave, dy vëllezërve, familjes Rifati, miqve dhe bashkëluftëtarëve të Enver Rifatit.

I përjetshëm qoftë kujtimi i Enver Rifatit – Komandant Xhaxhit!