Skandali i spiunazhit në Nvidia: Spiunia e dyshuar ndodhet në Pekin, aksionet vazhdojnë të humbasin vlerë

Zhvillimet më të fundit

Shefi i Nvidia-s, Jensen Huang, dyshohet se ka pasur një lidhje jashtëmartesore me një spiune kineze. Kompania e prodhimit të çipave ka nisur një hetim, ndërkohë që qarkullojnë raportime për një tjetër lidhje të Huang me një punonjëse të kompanisë. Këto janë zhvillimet më të fundit.

Nga Hannes Boos

Zhvillimet më të fundit

• E ardhmja e drejtuesit të Nvidia-s, Jensen Huang, mund të vendoset së shpejti, sipas raportimeve mediatike, pasi ai është vënë nën presion për shkak të një lidhjeje me një grua që dyshohet se është spiune kineze. Këshilli drejtues i kompanisë u mblodh të mërkurën (11 nëntor, sipas orës lokale) për konsultime, siç raportuan, ndër të tjera, The New York Times dhe The Wall Street Journal, duke iu referuar personave të informuar. Aksionet e prodhuesit të çipave ranë me rreth 7 për qind në tregtimin pas mbylljes së bursës. The New York Times dhe The Wall Street Journal raportuan gjithashtu të mërkurën se Huang kishte pasur një tjetër lidhje jashtëmartesore me një menaxhere të kompanisë që ishte nën vartësinë e tij. Huang dhe Nvidia fillimisht nuk komentuan për këtë çështje.
• Gruaja e dyshuar si spiune kineze, e cila ndodhet në qendër të skandalit të Nvidia-s, është kthyer në vendlindje, sipas informacioneve të agjencisë Bloomberg. Alice Huang jeton në Pekin, me dijeninë e autoriteteve të sigurisë, raportoi Bloomberg të enjten (12 nëntor), duke iu referuar burimeve të paidentifikuara.
• Aksionet e Nvidia-s vazhdojnë të regjistrojnë humbje. Kompania e softuerëve Microsoft e tejkaloi Nvidia-n të martën (10 nëntor) dhe tani është kompania e dytë më e vlefshme në botë. Nvidia humbi përkohësisht më shumë se 6 për qind të vlerës së saj në bursë të martën dhe tani renditet e treta në këtë klasifikim.
• FBI-ja po zhvillon hetime lidhur me marrëdhënien e shefit të Nvidia-s me një grua që dyshohet se është spiune kineze, deklaroi presidenti amerikan Donald Trump të hënën (9 nëntor), gjatë një konference për shtyp në Shtëpinë e Bardhë. Ai nuk sqaroi nëse hetimet drejtohen edhe kundër vetë Huang.

Çfarë ka ndodhur?

Jensen Huang, drejtori ekzekutiv 63-vjeçar i Nvidia-s, dyshohet se ka pasur një lidhje jashtëmartesore me Alice Huang. Gruaja konsiderohet spiune kineze nga shërbimet amerikane të inteligjencës. Këtë e bënë publike media si The New York Times dhe Financial Times.

Të dielën (8 nëntor), Jensen Huang pranoi vetë, në një email drejtuar punonjësve të Nvidia-s, se kishte pasur një lidhje jashtëmartesore. «Unë e kam tradhtuar gruan time dhe veprimet e mia e kanë lënduar atë dhe fëmijët tanë. Nuk ka asnjë justifikim për atë që kam bërë», shkroi ai në mesazh. Vetëm disa ditë më vonë, The New York Times raportoi për një lidhje të dytë që Huang dyshohet se kishte pasur me një menaxhere që i raportonte drejtpërdrejt atij.

Të dielën (8 nëntor), Nvidia nisi një hetim për të përcaktuar nëse Jensen Huang kishte qenë objektiv i një operacioni spiunazhi të huaj. Më parë, kompania kishte mbajtur qëndrimin se kontaktet e Jensen Huang me Alice Huang kishin qenë marrëdhënie normale biznesi.

Sipas raportimeve mediatike, shërbimet amerikane të inteligjencës e kishin informuar Donald Trumpin që rreth një vit më parë se Alice Huang përbënte rrezik për sigurinë. Megjithatë, Trump duket se nuk kishte reaguar ndaj paralajmërimeve. Ai vazhdon ta mbështesë Jensen Huang: «Unë e konsideroj atë një njeri të ndershëm. Mendoj se ai ndoshta ka një shpjegim për këtë», u tha Trump gazetarëve të dielën (8 nëntor).

Kina i hedh poshtë akuzat për spiunazh. Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme, Guo Jiakun, i cilësoi raportimet të hënën (9 nëntor) si spekulime të pabazuara dhe si përpjekje për të shpifur kundër Kinës.

Kush është Alice Huang?

Alice Huang, emri kinez i së cilës është Huang Le, thuhet se në fillim të karrierës së saj ka punuar si reportere për televizionin lokal Hunan TV dhe televizionin shtetëror CCTV-1. Më pas, ajo kaloi në sektorin financiar, ku punoi si menaxhere fondesh investimi. Më së voni nga mesi i viteve 2010, ajo ishte pjesë e drejtimit të Shanghai Hexi Investment, një kompani investimesh private (private equity).

Në vitin 2023, Alice Huang punonte si menaxhere në Megaspeed, një kompani teknologjike me seli në Singapor. Për Megaspeed, ajo bleu nga Nvidia çipa të inteligjencës artificiale me vlerë disa miliardë dollarë. Kompania i dërgoi më pas këta çipa në qendra të të dhënave në Malajzi dhe Indonezi, të cilat, me sa duket, punojnë për klientë në Kinë.

Fakti që Megaspeed blen çipa Nvidia nuk është, në vetvete, i paligjshëm. Megjithatë, kompania singaporiane do të shkelte kufizimet amerikane të eksportit nëse do t’i kishte blerë çipat pa autorizim, në emër të një kompanie kineze.

Çfarë do të thotë skandali për Nvidia-n?

Investitorët nuk i pritën mirë zhvillimet e reja. Aksionet e Nvidia-s kanë humbur ndjeshëm vlerë gjatë ditëve të fundit.

Zbulimet lidhur me Jensen Huang kanë potencialin ta zhysin industrinë e inteligjencës artificiale në një krizë të re ekzistenciale. Nvidia dominon tregun e gjysmëpërçuesve të specializuar, të cilët bëjnë të mundur trajnimin dhe funksionimin efikas të modeleve më të fundit gjuhësore të inteligjencës artificiale.

Sipas raportimeve mediatike, këshilli drejtues po shqyrton mundësinë e ndarjes nga Jensen Huang. Nëse Nvidia do ta shkarkonte vërtet atë, kompania do të përballej me një proces të vështirë për gjetjen e një pasardhësi ose pasardhëseje.

Pse shefi i Nvidia-s është interesant për Kinën?

Sipas raportimeve mediatike, qeveria amerikane dyshon se Ministria kineze e Sigurisë së Shtetit e kishte angazhuar Alice Huang si spiune për t’iu afruar drejtuesit të Nvidia-s. Në këtë mënyrë, ajo duhej të siguronte informacione sekrete të kompanisë së çipave në Silicon Valley, një kompani që, më shumë se çdo tjetër, është përgjegjëse për epërsinë e Shteteve të Bashkuara në fushën e inteligjencës artificiale. Përveç kësaj, shërbimet e inteligjencës druhen se Jensen Huang mund të ketë folur në prani të Alice Huang për planet e Trumpit në lidhje me Kinën.

Mes Nvidia-s dhe qeverisë amerikane ka pasur vazhdimisht tensione lidhur me eksportin e çipave kompjuterikë në Kinë. Që nga viti 2022, Uashingtoni ka kufizuar eksportin e çipave veçanërisht të fuqishëm për inteligjencën artificiale, me synimin për të ruajtur epërsinë teknologjike të SHBA-së. Huang ka kërkuar vazhdimisht lehtësimin e këtyre kufizimeve dhe ka arritur pjesërisht sukses. Kina është një treg i rëndësishëm shitjeje për Nvidia-n.

Jensen Huang konsiderohet gjithashtu një bashkëpunëtor i ngushtë dhe i besuar i presidentit amerikan Donald Trump. Që nga fillimi i mandatit të dytë të Trumpit, ai nuk ka humbur asnjë rast për ta lavdëruar presidentin. Nga ana e tij, Trump duket se i dëgjon këshillat e Huang: të dy kundërshtojnë me vendosmëri përpjekjet për të ngadalësuar zhvillimin e inteligjencës artificiale përmes rregulloreve.

Si e ka formësuar Jensen Huang kompaninë Nvidia?

Jensen Huang është bashkëthemelues i Nvidia-s dhe e drejton kompaninë që nga themelimi i saj në vitin 1993. Fillimisht, kompania prodhonte çipa kryesisht për kompjuterët e lojërave elektronike. Suksesi i madh i Nvidia-s erdhi me bumin e modeleve të mëdha të inteligjencës artificiale në vitin 2023. Me një pasuri të vlerësuar në rreth 150 miliardë dollarë (afërsisht 123 miliardë franga zvicerane), Huang është sot një nga njerëzit më të pasur në botë.

I lindur në vitin 1963 në Tajvan, Jen-hsun «Jensen» Huang u zhvendos në Tajlandë me prindërit e tij kur ishte pesë vjeç. Kur mbushi nëntë vjeç, prindërit e dërguan së bashku me vëllain e tij më të madh në Shtetet e Bashkuara. Në moshën gjashtëmbëdhjetëvjeçare, Huang nisi studimet për inxhinieri elektrike në Universitetin Shtetëror të Oregonit. Atje njohu edhe gruan e tij të ardhshme, me të cilën pati dy fëmijë: Madison dhe Spencer. Të dy tani punojnë në Nvidia.

Suksesi i Nvidia-s i atribuohet edhe karizmës së Huang. Ai merr pjesë shpesh në podkaste dhe konferenca, pothuajse gjithmonë i veshur me xhaketën e tij karakteristike prej lëkure, dhe konsiderohet fytyra përfaqësuese e kompanisë.

Huang është aksionari më i madh individual i Nvidia-s. Megjithatë, ndryshe nga Elon Musk në SpaceX, ai nuk zotëron shumicën e të drejtave të votës dhe mbetet nën mbikëqyrjen e një këshilli drejtues të pavarur. Është e pasigurt nëse Huang do të mund ta ruajë postin e drejtorit ekzekutiv pas hetimit që Nvidia ka nisur. /NZZ – Neue Zürcher Zeitung