Nga Francesco Bertolino
Në vend ndodhen 262 qendra të të dhënave, ndërsa për tre vitet e ardhshme janë gati 25 miliardë euro investime: qeveria ka miratuar tashmë shtatë projekte të reja strategjike nga gjigantë si Amazon dhe Equinix.
Në Itali, sipas të dhënave më të përditësuara, ka 262 qendra të të dhënave me një kapacitet të përgjithshëm prej 760 megavatësh. Në Shtetet e Bashkuara ka mbi 5.000 qendra të të dhënave tashmë në funksion, me një fuqi totale prej më shumë se 40 gigavatësh, pra 50 herë më shumë se Italia, kapacitet që pritet të dyfishohet deri në vitin 2030, nëse demokratët dhe borxhet e lejojnë.
Italia mbetet prapa edhe Gjermanisë, që ka 580 të tilla, dhe Francës, me 401, por në vitet e ardhshme disa projekte janë gati për t’u nisur në Gadishull, i cili gëzon një pozicion gjeografik dhe lidhje nënujore interesante dhe strategjike për zhvilluesit e qendrave të të dhënave.
“Presim që tregu italian i qendrave të të dhënave të vazhdojë të rritet, i mbështetur nga përshpejtimi i inteligjencës artificiale dhe nga kalimi prej eksperimentimit fillestar drejt adoptimit në shkallë të gjerë”, thotë Piero Montanari, Partner në McKinsey. “Mes viteve 2026 dhe 2030, vlerësojmë investime të përgjithshme në Itali prej 20-25 miliardë eurosh, nga të cilat rreth 50-60% do të destinohen për zhvillimin e infrastrukturës dhe kapaciteteve GPU”, pra atyre të lidhura me IA-në.
Investimet e parashikuara
Parashikimi i kompanisë së konsulencës përputhet me projeksionet e paraqitura së fundmi nga Komiteti për tërheqjen e investimeve të huaja (Caie) pranë Ministrisë së Sipërmarrjeve.
Për periudhën 2026-2028 janë njoftuar projekte për qendra të reja të të dhënave në Itali me një vlerë prej 25,4 miliardë eurosh, tri herë më shumë se në periudhën 2023-2025.
Shifra ka të ngjarë të jetë e nënvlerësuar, sepse merr parasysh vetëm programet me vlerë mbi një miliard euro dhe që kanë marrë “vulën” e investimit strategjik, e cila përshpejton procedurat e miratimit dhe lejon emërimin e një Komisioneri të jashtëzakonshëm të ngarkuar me koordinimin e të gjitha administratave kompetente.
Promovuesit e projekteve
Promovuesit e projekteve në fjalë janë gjigantë të cloud-it si Amazon dhe Equinix. Pesë nga shtatë qendrat e propozuara të të dhënave pritet të ndërtohen në Lombardi, në zonën e Milanos, ku tashmë përqendrohet rreth 70% e fuqisë së instaluar aktuale, për shkak të afërsisë me përdoruesit fundorë.
Megjithatë, qeveria po i nxit gjigantët e teknologjisë të marrin në konsideratë edhe rajone të tjera, veçanërisht në Italinë e Jugut, ku ka shumë zona industriale të braktisura dhe disponueshmëri të energjisë së rinovueshme.
Kompania zvicerane Energy Vault, për shembull, ka njoftuar synimin për të ndërtuar një qendër të të dhënave në ish-minierën e qymyrit Monte Sinni, në Sulcis Iglesiente të Sardenjës. Investimi prej 1,5 miliardë eurosh ka marrë nga Palazzo Chigi statusin strategjik, ashtu siç pritet ta marrë së shpejti edhe një projekt për një qendër të të dhënave me vlerë mbi një miliard euro në Sicili.
Çfarë është një qendër e të dhënave
Shifrat në lojë janë, pra, të konsiderueshme dhe, për më tepër, nuk përfshijnë projektin e një gigafabrike evropiane për inteligjencën artificiale me vlerë 4-5 miliardë euro, për të cilën qeveria synon të kandidojë Italinë duke përfshirë të gjitha ose pothuajse të gjitha kompanitë me pjesëmarrje shtetërore.
Por kush do të përfitojë nga këto investime?
Për ta kuptuar, fillimisht duhet shpjeguar se çfarë është një qendër e të dhënave. Me njëfarë thjeshtimi, një qendër e të dhënave është një ndërtesë e madhe e mbushur me kompjuterë, të cilët ruajnë dhe përpunojnë, në emër të telefonave inteligjentë, kompjuterëve personalë dhe pajisjeve të tjera të përdoruesve të shpërndarë në mbarë botën, sasi të mëdha të dhënash 24 orë në ditë dhe shtatë ditë në javë.
Kur shikojmë një film apo një ndeshje, kontrollojmë një llogari bankare apo ngarkojmë një fotografi në Instagram, në të vërtetë po lidhemi me një nga këto makina.
Këta serverë kanë nevojë për shumë energji elektrike, që duhet t’i furnizojë vazhdimisht, si dhe për sisteme ftohjeje që të shmangin mbinxehjen e tyre. Kompjuterët duhet gjithashtu të shkëmbejnë informacion mes tyre, ta marrin atë nga jashtë dhe t’ua transmetojnë përdoruesve fundorë; për këtë arsye nevojiten ruterë dhe kabllo me fibër optike që garantojnë lidhje me shpejtësi maksimale.
Dominimi i Nvidia-s
Pjesa më e madhe e vlerës së një qendre të të dhënave përqendrohet, pra, te kompjuterët dhe, mbi të gjitha, te çipat që kryejnë llogaritjet.
Në një investim hipotetik prej 2,5-3 miliardë eurosh, sipas vlerësimeve të McKinsey, të ashtuquajturat GPU përthithin rreth 1,6 miliardë euro.
Dhe nëse bëhet fjalë për qendra të të dhënave për inteligjencën artificiale, sidomos për ato më të avancuarat, furnizuesi është pothuajse i detyrueshëm: Nvidia, edhe pse AMD dhe Google po e ngushtojnë me shpejtësi hendekun teknologjik ndaj gjigantit të drejtuar nga Jensen Huang.
Pjesa tjetër e kostove të një qendre të të dhënave ndahet ndërmjet furnizuesve të sistemeve elektrike, të ruajtjes së të dhënave, të rrjetit dhe të ftohjes (800 milionë euro), ndërtimit të strukturës dhe pajisjes së brendshme (200 milionë euro), blerjes së truallit dhe lidhjes me rrjetin elektrik (100 milionë euro) dhe, në fund, shërbimeve të integrimit dhe koordinimit të zërave të mësipërm (100 milionë euro).
Zinxhiri italian i furnizimit
Edhe pse sigurisht nuk është një fuqi e madhe kompjuterike, Italia ka disa kompani aktive në zinxhirin e furnizimit të qendrave të të dhënave: kompani të çipave si STMicroelectronics (STM) dhe Technoprobe, si dhe prodhues të turbinave me gaz si Ansaldo Energia.
Në veçanti, në sektorin e fibrës optike, ku operon Prysmian, Istat ka regjistruar një dyfishim të eksporteve italiane drejt Shteteve të Bashkuara mes viteve 2022 dhe 2025, krahasuar me tre vitet e mëparshme, ndërsa Anie-Confindustria i rendit SHBA-të si tregun e dytë më të rëndësishëm për industrinë italiane elektroteknike dhe elektronike.
Lëvizjet e protestës
Por cili është përfitimi për komunitetet lokale?
Sipas Ida-s, shoqatës që përfaqëson interesat e zhvilluesve të mëdhenj të qendrave të të dhënave në Itali, investimet e pritshme në këtë sektor pritet të mbështesin, kur të hyjnë plotësisht në funksion, rreth 26 mijë vende pune ekuivalente me kohë të plotë.
Megjithatë, në disa territore të destinuara për të pritur këto megaprojekte infrastrukturore, po lindin lëvizje proteste të ngjashme me ato që, ndonëse aktualisht në një shkallë krejt tjetër, janë shfaqur në Shtetet e Bashkuara dhe që ndoshta kanë qenë vendimtare në fitoren e demokratëve në zgjedhjet e mesmandatit.
Shqetësimet e komuniteteve të përfshira përqendrohen te ndikimi mjedisor i qendrave të të dhënave, konsumi i tyre i energjisë dhe ujit, si dhe emetimet e nxehtësisë dhe zhurmës.
Ligji i Lombardisë
Kundërshtimet janë më të forta në Lombardi dhe në zonën përreth Milanos, ku përqendrohet pjesa më e madhe e strukturave ekzistuese dhe atyre të planifikuara.
Pikërisht aty, në qershor, u miratua një ligj rajonal që vendos kufizime për krijimin e qendrave të reja të të dhënave, me synimin për të reduktuar konsumin e tokës bujqësore dhe për të nxitur zgjidhje të qëndrueshme.
Megjithatë, sipas komiteteve të protestës, këto kufizime nuk janë mjaftueshëm të rrepta dhe mund të anashkalohen nga investimet që qeveria qendrore i klasifikon si strategjike.
Për këtë arsye, Rajoni i Lombardisë po shqyrton përditësimin e legjislacionit për ta bërë atë më kufizues, por shumica qeverisëse nuk është e bashkuar për këtë çështje./Corriere della Sera
