Shpejtësi dhe siguri. Të kapësh ritmin dhe megjithatë të ndjekësh rrugën tënde. Të bëhesh i pavarur, por së bashku me SHBA-në. Qeveria dëshiron gjithçka njëherësh kur bëhet fjalë për inteligjencën artificiale. Dhe kështu rrezikon të frenojë veten.
Nga Meike Laaff dhe David Will
Një gjë Karsten Wildberger nuk dëshiron të jetë kurrsesi këtë të hënë: i frikësuar. “Frika është gjëja më e keqe që mund të ndodhë kur bëhet fjalë për formësimin e së ardhmes”, thotë ministri i Digjitalizimit në Samitin Digjital të qeverisë federale të këtij viti. Inteligjenca artificiale (IA) po ndryshon shumë gjëra, ndaj Wildberger qëndron tani këtu dhe jep sinjalin: me gjithë fuqinë përpara. Tani më shumë se kurrë. “Ne vazhdojmë të jemi tepër të ngadaltë”, thotë Wildberger. Kancelari federal Friedrich Merz e përforcon mesazhin: “Ne duhet, ne duam të bëhemi liderë.” Vetëm në këtë mënyrë, sipas tij, mund të sigurohet që transformimi digjital të marrë “konturet që ne në Gjermani dhe në Evropë dëshirojmë së bashku”.
Nën presionin e zhvillimit gjithnjë e më të shpejtë të IA-së në pjesë të tjera të botës dhe përballë një qeverie amerikane që e përdor qasjen në teknologji edhe si instrument pushteti, mbi këtë Samit Digjital qëndron edhe një herë pyetja shqetësuese nëse Gjermania, apo Evropa në tërësi, mund të arrijë ende të kapë ritmin në garën globale për inteligjencën artificiale.
Ministri i Digjitalizimit Karsten Wildberger ka sjellë, sidoqoftë, në Wilhelm-Hallen në Berlin një vizion që në disa pika tingëllon ambicioz. Ai është formuluar në raportin përfundimtar të task-forcës për IA-në të qeverisë federale, ku bëjnë pjesë sekretarë shteti nga të gjitha ministritë dhe të cilën e drejton Ministria e Digjitalizimit. Në dokumentin “Gjermania si komb i IA-së 2030”, të prezantuar njëkohësisht me samitin, qeveria federale ka përmbledhur përparimet që dëshiron të bëjë në fushën e IA-së gjatë katër viteve të ardhshme. Në të përcaktohen tregues konkretë dhe shifra që synohen të arrihen deri atëherë, si dhe 18 masa për mënyrën e realizimit të tyre.
Për shembull, thuhet se deri në vitin 2030, pjesa e ndërmarrjeve të mëdha që përdorin IA duhet të arrijë të paktën në 80 për qind. Të paktën 90 për qind e autoriteteve federale duhet deri atëherë të përdorin një ose më shumë aplikacione të IA-së, për shembull për kryerjen e detyrave thelbësore. Të paktën tre laboratorë evropianë të IA-së, me pjesëmarrje gjermane, duhet të punojnë në modelet më të fuqishme. Po ashtu: të paktën 75 për qind e popullsisë duhet të jetë parimisht e hapur ndaj përdorimit të IA-së nga kompanitë ose administrata publike dhe të ndihet mjaftueshëm e informuar për të vlerësuar në mënyrë kritike atë që po ndodh.
Shumë prej masave kyçe që parashikohen për arritjen e këtyre shifrave nuk janë krejtësisht të reja. Megjithatë, Wildberger tha në samit se prej tyre do të krijohet një program pune, me të cilin qeveria, por edhe ai personalisht, dëshiron të matet.
“I marr seriozisht rreziqet e IA-së”
Ndërsa qeveria federale, nga njëra anë, dëshiron të jetë në gjendje të konkurrojë në fushën e IA-së, nga ana tjetër kjo duhet të ndodhë pa krijuar varësi të tepërt nga të tjerët, veçanërisht nga SHBA-ja. Zgjidhja, edhe një herë, pritet të vijë nga bashkëpunimi i ngushtë me vendet e tjera të BE-së dhe – si risi këtë vit – nga bashkëpunimi me Kanadanë, një tjetër fuqi e mesme me ambicie në fushën e IA-së. Kjo strategji vazhdon atë që Gjermania nisi që në Samitin Digjital të një viti më parë. Atëherë, kancelari Merz dhe presidenti francez Emmanuel Macron u angazhuan për objektivin e sovranitetit digjital në Evropë.
Megjithatë, në Samitin Digjital 2026 është e dukshme se toni i aktivitetit ka ndryshuar disi. Edhe vetë entuziasti i IA-së, Wildberger, theksoi rreziqet e teknologjisë, të cilat, sipas tij, duhen marrë seriozisht dhe trajtuar. Edhe Merz foli për kritikat ndaj inteligjencës artificiale që janë dëgjuar në shumë vende gjatë muajve të fundit. “Besimi te teknologjia dhe shqetësimi për burimet preokupojnë shumë njerëz”, tha kancelari. Në përgjithësi, gjatë samitit u fol vazhdimisht për domosdoshmërinë e forcimit të besimit te IA-ja – një paralajmërim që vetëm pak vite më parë vështirë se do të dëgjohej në këtë formë.
Kjo tregon se edhe një aktivitet që në fakt synon të nxisë përparimin digjital të Gjermanisë nuk ka mbetur i paprekur nga zhvillimet e mëdha të muajve të fundit në fushën e IA-së: ngritja e IA-së agjentike, raportimet për incidente sigurie ku pikërisht agjentët më të avancuar të ofruesve të mëdhenj amerikanë dolën jashtë kontrollit dhe hakuan palë të treta. Po ashtu, mosbesimi në rritje ndaj IA-së në disa pjesë të popullsisë amerikane, veçanërisht në lidhje me qendrat gjigante të të dhënave që po ndërtohen aktualisht në të gjithë vendin. Dhe, së fundi, dobësitë e sigurisë në gjuhën e programimit PHP, të zbuluara me ndihmën e IA-së, kanë treguar gjithashtu se përballë çfarë sfidash të mëdha po vihet edhe bota e sigurisë kibernetike nga inteligjenca artificiale.
Përgjigjja e qeverisë federale mund të përshkruhet si një qasje e vendosur “edhe njërën, edhe tjetrën”. Wildberger njoftoi se do të përpiqet t’u kundërvihet rreziqeve, ndër të tjera, përmes Institutit Gjerman për Sigurinë e IA-së, AISI Deutschland, si dhe me investime kërkimore në sigurinë e inteligjencës artificiale. Por, në të njëjtën kohë, siç mund të kuptohet nga fjalët e tij, tani duhet të shkohet all-in.
“I marr seriozisht rreziqet e IA-së”, thotë Wildberger. “Por jam i sigurt: nëse nuk angazhohemi mjaftueshëm dhe nuk marrim vendime, atëherë do të përballemi me rreziqe edhe më të mëdha.”/ZEIT
