Bioteknologjia, inteligjenca artificiale, energjia diellore, dronët dhe madje edhe makineritë për hapjen e tuneleve: Ministria kineze e Tregtisë ka paraqitur një paketë të re gjithëpërfshirëse kufizimesh, me synimin për të mbrojtur epërsinë teknologjike të Kinës.
Nga Gustav Theile
Kina po e kufizon gjithnjë e më shumë qasjen e vendeve të tjera në teknologjitë e reja kineze. Rregullat e reja përfshijnë inteligjencën artificiale, bioteknologjinë, modulet fotovoltaike dhe dronët. Sipas vlerësimeve të industrisë gjermane, masat mund t’i vështirësojnë përpjekjet për krijimin e zinxhirëve të furnizimit jashtë Kinës.
Eksporti i gjithsej 40 teknologjive do të ndalohet ose kufizohet, sipas një liste që Ministria kineze e Tregtisë publikoi në fund të javës së kaluar. Vetëm 23 prej tyre lidhen me inteligjencën artificiale. Lista është ende një projekt, për të cilin, ndër të tjera, shoqatat e industrisë mund të paraqesin komente deri në mesin e nëntorit.
Këtë të hënë, ministria paraqiti rregulla të tjera që kufizojnë eksportin e dronëve, makinerive të mëdha industriale dhe makinerive për hapjen e tuneleve. Si arsyetim, ajo përmendi „mbrojtjen e sigurisë kombëtare“. Këto pajisje mund të përdoren, natyrisht, edhe për qëllime ushtarake.
Kina dominon prodhimin e makinerive për hapjen e tuneleve. Prodhuesi gjerman Herrenknecht, në përgjigje të një kërkese për koment, njoftoi se ishte informuar për kufizimet dhe po shqyrtonte situatën.
Përparësi për hakerët kinezë
Në fushën e inteligjencës artificiale, Ministria e Tregtisë synon të ndalojë plotësisht eksportin e modeleve që mund të krijojnë programe keqdashëse për „sulme ndaj infrastrukturës kritike, sistemeve të armatimit dhe mbrojtjes, si dhe sistemeve qendrore qeveritare“.
Megjithatë, ndalimi i eksportit parashikohet të zbatohet vetëm për modelet veçanërisht të avancuara. Si kriter, ministria propozon një „shkallë suksesi prej 85 për qind në sulmet kundër një programi të zakonshëm antivirus“.
Kjo masë mund t’u japë një përparësi hakerëve kinezë, përfshirë ata që veprojnë edhe me porosi të shtetit, kundrejt hakerëve të huaj.
Po ashtu, nuk do të lejohet më eksporti i modeleve të inteligjencës artificiale të trajnuara me të dhëna sensitive, si dhe i agjentëve veçanërisht të fuqishëm të inteligjencës artificiale, që përdoren kryesisht në industrinë e armatimit.
Modelet e tjera të inteligjencës artificiale, programet për njohjen e imazheve ose të zërit, si dhe programet për projektimin e çipave të inteligjencës artificiale, do t’u nënshtrohen kontrolleve më të rrepta dhe do të kërkojnë autorizime të posaçme.
Megjithatë, nga këto kufizime përjashtohet qasja në modelet kineze të inteligjencës artificiale, si DeepSeek, përmes aplikacioneve ose ndërfaqeve të programimit të aplikacioneve (API). Qeveria kineze mbështet zgjerimin e tyre në tregjet ndërkombëtare.
Në bioteknologji, ndalimi përfshin terapitë qelizore dhe gjenetike të bazuara në pronësi intelektuale të zhvilluar nga vetë kompanitë, si dhe disa barna të specializuara të bazuara në ARN.
Bioteknologjia kineze po përjeton një zhvillim të vrullshëm dhe po bëhet një konkurrente gjithnjë e më e fuqishme e Shteteve të Bashkuara.
Marrëveshjet e licencimit përjashtohen shprehimisht nga kufizimet. Kohët e fundit, koncernet e huaja farmaceutike kanë investuar shuma të mëdha në substanca aktive premtuese të zhvilluara nga kompanitë kineze të bioteknologjisë.
„Mbrojtja e epërsisë së Kinës“
Në industrinë fotovoltaike (PV), do të ndalohet eksporti i disa proceseve të prodhimit, për shembull „procesi i shtratit të fluidizuar me hidrogjenim në temperaturë të ulët“.
Sipas Shoqatës Federale Gjermane të Industrisë Diellore, e cila iu përgjigj një kërkese për koment, ky proces është një „komponent kyç“ në prodhimin e moduleve fotovoltaike.
Shoqata paralajmëroi se „ndalimet e eksportit mund t’i vështirësojnë përpjekjet për diversifikimin e zinxhirëve të furnizimit të industrisë fotovoltaike në mbarë botën“.
Aktualisht, nga këto masa preken kryesisht Shtetet e Bashkuara dhe India, pasi të dyja vendet synojnë të zhvillojnë industrinë e tyre të energjisë diellore. Ndërkohë, investitorët ia kanë kthyer shpinën Bashkimit Evropian.
„Synimi është mbrojtja e epërsisë së Kinës dhe krijimi i një instrumenti të ri presioni në negociatat me Evropën“, tha Cameron Johnson, themeluesi i kompanisë konsulente Tidal Wave, me seli në Shangai, e specializuar në zinxhirët e furnizimit.
„Nëse dëshironi të keni qasje në teknologjitë tona, duhet të negocioni.“
Johnson i konsideron këto masa edhe si një reagim ndaj hapave të ngjashëm të ndërmarrë nga qeveria amerikane, e cila, ndër të tjera, po përpiqet t’ia kufizojë Kinës qasjen në teknologjitë e reja të gjysmëpërçuesve.
Republika Popullore e Kinës, nën udhëheqjen e presidentit dhe kreut të Partisë Komuniste, Xi Jinping, prej shumë vitesh ndjek një politikë të nacionalizmit teknologjik.
Kjo vlen si për zhvillimin e kapaciteteve të reja teknologjike vendase përmes politikave industriale dhe shkencore, ashtu edhe për mbrojtjen e njohurive dhe ekspertizës teknologjike të fituar.
Për eksportin e lëndëve të para kritike, si elementet e tokave të rralla, eksportuesit duhet të pajisen me licencë. Në këtë mënyrë, Kina synon të pengojë përdorimin e këtyre lëndëve në industrinë e armatimit të vendeve të tjera.
Në pranverë, Këshilli i Shtetit, organi më i lartë administrativ i Kinës, miratoi disa direktiva që synojnë mbrojtjen e zinxhirëve kinezë të furnizimit nga ndikimi i huaj.
Këto direktiva parashikojnë mundësinë e vendosjes së sanksioneve ndaj kompanive dhe drejtuesve të tyre, nëse ata zbatojnë masa të drejtuara kundër Kinës.
Gustav Theile Korrespondent ekonomik për Kinën, me seli në Shangai.
(Frankfurter Allgemeine Zeitung – F.A.Z.)
