Nvidia hap hetim për marrëdhënien e Jensen Huang me një spiune kineze

Huang, drejtori ekzekutiv i kompanisë, pranoi të dielën se kishte pasur një marrëdhënie intime me një drejtuese biznesi, për të cilën zyrtarët amerikanë kishin konstatuar se punonte për inteligjencën kineze.

Nga Tripp Mickle, Maggie Haberman, Jonathan Swan, Julian E. Barnes dhe Ana Swanson

Nvidia njoftoi të dielën se po hapte një hetim ndaj Jensen Huang, drejtorit ekzekutiv dhe bashkëthemeluesit të kompanisë, pasi ai i kishte pranuar bordit të kompanisë se kishte pasur një marrëdhënie intime me një drejtuese biznesi, për të cilën inteligjenca amerikane kishte përcaktuar se ishte spiune kineze.

Marrëdhënia e Huang me gruan, e cila njihet si Alice Huang, u shndërrua në një shqetësim për qeverinë amerikane pasi përgjimet zbuluan se ajo po i përcillte informacione drejtpërdrejt Pekinit. Zbulimi ngriti mundësi shqetësuese, sepse Huang është një nga figurat më të fuqishme të revolucionit të inteligjencës artificiale, si dhe një aleat me ndikim i presidentit Donald Trump.

Në një mesazh drejtuar kompanisë, Huang kërkoi falje.

“Kam tradhtuar gruan time”, tha ai. “Veprimet e mia e kanë lënduar atë dhe fëmijët tanë. Nuk ka asnjë justifikim për atë që bëra. Më vjen thellësisht keq.”

Bordi i Nvidia-s tha se “nuk ka arsye të besojë se është cenuar siguria kombëtare apo se janë komprometuar sekretet e Nvidia-s”, por se “hetimi i bordit do të shqyrtojë të gjitha informacionet e disponueshme”. Bordi tha gjithashtu se Huang “e mbështet plotësisht shqyrtimin dhe është zotuar të bashkëpunojë me të”.

Anëtarët e pavarur të bordit do të zgjedhin një zyrë të jashtme ligjore për të zhvilluar hetimin. John Rizzo, zëdhënës i kompanisë, tha se Huang nuk do të përfshihet në procesin e përzgjedhjes.

Huang, 63 vjeç, do të vazhdojë ta drejtojë kompaninë gjatë hetimit, bëri të ditur bordi. Si bashkëthemelues, ai ka krijuar në Nvidia një strukturë të pazakontë, ku kontrollon të gjitha aspektet e biznesit, ndërsa mbikëqyr rreth 60 persona që raportojnë drejtpërdrejt tek ai.

“Lajmi i sotëm nuk do ta ngadalësojë Nvidia-n”, tha Rizzo. “Jensen është i përkushtuar të vazhdojë ta drejtojë Nvidia-n si drejtor ekzekutiv pa asnjë ndërprerje.”

Në një koment të shkurtër për gazetarët të dielën në mbrëmje, ndërsa po përgatitej të largohej nga Florida, Trump e mbrojti Huang. Presidenti tha se “patjetër do ta merrte me vete” në udhëtimin e tij të ardhshëm në Kinë.

“Nuk kam dëgjuar se ka bërë ndonjë gjë të gabuar”, tha Trump. “Ka pasur të bëjë me dikë, por, e dini, kështu bëjnë edhe të gjithë të tjerët.”

Trump tha se nuk kishte biseduar me Huang për situatën.

“Unë thjesht e di se është një njeri i mirë, por kurrë nuk e di se çfarë po ndodh”, tha Trump.

Ai shtoi se nuk kishte pendesa për mungesën e veprimit nga ana e tij kur, rreth një vit më parë, ishte informuar se komuniteti amerikan i inteligjencës po e mbikëqyrte elektronikisht Alice Huang.

“Mendoj se është një njeri i ndershëm. Mendoj se ndoshta ka një shpjegim për këtë. Duhet ta dëgjosh. Jo, nuk mund t’ua bësh këtë njerëzve”, tha Trump. “Ai ka bërë një punë të jashtëzakonshme për vendin tonë.”

Kur u pyet nëse Huang duhet të qëndrojë në postin e drejtorit ekzekutiv të Nvidia-s, Trump u përgjigj:

“Mendoj se po. Oh, po, sigurisht.”

Vëmendja publike ndaj lidhjeve të Huang me Alice Huang nisi pasi The New York Times raportoi për herë të parë muajin e kaluar se agjencitë amerikane të inteligjencës kishin zbuluar se Huang kishte krijuar një marrëdhënie të afërt me një shtetase kineze dhe blerëse çipash, për të cilën zyrtarët amerikanë arritën në përfundimin se po mblidhte informacione për Pekinin.

Blerësja e çipave ishte Alice Huang, ose Huang Le, biografia e së cilës thoshte se kishte punuar në Kinë si gazetare televizive përpara se të bëhej një nga drejtueset kryesore të një kompanie qendrash të të dhënave me bazë në Singapor, e cila ishte shndërruar në një nga klientët më të mëdhenj të Nvidia-s në Azinë Juglindore. Që nga qershori 2024, kompania ka blerë çipa në vlerë prej më shumë se 4,8 miliardë dollarësh.

Nvidia ka vazhduar të bëjë biznes me kompaninë e Alice Huang, Megaspeed, edhe pasi The Times raportoi vitin e kaluar se Departamenti i Tregtisë po hetonte nëse kompania po ndihmonte Kinën të kontrabandonte çipa të kufizuar të inteligjencës artificiale.

Jensen Huang dhe Alice Huang nuk kanë lidhje familjare.

Nvidia dhe Huang fillimisht deklaruan se nuk kishte asgjë problematike apo të pazakontë në marrëdhënien e tij me Alice Huang. Në një intervistë për Bloomberg News muajin e kaluar, ai tha se kontaktet e tij me të kishin qenë “të lidhura me Megaspeed dhe gjithçka ishte krejtësisht normale dhe jo e pazakontë”.

Marrëdhënia dhe afera përbëjnë një hap të gabuar të rrallë për Huang.

Gjatë tre viteve të fundit, dukej sikur ai nuk mund të gabonte. Kompania e tij e çipave, e cila prodhon teknologjinë që përdoret për ndërtimin e sistemeve të inteligjencës artificiale, u shndërrua në një nga kompanitë më të vlefshme në botë dhe në motorin e bumit të qendrave të të dhënave që po nxit ekonominë amerikane.

Trump u bë aleat i tij dhe e ftoi në Air Force One. Nëpër ngjarje, Huang filloi të ndiqej nga turma njerëzish që i kërkonin autografe. Ndërsa xhaketat e tij të zeza prej lëkure, të cilat i vesh çdo ditë, u shndërruan në objekte koleksionimi.

Ndërsa biznesi i tij lulëzonte, Huang e afroi edhe familjen në qendër të kompanisë. Djali i tij, Spencer, është drejtor i menaxhimit të produkteve dhe luan rol udhëheqës në përpjekjet e kompanisë në fushën e robotikës.

Vajza e tij, Madison, është drejtore e lartë e marketingut të produkteve dhe gjithashtu punon në robotikë, si dhe në komunikimet dhe marketingun e kompanisë. Dhëndri i tij, Nico Caprez, është pjesë e ekipit të zhvillimit të biznesit.

Huang i ka dhënë meritë gruas së tij, Lori, me të cilën u martua në vitin 1985, se ia bëri të mundur ndërtimin e kompanisë. Ata u njohën kur Huang ishte student adoleshent i inxhinierisë në Oregon State University. Ajo ishte një nga vetëm tri gratë në një laborator inxhinierik me 250 persona.

Huang, i cili kishte kapërcyer dy klasa të shkollës së mesme, u kujdes që të ishte në të njëjtin grup laboratori me të dhe u përpoq t’i bënte përshtypje me inteligjencën e tij.

“E di që dukem si fëmijë dhe prandaj përshtypja e saj e parë për mua ishte se duhet të isha mjaft i zgjuar”, tha Huang gjatë një diskutimi në vitin 2024 për karrierën e tij në Hong Kong University of Science and Technology.

“Shkova tek ajo dhe i thashë: ‘A dëshiron t’i shohësh detyrat e mia?’ Pastaj i bëra një premtim: ‘Nëse i bën detyrat me mua çdo të diel, të premtoj se do të marrësh vetëm nota A.’”

Huang i premtoi gjithashtu se deri në moshën 30-vjeçare do të ishte drejtor ekzekutiv i një kompanie. Ai e përmbushi këtë premtim kur bashkëthemeloi Nvidia-n në vitin 1993, pak pasi kishte mbushur 30 vjeç.

“Lori kujdesej për gjithçka dhe nuk mbaj mend të jetë ankuar as edhe një herë”, tha Huang në podkastin “How I Built This”. “Kjo është dhurata që ajo më dha.”

Qeveria amerikane, e cila po hetonte Megaspeed për mundësinë se po orientonte çipa të avancuar të inteligjencës artificiale të Nvidia-s drejt Kinës, nisi mbikëqyrjen e Alice Huang më shumë se një vit më parë.

Gjatë mbikëqyrjes, autoritetet zbuluan se ajo ishte në komunikim me një shtetas amerikan, i cili u identifikua si Jensen Huang.

Zyrtarët që kishin parë informacionet e inteligjencës thanë se ishin të sigurt se marrëdhënia ishte romantike. Kjo minoi deklaratat fillestare çorientuese që Nvidia i kishte dhënë The Times dhe mediave të tjera gjatë vitit të kaluar për natyrën e marrëdhënies së Huang me Alice Huang.

Pranverën e kaluar, sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, mbikëqyri hartimin e një memorandumi tepër të klasifikuar që përmbante informacionet e inteligjencës sipas të cilave Alice Huang ishte rekrutuar nga Ministria kineze e Sigurisë së Shtetit për të vënë në shënjestër Jensen Huang.

Memorandumi u shpërnda jo shumë kohë përpara udhëtimit të presidentit në Kinë, më herët gjatë këtij viti.

Ndërsa lajmet për mbikëqyrjen amerikane ndaj Alice Huang dolën në publik, hapësira e Jensen Huang për të manovruar thuajse u zhduk. Kongresi kërkonte që ai të dëshmonte, me shumë gjasë nën betim, ndërsa raportimet mbi mbikëqyrjen ngritën mundësinë se inteligjenca amerikane e dinte natyrën e marrëdhënies së tij me Alice Huang.

Presion kishte edhe mbi bordin e Nvidia-s.

Në një postim në rrjetet sociale muajin e kaluar, senatorja demokrate e Massachusettsit, Elizabeth Warren, demokratja më e lartë në Komisionin Bankar të Senatit, i cili mbikëqyr shitjet e çipave jashtë vendit, tha se Huang dhe bordi i kompanisë “i detyrohen Kongresit përgjigje” lidhur me marrëdhënien e tij me spiunen.

Megaspeed u krijua në vitin 2023, kur një kompani kineze e lojërave online ndau filialin e saj në Singapor. Pak kohë më parë, qeveria amerikane kishte vendosur ndalimin e parë të gjerë për shitjen e çipave të inteligjencës artificiale në Kinë.

Alice Huang ishte e regjistruar si drejtore menaxhuese e Megaspeed kur kompania u krijua dhe më vonë e përshkroi veten si drejtoreshë ekzekutive të saj.

Informacionet për të kaluarën e Alice Huang mungojnë në masë të madhe në internetin kinez, por sipas një biografie online ajo ka punuar në disa banka të mëdha kineze.

Më pas ajo iu bashkua një fondi me bazë në Shangai, i cili ka lidhje me investitorë të pasur dhe kompani teknologjike që kanë projekte qendrash të të dhënave në Kinë, sipas një shqyrtimi të dokumenteve korporative dhe tregtare të përpiluara nga platformat WireScreen dhe Sayari, si dhe një analize të Center for Advanced Defense Studies, një organizatë jofitimprurëse me bazë në Uashington.

Ky rrjet kompanish ka ndihmuar në ndërtimin e një qendre masive të të dhënave jashtë Shangait, e cila i shërben kompanisë kineze Tencent.

Rrjeti ka gjithashtu lidhje financiare me establishmentin ushtarak kinez, përmes një investimi në një filial të sigurisë kibernetike të China Electronics Technology Group, një nga prodhuesit më të mëdhenj të teknologjisë ushtarake në Kinë.

Ndërsa blerjet e çipave nga Megaspeed shtoheshin, Jensen Huang dhe Alice Huang filluan të kalonin kohë së bashku.

Në qershor 2024, ai iu bashkua asaj në një bar në Taipei pas një panairi lokal të teknologjisë. Ata pinë uiski së bashku me drejtues të tjerë të industrisë së inteligjencës artificiale.

Një vit më vonë, ata darkuan në një restorant në Taipei me drejtues të tjerë. Mediat tajvaneze e filmuan Alice Huang duke e puthur Jensen Huang në faqe dhe duke qëndruar pas tij ndërsa ai fliste me gazetarët.

Marrëdhënia e tyre u shndërrua në një çështje që preokuponte Uashingtonin, ku zyrtarët tashmë ishin të alarmuar nga vëllimi i madh i blerjeve të Megaspeed.

“Ky është një veprim klasik nga manuali i Partisë Komuniste Kineze – dhe një shembull tjetër se përse asaj nuk mund t’i besohet kurrë”, shkroi në rrjetet sociale republikani i Teksasit Michael McCaul, nënkryetar i Komisionit të Dhomës së Përfaqësuesve për Sigurinë e Brendshme, duke iu referuar Partisë Komuniste Kineze.

“SHBA-ja duhet të pezullojë menjëherë dërgesat e çipave të avancuar të inteligjencës artificiale drejt Kinës derisa të zbardhim plotësisht këtë incident dhe të sigurohemi se siguria jonë kombëtare nuk po minohet.”

Paul Mozur kontribuoi në raportim.

/The New York Times