Nga Herb Scribner
Faqet e internetit që përdorni çdo ditë mund të kenë qenë të cenueshme ndaj sulmeve kibernetike prej vitesh për shkak të dobësive të pazbuluara në kodin e tyre, të cilat u identifikuan vetëm kohët e fundit me ndihmën e inteligjencës artificiale.
Pse ka rëndësi: PHP-ja, një gjuhë programimi mbi të cilën mbështetet funksionimi i miliona faqeve të internetit, përmban dobësi kritike të sigurisë që mund t’u mundësojnë sulmuesve të vjedhin të dhëna sensitive ose të marrin kontrollin e serverëve të cenueshëm.
- Nëse shfrytëzohen, këto dobësi mund t’u mundësojnë sulmuesve të nxjerrin në mënyrë të paautorizuar informacione sensitive, përfshirë fjalëkalimet dhe të dhënat personale, ose të komprometojnë serverët e prekur dhe të marrin kontrollin e tyre.
Zhvillimi kryesor: Të mërkurën u shfaq një kërcënim i mundshëm sulmi që shfrytëzonte dobësitë në PHP, duke i shtyrë qeveritë dhe kompanitë t’i nxirrnin përkohësisht jashtë funksionit faqet e tyre të internetit, ndërkohë që instalonin përditësimet korrigjuese të sigurisë.
- Dhjetëra faqe interneti në Shtetet e Bashkuara, Britaninë e Madhe dhe vende të tjera të botës u çaktivizuan përkohësisht për të mundësuar instalimin e përditësimeve të sigurisë.
- Këto ndërprerje vunë në gatishmëri Agjencinë e Sigurisë Kombëtare të SHBA-së (NSA) dhe agjencinë evropiane të sigurisë kibernetike.
Gjendja aktuale: Përditësimet korrigjuese të sigurisë (security patches) për eliminimin e dobësive u publikuan më 21 tetor 2026. Kompanitë e sigurisë kibernetike u bënë thirrje të gjithë administratorëve të sistemeve që përdorin PHP t’i instalonin menjëherë këto përditësime.
Çfarë thonë palët: Teknologjia e OpenAI ndihmoi në zbulimin e dobësive, ndërsa kompania e cilësoi këtë si “një nga problemet e sigurisë me ndikimin më të madh të viteve të fundit”.
- “Me sa dimë ne, modelet më të avancuara të inteligjencës artificiale i identifikuan këto dobësi përpara se t’i zbulonin sulmuesit”, deklaroi OpenAI.
- Kompania e sigurisë kibernetike Wiz shkroi në blogun e saj: “Këto zbulime renditen ndër dobësitë më të rënda të sigurisë të identifikuara ndonjëherë në PHP dhe, me gjasë, në historinë e softuerit në përgjithësi.”
Çfarë është PHP-ja?
Me shumë gjasë nuk keni dëgjuar kurrë për PHP-në, megjithëse prej dekadash përdorni faqe dhe shërbime interneti që mbështeten në këtë teknologji.
- PHP, shkurtim i emërtimit Hypertext Preprocessor, është një gjuhë programimi që përdoret nga rreth 70% e faqeve të internetit për të cilat njihet gjuha e programimit e përdorur në anën e serverit (server-side programming language).
- Ajo përdoret që nga vitet 1990 për zhvillimin e faqeve dhe aplikacioneve të internetit, duke përpunuar të dhëna dhe duke gjeneruar përmbajtje që më pas i dërgohet shfletuesit të përdoruesit.
- PHP-ja vazhdon të përdoret gjerësisht edhe sot, përfshirë në platforma si Wikipedia, blogje të ndërtuara me WordPress dhe faqe të tregtisë elektronike.
Si funksionon: HTML-ja përcakton strukturën e përmbajtjes që shfaqet në një faqe interneti. PHP-ja ekzekutohet në anën e serverit, ku merr dhe përpunon të dhëna, si dhe gjeneron përmbajtje dinamike që i dërgohet shfletuesit.
Cilat ishin saktësisht dobësitë e sigurisë në PHP?
Studiuesit që përdorën inteligjencën artificiale identifikuan dy dobësi kritike të sigurisë në PHP, të cilat mund t’i mundësonin një sulmuesi të merrte kontrollin e serverit që strehon një faqe interneti, pa pasur nevojë për kredenciale të vlefshme ose qasje të autorizuar.
- Sulmuesit mund t’i shfrytëzonin këto dobësi, të njohura me emërtimin “php2shell” në industrinë e sigurisë kibernetike, për të nxjerrë në mënyrë të paautorizuar të dhëna nga faqet e internetit të prekura.
Në prapaskenë: Sipas Wiz, këto dobësi mbetën të pazbuluara për më shumë se një dekadë, sepse shfrytëzimi i tyre kërkonte teknika komplekse, të cilat studiuesit arritën t’i identifikonin me ndihmën e inteligjencës artificiale.
Pse incidentet e sigurisë kibernetike janë kaq serioze?
Vlerësimi i Bradley Olson nga Axios: Dobësitë e sigurisë në PHP janë aq serioze sa Agjencia e Sigurisë Kombëtare e SHBA-së (NSA) paralajmëroi administratorët e faqeve të internetit që t’i çaktivizonin përkohësisht ato nëse nuk kishin kohë të mjaftueshme për të instaluar përditësimet korrigjuese të sigurisë.
- Megjithatë, incidentet e sigurisë kibernetike të ditëve të fundit shtrihen shumë përtej dobësive në PHP. Ato përfshijnë ndërprerje të funksionimit të platformave të zhvillimit të softuerit, rrjedhje të të dhënave nga sistemet e shkollave publike, depërtime të paautorizuara në sistemet informatike të kompanive të listuara në bursë dhe incidente të tjera.
- Një zbulim i rëndësishëm investigativ i Axios tregoi gjithashtu se bankat po identifikojnë raste të qasjes së paautorizuar në llogaritë e klientëve nga agjentë të inteligjencës artificiale të zhvilluar nga palë të treta. Institucionet financiare po përpiqen me urgjencë ta vënë këtë kërcënim nën kontroll.
Specialistët e sigurisë kibernetike po e quajnë këtë valë sulmesh “Tetori i Zi”, për shkak të numrit të madh të incidenteve dhe nivelit të lartë të rrezikut. Megjithatë, deri tani, shumë organizata kanë arritur të kufizojnë ekspozimin ndaj kërcënimeve dhe të shmangin pasoja të rënda në funksionimin e shërbimeve dhe infrastrukturës.
- Ndërsa ekspertët e mbrojtjes kibernetike dhe kompanitë e inteligjencës artificiale kanë paralajmëruar prej muajsh për afrimin e një periudhe emergjencash serioze të sigurisë kibernetike, ata kanë punuar gjithashtu për të forcuar sigurinë e disa komponentëve softuerikë pak të njohur, të cilët vazhdojnë të mbështesin një pjesë të konsiderueshme të infrastrukturës së internetit modern.
Përfundimi: Ndërsa sulmet kibernetike vazhdojnë, ekspertët u kanë rekomanduar përdoruesve të forcojnë sigurinë e fjalëkalimeve, të përdorin një menaxher fjalëkalimesh dhe të shmangin panikun.
- Si në çdo emergjencë të sigurisë kibernetike, treguesi vendimtar i shkallës së dëmit është ndikimi konkret i sulmeve në botën reale. Kjo ka ndodhur, për shembull, me sulmet përmes ransomware-it (softuer keqdashës për zhvatje), të cilat kanë nxjerrë jashtë funksionit sistemet informatike të spitaleve, si dhe me sulmin ndaj një sistemi tubacionesh të transportit të karburantit, që shkaktoi ndërprerje të përkohshme të furnizimit në Bregun Lindor të Shteteve të Bashkuara.
(Axios)
