Çfarë kërkonte shërbimi sekret kinez? Çfarë dihet për aferën e spiunazhit në Nvidia

Nga Max Borowski 

Në këtë rast duket se bëhet fjalë për shumë më tepër sesa sekrete teknologjike dhe spiunazh ekonomik: lidhja e shefit të Nvidia-s, Jensen Huang, me një grua të dyshuar si agjente e inteligjencës kineze ka shkaktuar rënien e aksioneve të kompanisë dhe ka tronditur edhe qarqet politike në Uashington.

Pyetjet dhe përgjigjet më të rëndësishme:

Çfarë ka ndodhur?

Jensen Huang, themeluesi dhe drejtuesi i prodhuesit amerikan të çipave Nvidia, kompanisë më të vlefshme në botë, ka pasur një lidhje jashtëmartesore. Këtë e ka pranuar 63-vjeçari në një email drejtuar punonjësve të tij. Sipas deklarimeve të vetë Nvidia-s, kompania ka nisur një hetim të brendshëm lidhur me këtë çështje.

Sipas raportimeve të mediave amerikane, bëhet fjalë për një ish-drejtuese të lartë të një kompanie nga Singapori, e cila është ndër klientët e mëdhenj të Nvidia-s. Shërbimet amerikane të sigurisë besojnë se gruaja, e quajtur Alice Huang, bashkëpunonte me shërbimin sekret kinez.

Sipas raportimeve, ky vlerësim i ishte komunikuar edhe presidentit amerikan Donald Trump rreth një vit më parë. Megjithatë, Trump nuk kishte ndërhyrë.

Pse është kjo çështje kaq e rrezikshme për Nvidia-n?

Deri tani nuk dihet që Kina të ketë siguruar sekrete industriale, si për shembull dokumentacionin për çipat më të avancuar të Nvidia-s. Megjithatë, në bursë kjo çështje po merret shumë seriozisht për disa arsye.

Aksionet e Nvidia-s ranë me pothuajse 7 për qind pas publikimit të pranimit të Huang.

Huang është shumë më tepër sesa thjesht drejtori ekzekutiv i prodhuesit të çipave. Ai mban postin e drejtorit ekzekutiv (CEO) dhe të kryetarit të bordit drejtues. Më shumë se shumë themelues të tjerë të kompanive amerikane të teknologjisë, ai e ka formësuar kompaninë që nga themelimi i saj në vitin 1993.

Djali dhe vajza e Huang punojnë në Nvidia, por deri tani nuk janë përgatitur si pasardhës të qartë për drejtimin e kompanisë.

Nëse Jensen Huang do të detyrohej të largohej për shkak të kësaj afere, kjo do të përbënte një goditje të rëndë për Nvidia-n.

“Shefi i Nvidia-s, Jensen Huang, ndodhet në një situatë të pasigurt dhe treguesi i rrezikut për pozitën e tij aktualisht është në nivelin ‘rrezik maksimal’”, komentoi mëngjesin e sotëm eksperti i tregjeve financiare Dan Coatsworth, nga kompania britanike e brokerimit AJ Bell.

Një nga pasojat e mundshme të aferës mund të jetë vendosja e kontrolleve më të ashpra mbi eksportet e Nvidia-s.

Prej kohësh ka raportime se çipat e Nvidia-s arrijnë në Kinë përmes klientëve në vende të treta dhe, ndoshta, edhe në duart e ushtrisë kineze. Për ta parandaluar këtë, Shtetet e Bashkuara kanë vendosur sanksione të rrepta për eksportin e gjysmëpërçuesve drejt Kinës.

Megjithatë, duket se në rastin e Nvidia-s zbatimi i këtyre kufizimeve është kontrolluar në mënyrë të pamjaftueshme.

Për më tepër, Jensen Huang ka personalisht marrëdhënie të mira me qeverinë amerikane dhe veçanërisht me presidentin Trump. Ky i fundit fillimisht i doli në mbështetje Huang.

Humbja e marrëdhënieve të shkëlqyera me administratën amerikane përbën një rrezik të madh për Nvidia-n, teknologjia shumë e avancuar e çipave të së cilës ndodhet vazhdimisht nën vëzhgimin e politikës.

Pse afera është politikisht kaq e ndjeshme?

Veprimtaria e Nvidia-s ndodhet në qendër të dy debateve të mëdha politike në Shtetet e Bashkuara.

Zgjerimi i pakufizuar i qendrave të të dhënave për inteligjencën artificiale, të cilat përbëjnë një pjesë të madhe të kërkesës gjigante për çipat e Nvidia-s, po has kundërshtime nga shumë amerikanë.

Përveç kësaj, Nvidia zotëron teknologji që qeveria amerikane dëshiron me çdo kusht ta mbajë larg Kinës, ndonëse kjo e fundit përfaqëson një treg potencialisht gjigant.

Në të dyja këto çështje, Trump ka marrë vendime në favor të Nvidia-s në një masë që shumë vëzhgues e konsiderojnë befasuese.

Ndër të tjera, ai ka dhënë autorizime të diskutueshme për eksport dhe ka refuzuar kufizimet për zhvillimin e inteligjencës artificiale dhe ndërtimin e qendrave të të dhënave.

Kjo ka të ngjarë të jetë, të paktën pjesërisht, rezultat i marrëdhënieve miqësore mes Huang dhe Trump.

Por tani, raportimet, ndër të tjera edhe ato të The New York Times, ngrenë dyshimin se Jensen Huang mund të ketë qenë nën ndikimin e një agjenteje kineze gjatë këtyre zhvillimeve.

Cili mund të ketë qenë objektivi i kinezëve?

Ndikimi që Jensen Huang ka në Uashington ngre dyshimin se objektivi kryesor i shërbimit sekret kinez nuk ka qenë spiunazhi ekonomik, por ndikimi mbi politikën amerikane të sanksioneve ndaj Kinës.

Për të siguruar në mënyrë të drejtpërdrejtë projektet teknike dhe sekretet teknologjike, shërbimet e inteligjencës ka të ngjarë të përpiqeshin të rekrutonin shkencëtarë dhe inxhinierë si burime informacioni, në vend të drejtorit të përgjithshëm të kompanisë.

Megjithatë, deri tani nuk ka të dhëna të konfirmuara për këtë.

Gjithashtu, mbetet e panjohur nëse shërbimi sekret kinez e kishte angazhuar qëllimisht një agjente për t’iu afruar shefit të Nvidia-s apo nëse agjentët e kishin rekrutuar drejtuesen, sepse ajo tashmë kishte një marrëdhënie me Jensen Huang.

Kush janë Alice Huang dhe Megaspeed?

Alice Huang është një menaxhere kineze. Ajo nuk ka lidhje farefisnore me Jensen Huang; mbiemri i përbashkët është thjesht rastësi.

Ajo u njoh me drejtuesin e Nvidia-s gjatë ushtrimit të funksionit të saj si menaxhere e një kompanie të quajtur Megaspeed.

Megaspeed operon, ndër të tjera, qendra të të dhënave në disa vende dhe për këtë arsye është një klient i madh i Nvidia-s.

Nuk është e qartë se kujt i përket Megaspeed. Sipas The New York Times, bëhet fjalë për një ish-kompani bijë të një ndërmarrjeje kineze të lojërave online.

Alice Huang u emërua në krye të kompanisë në mars 2023. Më parë, sipas raportimeve, ajo kishte punuar si bankiere investimesh.

Në nëntor të po atij viti, ajo dha dorëheqjen nga posti drejtues në Megaspeed.

Nuk dihet se kur Jensen Huang dhe Alice Huang u takuan për herë të parë.

Nga viti 2024 ekzistojnë fotografi ku ata shfaqen së bashku, për shembull në një panair.

Alice Huang është parë për herë të fundit publikisht në maj 2026, në Tajvan, në një restorant, gjatë një darke të organizuar nga Jensen Huang, ku merrnin pjesë edhe biznesmenë të tjerë.

Megaspeed ndodhet prej disa muajsh në vëmendjen e shërbimeve amerikane të inteligjencës.

Në qendër të hetimeve është dyshimi se kompania ka transferuar çipa të Nvidia-s drejt Kinës, përfshirë edhe kompani që ndodhen në listën amerikane të sanksioneve.

(Burimi: n-tv, 9 nëntor 2026; raportime të cituara nga The New York Times)