Ballina Bota Si e paralizoi një ruter i ri trafikun ajror në SHBA? Hetimet...

Si e paralizoi një ruter i ri trafikun ajror në SHBA? Hetimet zbulojnë problemin që shkaktoi mijëra anulime fluturimesh

Zgjidhni Tetova News si burim të preferuar në Google!
Zgjidh Tetova News në Google →

Një ruter i sapoinstaluar në Arkansas është në qendër të hetimeve për defektin e madh të rrjetit të Administratës Federale të Aviacionit (FAA), i cili të premten, më 13 nëntor 2026, shkaktoi pezullimin e nisjeve të fluturimeve në të gjithë Shtetet e Bashkuara. Më shumë se 12.000 fluturime u anuluan, ndërsa mijëra të tjera u vonuan. Autoritetet po hetojnë se si një problem në rrjetin e telekomunikacionit mundi të ndikonte në komunikimet me avionët dhe në të dhënat e radarëve në shkallë kombëtare.

PIKAT KRYESORE

  • Mbi 12.000 fluturime u anuluan në SHBA të premten, më 13 nëntor, pas një defekti në rrjetin e FAA-së.
  • Një ruter i sapoinstaluar në Arkansas është në qendër të hetimeve për incidentin.
  • Rrjeti u përball me 1.000 përpjekje për lidhje çdo 4–5 sekonda, duke shkaktuar paqëndrueshmëri në komunikimet radio dhe të dhënat e radarëve.
  • Problemi preku më shumë se gjysmën e 22 qendrave rajonale të kontrollit të trafikut ajror.
  • Rreth 3.500 avionë që ndodheshin në ajër u ulën në mënyrë të sigurt.
  • L3Harris bllokoi trafikun e rrjetit nga dy objekte në Arkansas dhe Teksas, pas së cilës sistemi u stabilizua.
  • FAA ka çaktivizuar funksionin përkatës në rreth 60 ruterë të ngjashëm dhe po heton shkakun e incidentit.

Një ruter i instaluar së fundmi është në qendër të hetimeve për vendimin e Administratës Federale të Aviacionit të SHBA-së (FAA) për të pezulluar nisjet e fluturimeve në të gjithë vendin të premten e kaluar, një incident që ndërpreu funksionimin normal të mijëra fluturimeve.

Pse ka rëndësi? Defekti teknik ka nxjerrë në pah dobësitë e rrjetit të vjetruar të telekomunikacionit të FAA-së, duke ngritur pikëpyetje se si një problem teknik mund të shkaktojë pezullimin e nisjeve të avionëve në shkallë kombëtare dhe të çrregullojë trafikun ajror.

Sipas FAA-së, më shumë se 12.000 fluturime u anuluan të premten, pas defektit në sistemin e telekomunikacionit, ndërsa mijëra të tjera u vonuan.

“Mendoj se më e keqja tashmë ka kaluar, por kemi ende një punë të konsiderueshme për të bërë për rikthimin e plotë të funksionimit normal”, deklaroi të dielën administratori i FAA-së, Bryan Bedford.

Çfarë e shkaktoi pezullimin kombëtar të fluturimeve?

FAA njoftoi se rrjeti i saj ishte përmbytur nga një fluks jashtëzakonisht i madh të dhënash, me një ritëm prej 1.000 përpjekjesh për lidhje çdo katër deri në pesë sekonda.

Sipas agjencisë, kjo shkaktoi paqëndrueshmëri në komunikimet me avionët dhe në transmetimin e të dhënave të radarëve.

Hetuesit e gjurmuan rritjen e trafikut të të dhënave deri te dy vendndodhje të mundshme: një objekt i radiokomunikimit në El Dorado, Arkansas, dhe një stacion radarësh në Amarillo, Teksas, sipas gazetës The Wall Street Journal.

FAA bëri të ditur se kompania që ofron shërbimet e rrjetit, L3Harris, kishte qenë duke instaluar një ruter të ri në objektin e Arkansasit.

Pikërisht për këtë arsye, ruteri është bërë objekt hetimi si një shkak i mundshëm i ndërprerjes së fluturimeve në të gjithë vendin.

Pasi L3Harris bllokoi trafikun e rrjetit që vinte nga të dyja objektet, sistemi u stabilizua, duke krijuar kushtet për rifillimin gradual të operacioneve normale të fluturimit.

“L3Harris e merr seriozisht pezullimin kombëtar të fluturimeve dhe ndikimin e tij te udhëtarët, kompanitë ajrore dhe operacionet e kontrollit të trafikut ajror”, deklaroi kompania.

Si mundi një ruter të ndërpriste fluturimet në të gjithë vendin?

Kontrollorët e trafikut ajror komunikojnë me pilotët përmes frekuencave radio dhe marrin informacione nga radarët për të ndjekur pozicionin dhe lëvizjen e avionëve.

Rrjeti i telekomunikacionit lidh qendrat e kontrollit të trafikut ajror dhe transmeton komunikimet dhe informacionet e radarëve që kontrollorëve u nevojiten për të menaxhuar në mënyrë të sigurt lëvizjen e avionëve.

Një ruter është pajisja që drejton trafikun e të dhënave brenda një rrjeti. Çdo çrregullim i funksionimit të tij mund të shkaktojë shpërndarjen e sasive të mëdha të të dhënave nëpër sistem dhe, potencialisht, të pengojë komunikimet.

FAA beson se rritja masive e trafikut të të dhënave mund të ketë mbingarkuar pajisjet e vjetra të rrjetit, duke ndërprerë komunikimet me avionët dhe transmetimin e të dhënave të radarëve.

Sipas raportimeve, defekti ndikoi në më shumë se gjysmën e 22 qendrave rajonale të kontrollit të trafikut ajror të FAA-së, të cilat menaxhojnë kryesisht fluturimet në lartësi të mëdha.

Çfarë duhet ditur për ndërprerjet e frekuencave radio?

Një nga pasojat e paqëndrueshmërisë së përgjithshme të rrjetit ishte ndërprerja e funksionimit të disa frekuencave radio.

Disa raportime e përshkruan fenomenin si “ndërprerje të njëpasnjëshme të frekuencave”, gjatë të cilave probleme të komunikimit prekin njëkohësisht frekuenca të ndryshme radio dhe objektet që monitorojnë avionët.

Kjo situatë mund të bëjë që avionët të humbasin kontaktin me qendrat e kontrollit të trafikut ajror.

Humbja e komunikimit me kontrollorët mund të vështirësojë marrjen e udhëzimeve nga të cilat varen pilotët për të lundruar në mënyrë të sigurt në hapësira ajrore me trafik të dendur.

Megjithatë, kjo nuk do të thotë se avionët fluturojnë plotësisht pa orientim. Problemet e komunikimit, sidoqoftë, mund ta bëjnë shumë më të ndërlikuar menaxhimin e trafikut dhe të hapësirës ajrore.

Çfarë ndodh me pilotët gjatë ndërprerjeve të komunikimit?

FAA zakonisht disponon sisteme rezervë dhe procedura të posaçme për të ruajtur komunikimet kur frekuencat radio ndërpriten.

Sipas Aeronautical Information Manual, manualit të informacionit aeronautik të FAA-së, këto masa përfshijnë transmetues dhe marrës radio rezervë në qendrat e kontrollit të trafikut ajror.

Agjencia thotë se, gjatë një ndërprerjeje të zakonshme të frekuencave, kalimi në një sistem rezervë radio rrallëherë zgjat më shumë se 60 sekonda.

Pilotët që humbasin komunikimin me kontrollorët mund të përpiqen gjithashtu të rivendosin kontaktin përmes frekuencave alternative ose duke komunikuar me objekte të caktuara të kontrollit ajror.

Megjithatë, sistemet rezervë nuk i eliminojnë shqetësimet për sigurinë që krijohen nga ndërprerjet e përhapura të komunikimit, veçanërisht kur preken njëkohësisht disa qendra të kontrollit të trafikut ajror.

Çfarë pasojash pati incidenti për fluturimet?

Pezullimi kombëtar i nisjeve të fluturimeve përfundoi të premten, pas vonesave dhe anulimeve masive, por kompanitë ajrore vazhduan të përballeshin me probleme në oraret e fluturimeve.

Nisjet e avionëve u pezulluan për disa orë, ndërsa, sipas raportimeve, rreth 3.500 avionë që ndodheshin tashmë në ajër u ulën në mënyrë të sigurt.

Vonesat dhe anulimet vazhduan edhe pas rikthimit të operacioneve, ndërsa kompanitë ajrore punonin për të riorganizuar ekuipazhet, personelin dhe avionët.

FAA dhe L3Harris do të hetojnë shkaqet e defektit

FAA njoftoi se do të zhvillojë një hetim të përbashkët me L3Harris për të përcaktuar shkakun e ndërprerjes.

Ndërkohë, si masë parandaluese, agjencia ka çaktivizuar funksionin përkatës të transmetimit në rreth 60 ruterë të ngjashëm, me qëllim shmangien e një incidenti tjetër.

Hetimi pritet të sqarojë rolin e ruterit të sapoinstaluar në Arkansas dhe mekanizmin përmes të cilit një problem i rrjetit mundi të përhapej në një pjesë kaq të madhe të sistemit amerikan të kontrollit të trafikut ajror.

(Burimet: Axios, Herb Scribner, 16 nëntor 2026, FAA, The Wall Street Journal, Associated Press)

TEMAT E ARTIKULLIT