Rrjetet gjigante të qendrave të të dhënave në hapësirë mund ta bëjnë pothuajse të pamundur që njerëzit të vëzhgojnë yjet.
- Ky është vetëm një nga rreziqet e shumta që lidhen me vendosjen e dhjetëra mijëra kompjuterëve të inteligjencës artificiale në orbitë, sipas një raporti të ri.
Pse ka rëndësi: Shumica e amerikanëve nuk dëshirojnë që pranë vendbanimeve të tyre të ndërtohen qendra të të dhënave, por zhvendosja e tyre në hapësirë sjell një sërë problemesh të reja.
Niveli i rrezikut
«Kompanitë dhe politikëbërësit duhet të veprojnë me shumë kujdes», paralajmërojnë studiues të shquar akademikë në një raport të përgatitur për Innovation for Cool Earth Forum, një aktivitet vjetor i organizuar nga qeveria japoneze.
- Nëse qendrat e të dhënave në hapësirë përhapen në shkallë të gjerë, «pikat më të ndritshme të dukshme në qiell gjatë pjesës më të madhe të natës, në shumë rajone të botës, mund të jenë satelitët dhe jo yjet», thuhet në raport. Ky paralajmërim përputhet me shqetësimet e astronomëve.
- Nëse ushtria amerikane e përvetëson këtë teknologji, qendrat e të dhënave mund të shndërrohen në objektiva të mundshëm gjatë konflikteve të ardhshme në hapësirë.
- Mijëra qendra orbitale të të dhënave, që lëvizin rreth Tokës me një shpejtësi prej 17.000 miljesh në orë (rreth 27.360 kilometra në orë), nënkuptojnë rritje të rrezikut të përplasjeve dhe të krijimit të mbetjeve të rrezikshme hapësinore.
- Qendrat e të dhënave në hapësirë furnizohen me energji diellore, por numri jashtëzakonisht i madh i lëshimeve të raketave që nevojiten për t’i vendosur ato në orbitë shkakton emetime të gazeve serrë dhe të karbonit të zi.
Çfarë thonë ekspertët
David Sandalow, nga Universiteti Columbia, autori kryesor i raportit, i tha Axios se ende ekzistojnë «të panjohura që as nuk e dimë se ekzistojnë» lidhur me ndikimet e qendrave të të dhënave në hapësirë.
«Nëse kjo do të ndodhë, duhet të ndodhë ngadalë dhe me kujdes», tha Sandalow.
«Jo thjesht të lëshohen gjithnjë e më shumë prej këtyre pajisjeve dhe pastaj, në njëfarë mënyre, të shihet se çfarë do të ndodhë. […] Ekzistojnë rreziqe të mëdha.»
Shifrat
Pavarësisht këtyre shqetësimeve, investitorët dhe novatorët e teknologjisë po angazhohen fuqishëm në zhvillimin e qendrave të të dhënave në hapësirë.
- Në vitin 2025, investimet e lidhura me qendrat orbitale të të dhënave arritën në rreth 197 milionë dollarë, sipas kompanisë së kërkimeve të tregut Quilty Space. Kjo shumë është rritur në 1,11 miliardë dollarë deri tani gjatë vitit 2026.
- SpaceX ka paraqitur kërkesë për një rrjet prej 1 milion satelitësh që do të shërbenin si qendra të të dhënave, sipas organizatës Secure World Foundation.
- Starcloud dhe projekti Sunrise i kompanisë Blue Origin synojnë të vendosin përkatësisht 88.000 dhe 51.600 satelitë.
Po, por…
Caleb Henry, drejtor i kërkimeve në Quilty Space, tha se kompanitë mund të jenë duke paraqitur kërkesa për një numër më të madh satelitësh sesa ai që realisht do të vendosin në orbitë.
«Ato nuk duan të detyrohen ta rrisin numrin më vonë», shpjegoi ai në një intervistë.
«Kemi arritur në një pikë ku njerëzit po i numërojnë aplikimet në letër sikur të ishin diçka konkrete dhe reale», tha Henry. «Dhe këtë ende nuk e dimë.»
Përfundimi
Studiuesit paralajmëruan se qeveritë dhe kompanitë duhet të presin derisa «rreziqet dhe ndikimet e qendrave të të dhënave në hapësirë të kuptohen më mirë dhe të menaxhohen siç duhet», përpara se t’i vendosin ato në orbitë.
(Axios – Thomas Novelly, 15 nëntor 2026)
