Këtë muaj gusht, pse të mos zhvendoset një konflikt edhe më larg? Sipas dy burimeve pranë regjimit, të cituara nga Financial Times, forcat iraniane kanë shqyrtuar mundësinë e goditjes së instalimeve ushtarake amerikane në Evropën Juglindore, nëse Donald Trump do të rifillonte një ofensivë kundër Republikës Islamike.
Bullgaria është ndër objektivat e përmendura: Sofja muajin e kaluar autorizoi përdorimin e bazës ajrore Bezmer nga avionët cisternë amerikanë për furnizim me karburant në ajër. Përmendet gjithashtu Qiproja, ku një bazë britanike ishte goditur tashmë nga një dron në mars.
Garda Revolucionare kishte paralajmëruar: “Çdo bazë që përdoret për të goditur Iranin mund të bëhet objektiv.”
Ky ashpërsim i qëndrimit vjen në një kohë kur bisedimet ndërmjet Uashingtonit dhe Teheranit janë ndërprerë. Donald Trump deklaroi në rrjetet e tij sociale se nuk po zhvillohen negociata dhe se asnjë e tillë nuk është planifikuar.
Në Teheran, disa zyrtarë e konsiderojnë rifillimin e luftës më shumë si çështje kohe sesa si një mundësi hipotetike. Ndërkohë, Udhëheqësi Suprem, ajatollah Mojtaba Khamenei, ka promovuar disa figura të linjës së ashpër në poste kyçe të aparatit të sigurisë dhe ushtrisë.
Mesazhi u mor
NATO-ja bëri të ditur shumë shpejt se e kishte marrë mesazhin.
I pyetur të mërkurën, më 19 gusht, për këta skenarë, një zyrtar i Aleancës deklaroi se NATO-ja është e gatshme të përballet me çdo kërcënim dhe se do të bëjë “gjithmonë atë që është e nevojshme për të mbrojtur të gjithë aleatët e saj”.
Ekziston tashmë edhe një precedent i qartë: më herët gjatë këtij viti, sistemet e mbrojtjes ajrore të NATO-s kanë interceptuar në katër raste raketa balistike iraniane që po drejtoheshin drejt Turqisë.
Për Aleancën, ky demonstrim duhet të mjaftojë: sistemi i saj i parandalimit dhe i mbrojtjes është “i fuqishëm dhe efektiv”.
Pra, Teherani po zgjeron listën e objektivave të mundshëm, ndërsa NATO-ja po shton paralajmërimet për kufijtë që nuk duhet të kapërcehen.
Megjithatë, kërcënimi është më i lehtë për t’u formuluar sesa për t’u zbatuar.
Sidharth Kaushal, studiues në Royal United Services Institute, vlerëson në Financial Times se rreziku që paraqesin raketat iraniane për objektivat evropiane është “real, por i kufizuar”.
Irani zotëron raketa balistike me rreze të mesme veprimi, të afta të godasin Evropën Jugore dhe Juglindore. Por sa më shumë rritet distanca, aq më shumë shtohen kufizimet: ngarkesë luftarake më e vogël, saktësi më e ulët dhe rrezik më i madh për t’u interceptuar.
Douglas Barrie, nga International Institute for Strategic Studies, thekson për gazetën se “Teherani zotëron armë me rreze veprimi mbi 2.000 kilometra, por nuk dihet se sa prej tyre janë realisht të disponueshme”.
Teherani teston distancën
Megjithatë, Irani tashmë është përpjekur të godasë në distanca të mëdha.
Pas shpërthimit të luftës në shkurt, Uashingtoni e akuzoi Teheranin se kishte lëshuar disa raketa në drejtim të Diego Garcias, bazës amerikano-britanike që ndodhet rreth 4.000 kilometra larg. Asnjëra prej tyre nuk e arriti objektivin.
Në mars, Turqia njoftoi se sistemet e mbrojtjes ajrore të NATO-s kishin interceptuar disa raketa balistike të lëshuara nga Irani.
Po atë muaj, baza britanike Akrotiri në Qipro u godit nga një dron, për të cilin zyrtarë perëndimorë dyshonin se ishte lëshuar nga forca aleate me Teheranin.
Megjithatë, një episod më i fundit po përdoret si pikë reference: muajin e kaluar, një sulm iranian kundër një baze amerikane në Jordani vrau tre ushtarakë amerikanë.
Sipas njërit prej burimeve të Financial Times, bëhej fjalë për sulmin me rreze të gjatë më të saktë të kryer deri më tani nga Republika Islamike.
Mesazhi, sipas këtij burimi, synonte edhe evropianët: “ata duhej ta kuptonin” se mund të goditeshin nëse Uashingtoni sulmonte infrastrukturën iraniane.
Kjo logjikë është një përgjigje e drejtpërdrejtë ndaj kërcënimeve të Donald Trumpit. Presidenti amerikan kishte deklaruar se Uashingtoni do të shkatërronte një urë ose një central elektrik iranian sa herë që Teherani do të godiste një anije në Ngushticën e Hormuzit.
Nga pala iraniane, kundërpërgjigjja që po shqyrtohet është, pra, rritja e distancës së goditjeve: dalja përtej Lindjes së Mesme, goditja e aseteve amerikane më larg dhe, potencialisht, goditja e Evropës.
Një burim pranë regjimit pohon se, në rast të një agresioni amerikan, Irani nuk do t’i vendoste vetes “asnjë kufizim”.
Megjithatë, opsioni më i besueshëm mund të jetë më pak spektakolar.
Sidharth Kaushal vlerëson se Teherani do të kishte më shumë interes të vepronte përmes aleatëve dhe grupeve të tij rajonale, nga milicitë shiite në Irak, te Hezbollahu libanez dhe houthit në Jemen.
Zyrtarët iranianë kanë shqyrtuar gjithashtu mundësinë e sulmeve ndaj kabllove nënujore me fibra optike në Ngushticën e Hormuzit: raketat bëjnë më shumë zhurmë, por kabllot transportojnë shumë më tepër të dhëna.
Për Evropën, ky paralajmërim nuk do të thotë as se një sulm është vendosur dhe as se ai do të ishte domosdoshmërisht efektiv.
Do të thotë se Teherani tani dëshiron që bazat amerikane në kontinentin evropian të bëhen pjesë e llogaritjeve të tij të parandalimit ushtarak.
Deri tani, Evropa kishte arsye të frikësohej kryesisht nga pasojat ekonomike, energjetike dhe diplomatike të një lufte të re me Iranin.
Në mungesë të një marrëveshjeje me Uashingtonin, Teherani po përgatitet, pra, për një përplasje me të gjithë./L’Express.fr
