Nga Etienne Girard, Elsa Trujillo
A duhet marrë në konsideratë mundësia e një atentati rus në një aeroport francez? – pyet Gilles Bouleau. “Përgjigjja është po”, përgjigjet pa hezitim Emmanuel Macron, të enjten, më 24 shtator, në TF1 dhe France 2. “Ekziston një kërcënim real, tensioni po rritet”, saktëson disa sekonda më vonë presidenti i Republikës. Një përshkallëzim marramendës, në të cilin në televizion diskutohet tashmë për sulme të mundshme terroriste të kryera nga një vend anëtar i Këshillit të Sigurimit të OKB-së kundër një vendi tjetër anëtar të së njëjtës organizatë, e ngarkuar me ruajtjen e paqes në botë.
Kjo analizë e Pallatit Élysée përputhet me paralajmërimet e fundit të disa udhëheqësve evropianë. Agresiviteti gjithnjë në rritje i Rusisë po e shtyn Emmanuel Macronin të ndajë tashmë gjerësisht informacione të ndjeshme, përfshirë edhe me drejtuesit e partive politike, të cilët të premten, më 18 shtator, u mblodhën në praninë e drejtuesve të shërbimeve të inteligjencës. “Presidenti konsideron se është detyra e tij të ndërgjegjësojë francezët, forcat politike dhe pasardhësit e tij të mundshëm, pa pritur dorëzimin e pushtetit në maj 2027: që askush të mos mund të thotë se nuk e dinte, veçanërisht gjatë fushatës”, komenton një anëtar i rrethit të kreut të shtetit.
Sinjali tjetër i drejtohet drejtpërdrejt Rusisë. “Mos na sulmoni, sepse do të jemi të gatshëm të kundërpërgjigjemi”, përmbledh një burim në nivelet më të larta të shtetit. Në prapaskenë, Parisi po përgatitet për skenarin më të keq. L’Express ka biseduar me gjashtë burime të përfshira drejtpërdrejt në çështjet e sigurisë franceze; ne kemi mundur gjithashtu të konsultojmë një dokument qeveritar të shtatorit 2026, të hartuar në përgatitje të një takimi në Pallatin Élysée mbi kërcënimin rus. Ky dokument, i përpiluar veçanërisht mbi bazën e informacioneve të përcjella nga shërbimet franceze të inteligjencës, parashikon skenarë të ndryshëm të një sulmi të mundshëm të Moskës në Francë.
Sabotime, vrasje dhe sulme kibernetike
“Skenari që konsiderohet më i mundshëm është ai i një përshkallëzimi, në të cilin Rusia do t’i intensifikonte sulmet e vërejtura tashmë në fushën hibride, duke nisur nga fillimi i vitit 2027”, thuhet në hyrje. Ky dokument, i përgatitur për presidentin e Republikës, rendit gamën e veprimeve që Rusia mund të ndërmarrë së shpejti në territorin francez, pa i klasifikuar sipas shkallës së probabilitetit. Flitet për “sabotime” dhe “vrasje”, si dhe, natyrisht, për një “sulm kibernetik”; parashikimet herë pas here bëhen po aq konkrete sa edhe shqetësuese, kur përmendet një “akt terrorist që shkakton vdekjen e civilëve” ose “ndërhyrje në sinjale që çon në rrëzimin e një avioni civil”.
Atentati i dështuar në aeroportin e Leipzigut, në Gjermani, natën mes 4 dhe 5 gushtit, tronditi shërbimet evropiane të inteligjencës. “Në Leipzig synimi ishte të ndodhte një shpërthim. Sofistikimi i operacionit na shtyn të mendojmë se nuk bëhej fjalë vetëm për të përcjellë një mesazh”, thotë një burim francez i sigurisë. Atë mbrëmje, një dron i pajisur me 800 gramë eksploziv depërton në pistën e këtij aeroporti kyç për transportin e pajisjeve në Evropë, i përdorur veçanërisht edhe nga NATO-ja. I pajisur me një kartë SIM, në mënyrë që sistemet kundër dronëve ta identifikonin si telefon celular, droni drejtohet me shpejtësi drejt një avioni ukrainas të transportit të mallrave, të ngarkuar me municione. Sipas informacioneve tona, sistemi për fiksimin e dronit në krahun e avionit nuk funksionon. I programuar për të shpërthyer gjatë ngritjes, duke vrarë ekuipazhin dhe ndoshta edhe persona të tjerë, droni shkëputet dhe bie në tokë pa shpërthyer. Një mrekulli.
Një dron i dytë, me shumë gjasë i pajisur me kamerë, godet disa minuta më vonë një avion tjetër që vinte nga aeroporti Marseille Provence, pa shkaktuar viktima. Dhjetë ditë më vonë, hetuesit gjejnë në një fushë aty pranë një pajisje të tretë, gjurmë heksogjeni – një eksploziv i standardit ushtarak – si dhe një mekanizëm detonimi. Sikur sulmuesit të kishin kryer paraprakisht prova. “Këto pajisje të shumëfishta mbajnë firmën e inteligjencës ruse. Ato tregojnë vendosmërinë për ta realizuar shpërthimin”, dëshmon një zyrtar i sigurisë.
Janë marrë dy mostra ADN-je. Njëra prej tyre çon te Oleg Le, një letonezo-rus i lidhur me GRU-në, inteligjencën ushtarake të Moskës, sipas qeverisë gjermane. Ajo që të gjithë e kishin frikë që prej marsit 2022, pra, ka ndodhur: i irrituar nga ngecja prej katër vjetësh në frontin ukrainas dhe i përballur me një krizë ekonomike në vend, Vladimir Putin ka autorizuar shërbimet e tij të inteligjencës ta zhvendosin dhunën në territorin evropian.
Sipas kësaj doktrine të re, të cilën dokumenti qeveritar e cilëson si një “qëndrim pa kufizime”, as atentatet dhe as vdekjet e civilëve nuk janë më tabu. “Meqë fronti është ngrirë, Ukraina dhe Rusia prej disa muajsh po godasin njëra-tjetrën në thellësinë e tyre strategjike. Thellësia strategjike e Ukrainës është Evropa”, vëren Clément Renault, studiues në Institutin për Kërkime Strategjike të Shkollës Ushtarake (Irsem).
Nëse Polonia dhe Gjermania shfaqen si objektivat e para, edhe Franca mund të vihet në shënjestër, duke pasur parasysh rolin e saj të rëndësishëm në industrinë evropiane të armatimit. Megjithatë, deri tani, operacionet e Moskës në Francë kanë qenë më të rralla se në vende të tjera. “Ndjejmë njëfarë hezitimi për të na sulmuar, por po përgatitemi: jemi një nga vendet më të angazhuara përkrah Ukrainës”, vëren një prej burimeve tona.
“Po vërejmë një intensifikim të kërcënimit kibernetik rus në territorin evropian, si në aspektin sasior, ashtu edhe në atë cilësor.”
Sipas një “paralelizmi të formave”, siç thuhet me një shprehje që qarkullon brenda inteligjencës franceze, Kremlini i ka ngarkuar njerëzit e tij të godasin para së gjithash kompanitë evropiane të sektorit të mbrojtjes, ato që ndihmojnë Ukrainën të godasë Rusinë në territorin e saj. Gjatë gjithë verës, zjarret e qëllimshme u shumëfishuan në depot e pajisjeve ushtarake në Itali, Poloni, Estoni dhe Bullgari. “Shërbimet na kanë paralajmëruar. Kërcënimi, veçanërisht nga fluturimet e dronëve të vegjël mbi objektet e ndjeshme, po bëhet gjithnjë e më serioz”, tregon një përfaqësues i Gicat-it, organizatës së industrisë së armatimit tokësor.
Këtyre rreziqeve të sabotimit u shtohet edhe kërcënimi i sulmeve kibernetike. Edhe në këtë aspekt Franca deri tani ka qenë relativisht e kursyer – “Rusia nuk dëshiron të na provokojë tepër, sepse kemi kapacitetin për një kundërsulm kibernetik që do ta paralizonte”, thotë një zyrtar – por situata ka ndryshuar së fundmi. Një dokument i dytë qeveritar, i hartuar në shtator, përmend hakerë të FSB-së, shërbimit rus të sigurisë së brendshme, të ngarkuar për të sabotuar nga distanca instalime në kontinentin evropian: “Po vërejmë një intensifikim të kërcënimit kibernetik rus në territorin evropian, si në aspektin sasior, ashtu edhe në atë cilësor. Ky kërcënim po diversifikohet, siç dëshmojnë veprimet e ndërmarra nga FSB-ja, e cila tashmë nuk kryen vetëm sulme kibernetike për qëllime spiunazhi, por edhe për sabotim”.
Një ekspert i Anssi-t, agjencisë franceze të sigurisë kibernetike, druhet veçanërisht nga sulmet ndaj ndërmarrjeve të vogla dhe të mesme të sektorit të mbrojtjes: “Një nga format më të frikshme të sulmeve kibernetike janë ato kundër një rrjeti të tërë ndërmarrjesh të vogla dhe të mesme, të cilat do të kryheshin përmes programeve profesionale”. Në qershor 2017, sulmi kibernetik “NotPetya” kishte shënjestruar një program ukrainas të kontabilitetit. Përmes një efekti zinxhir, ishin prekur edhe kompani të mëdha evropiane, si Saint-Gobain, e cila pësoi dëme të vlerësuara në 250 milionë euro. Mes detyrave të tjera, prefektët e departamenteve janë ngarkuar të ndërgjegjësojnë kompanitë që kanë më shumë gjasa të vihen në shënjestër.
“Metoda e Leipzigut”
Në një kuptim më të gjerë, Rusia pritet t’i intensifikojë veprimet e saj kundër shoqërisë franceze. Qeveria po përgatitet për sulme që synojnë të “dëmtojnë drejtpërdrejt funksionimin e shoqërisë”, siç thuhej tashmë në “librin e zi mbi veprimet e Rusisë kundër Francës dhe Evropës”, një përmbledhje e Sekretariatit të Përgjithshëm të Mbrojtjes dhe Sigurisë Kombëtare (SGDSN), e hartuar mbi bazën e dokumenteve të shërbimeve franceze të inteligjencës dhe e zbuluar nga L’Express në maj 2025. Në këtë dokument mbi “skenarët francezë” përmendet kështu një “sabotim në shkallë të gjerë kundër një infrastrukture kritike”, për shembull ndaj “rrjeteve energjetike, të transportit” ose “të telekomunikacionit”.
Përveç ndërhyrjeve tashmë tradicionale në fushën e informacionit, Moska mund ta intensifikojë aktivitetin e saj edhe në territoret franceze përtej detit. Ekzekutivi pret instrumentalizimin e kërkesave dekoloniale, një prej çështjeve që helmojnë gradualisht debatin në Francë. Dokumenti rendit një “mbështetje për lëvizjet separatiste”, një “agjitacion politik që mund të marrë karakter të dhunshëm në Kaledoninë e Re dhe në Antile”, “përdorimin e presionit migrator kundër Mayotte-s”, madje edhe vënien në pikëpyetje “të status quo-së së Ishujve të Shpërndarë, duke mbështetur Madagaskarin”.
Kryerja e operacioneve të tilla komplekse kërkon personel të aftë. Por Rusia deri tani ka dërguar në Francë vetëm “agjentët e saj të konsumueshëm”, ekzekutorë me pak trajnim, të rekrutuar për shuma të vogla parash në internet nga Moldavia, Bullgaria, Ukraina, Bjellorusia ose Serbia. Kjo mënyrë veprimi mund të ndryshojë së shpejti. “Duhet të presim operacione më të përpikta, të ekzekutuara më mirë dhe me më shumë profesionalizëm”, vlerëson një burim brenda ekzekutivit.
Një skenar konsiderohet veçanërisht shqetësues… dhe i pritshëm: përsëritja e “metodës së Leipzigut”, domethënë dërgimi në Francë i një celule të përbërë nga një numër i vogël agjentësh, mes tyre një spiun rus me shumë përvojë dhe një ekzekutor i një kombësie tjetër, më pak me përvojë. I pari do të merrej me përgatitjen, ndërsa të dytit do t’i lihej kryerja e aktit. Kjo ndarje rolesh do t’i mundësonte Rusisë të mohonte çdo përfshirje në rast se diçka nuk do të shkonte sipas planit. Përdorimi i “qarqeve kriminale” si ndërmjetës është gjithashtu një nga hipotezat që po shqyrtohen, ndonëse deri tani nuk janë dokumentuar kontakte konkrete.
Dhunë kundër civilëve
Mbetet çështja më e dukshme dhe njëkohësisht më shqetësuese: përdorimi i terrorizmit nga Rusia, domethënë dhunës kundër civilëve. “Çfarë ishte Leipzigu, nëse jo një atentat? Ekuipazhi i avionit duhej të vdiste në shpërthim. Rusia e pranon mundësinë e vrasjes së njerëzve si dëme kolaterale”, thekson një zyrtar francez i sigurisë. Kompanitë e industrisë së mbrojtjes dhe objektet e tyre janë ndër shënjestrat e mundshme, si në Gjermani, ku janë zbuluar dy plane për vrasje të shënjestruara të sipërmarrësve.
Që në qershor 2024, Maxime Dvirnik, një ruso-ukrainas 26-vjeçar, ishte ngarkuar të vendoste një bombë në një dyqan Bricorama në rajonin e Parisit, përpara hapjes së tij për publikun. Ai ishte plagosur nga eksplozivi që duhej të përgatiste. Në këtë çështje, Moska duhet të ruajë një ekuilibër delikat. “As Rusia nuk ka interes të kryejë një atentat me një numër tmerrësisht të madh viktimash, që do ta diskreditonte në sytë e francezëve. Por një dalje jashtë kontrollit është gjithmonë e mundshme”, vlerëson një prej burimeve tona pranë këtyre dosjeve.
I njëjti konstatim vlen edhe për ndërhyrjet në sinjalet e navigimit të avionëve. Që prej marsit 2022, Moska e ka bërë zakon të testojë reagimin e avionëve perëndimorë që fluturojnë në Evropën Veriore dhe Lindore, duke ndërhyrë në sinjalet satelitore. Kjo përfshin edhe avionët civilë. “Në vitin 2024, më shumë se 200 incidente që prekën sistemet e pozicionimit satelitor u raportuan nga avionët me flamur francez”, shënonte SGDSN-ja në “librin e zi”. Mundësia që humbja e kontrollit të çojë në rrëzimin e një avioni nuk mund të përjashtohet plotësisht.
Mes objektivave të mundshëm të Kremlinit është edhe Bashkimi Evropian, me synimin për të nxjerrë në pah dobësinë e vendeve anëtare, të cilat mund të hezitonin dhe t’ia kalonin njëra-tjetrës përgjegjësinë për kundërpërgjigjen. Për ta parashikuar këtë kërcënim, qeveria franceze po shqyrton skenarë të ndryshëm, sërish vetëm si hipoteza dhe pa përcaktuar probabilitetin e sulmeve të tilla. Një prej tyre është një “sulm kibernetik kundër Bankës Qendrore Evropiane”. Përmendet edhe një tjetër skenar katastrofik, si ilustrim i përshkallëzimit që i atribuohet Rusisë: “vrasja e një komisioneri evropian”./L’Express
