Principata e vogël e Lihtenshtajnit po përballet me një nga sprovat më të rënda në historinë e saj 300-vjeçare: sulmi kibernetik që pësoi në mes të verës rrezikon të dëmtojë reputacionin e saj si strehë financiare për super të pasurit.
Sulmi, i zbuluar në fillim të gushtit, u mundësoi hakerëve ende të paidentifikuar të vidhnin identitetet reale të dhjetëra mijëra personave që kishin vendosur pasurinë e tyre në institucione vendore në mënyrë anonime, përmes fondacioneve ose strukturave të administrimit fiduciary.
Megjithatë, festa kombëtare e këtij mini-shteti malor, i vendosur mes Zvicrës dhe Austrisë dhe me pak më shumë se 40.000 banorë, u zhvillua më 15 gusht në kryeqytetin Vaduz sikur të mos kishte ndodhur asgjë.
Nga kështjella mesjetare që dominon luginën, familja princërore madje e shfrytëzoi rastin për të njoftuar një ndryshim të vogël historik në trashëgiminë e fronit, i cili tani do të jetë i hapur edhe për gratë. Heqja e primogjeniturës mashkullore nuk do të ketë ndikim të menjëhershëm, pasi pas princit në pushtet Hans Adam II, jo vetëm princi trashëgimtar Alois, por edhe djali i madh i tij, Wenzel, janë meshkuj.
Sulmi kibernetik, përkundrazi, mund të ketë pasoja shumë më të menjëhershme.
Për një qendër financiare si Lihtenshtajni, që tërheq kapital privat falë një sistemi të favorshëm fiskal, konfidencialiteti i të dhënave të klientëve është një nga asetet më të çmuara. Shumë evropianë të pasur menaxhojnë pasurinë e tyre aty dhe ua kalojnë atë brezave pasardhës përmes fondacioneve private.
Por sot ata po përballen me faktin se edhe në Lihtenshtajn anonimiteti absolut është bërë një mit në epokën digjitale.
Sipas një njoftimi të qeverisë vendore, hakerët patën qasje për disa orë, natën e 30 korrikut, në regjistrin qendror të pronarëve përfitues.
Ata arritën të shkarkonin emrat, datëlindjet, shtetësitë dhe vendbanimet e personave që kontrollojnë realisht rreth 31.000 kompani, fondacione dhe struktura fiduciary të regjistruara në principatë.
Kush janë sulmuesit?
Potencialisht, rreth 100.000 persona fizikë mund të jenë prekur.
Regjistri i sulmuar u krijua nga Lihtenshtajni në vitin 2021 nën presionin e Bashkimit Evropian dhe Organizatës për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik, OECD, me qëllim luftimin e pastrimit të parave dhe financimit të terrorizmit.
Por të dhënat e tij nuk supozohej të ishin publike.
Kush janë autorët e sulmit? Autoritetet nuk kanë ende përgjigje.
“Për momentin nuk i njohim as autorët, as motivet e tyre”, u tha gazetarëve kryeministrja Brigitte Haas.
Deri tani, me sa duket, nuk është kërkuar ndonjë shpërblim financiar dhe asnjë pjesë e të dhënave nuk është publikuar në “dark web”.
Spektri i dyshimeve është i gjerë.
Hakerët mund të kenë motive financiare dhe të synojnë shantazhimin e personave që nuk dëshirojnë t’u bëhen publike emrat. Por mund të synojnë gjithashtu të diskreditojnë Lihtenshtajnin ose thjesht të testojnë sistemet e tij të sigurisë.
Ekziston gjithashtu mundësia që pas tyre të fshihet një shtet i huaj.
Informacioni se cilët persona kontrollojnë shuma të mëdha parash të vendosura në fondacione mund të jetë jashtëzakonisht interesant për administratat tatimore të vendeve fqinje me Lihtenshtajnin.
Në vitin 2008, principata u përfshi në një skandal të madh pasi shërbimi gjerman i inteligjencës së jashtme, Bundesnachrichtendienst, BND, siguroi një listë klientësh të bankës Liechtenstein Global Trust, LGT Group, e cila kontrollohet tërësisht nga familja princërore përmes një fondacioni.
BND e kishte blerë listën për 4 milionë euro nga një ish-punonjës i IT-së i LGT Group, gjë që i mundësoi të zbulonte një rrjet të gjerë evazioni fiskal.
Më shumë se një mijë shtetas gjermanë u vunë nën hetim.
Mes tyre ishte edhe drejtori ekzekutiv i Deutsche Post, Klaus Zumwinkel, i cili u detyrua të jepte dorëheqjen. Më pas ai u dënua me një milion euro gjobë dhe dy vjet burg me kusht.
Ndërsa informaticieni Heinrich Kieber, i cili kishte shitur të dhënat, u largua nga vendi nga BND-ja dhe mori një identitet të ri.
Pas kësaj çështjeje, principata ndërmori reforma të thella në sistemin e saj financiar.
Në vitin 2009, ajo kufizoi përkufizimin ligjor të fondacioneve private, gjë që çoi në uljen e numrit të tyre.
Që atëherë, Lihtenshtajni i ka dhënë fund sekretit të plotë bankar për jorezidentët dhe zbaton shkëmbimin automatik të informacionit financiar me Bashkimin Evropian dhe shtete të tjera.
Regjistri i pronarëve përfitues, pikërisht ai që u sulmua, u krijua në kuadër të këtij procesi dhe në zbatim të direktivës së pestë të BE-së kundër pastrimit të parave.
Pasoja politike
Vetëm në vitin 2018 Bashkimi Evropian e hoqi Lihtenshtajnin nga “lista gri” e parajsave fiskale.
Më vonë, pas pushtimit rus të Ukrainës në vitin 2022, vëmendje të madhe tërhoqën asetet e rusëve të mbajtura në principatë. Shumë prej tyre u ngrinë nga autoritetet vendore.
Pavarësisht këtyre trazirave, shuma jashtëzakonisht të mëdha parash vazhdojnë të menaxhohen në Lihtenshtajn.
Sipas agjencisë Bloomberg, në Vaduz bankat menaxhojnë rreth 572 miliardë euro asete, ndërsa fondet e investimeve edhe rreth 125 miliardë euro të tjera.
Vetë familja princërore është një nga më të pasurat në Evropë.
Sipas Bloomberg, pasuria e princit Hans Adam II vlerësohet në rreth 12 miliardë euro, ndërsa koleksioni i tij i artit konsiderohet një nga më të rëndësishmit në kontinent.
“Vjedhja e të dhënave ka gjasa t’i shkaktojë një dëm të konsiderueshëm reputacionit të principatës si qendër financiare”, tha avokati nga Cyrihu Thomas Sprecher, specialist i taksimit të fondacioneve.
Sipas tij, qendra të tjera që ofrojnë shërbime të ngjashme, si juridiksionet offshore ose shteti amerikan i Delaware, mund të përfitojnë nga situata.
“Personat e pasur tani duhet të pyesin veten nëse duan të përfundojnë në qendër të vëmendjes publike. Edhe dikush që është plotësisht transparent me administratën tatimore nuk dëshiron domosdoshmërisht që emri i tij dhe prania e tij në Lihtenshtajn përmes një fondacioni t’i ekspozohen publikut”, tha ai.
Përtej pasojave financiare, mbetet pyetja nëse sulmi kibernetik do të ketë edhe pasoja politike.
Për ta kuptuar këtë, duhet pritur përparimi i hetimit ndaj hakerëve.
Policia e Lihtenshtajnit thotë se të dhënat e para të hetimit tashmë i janë dorëzuar drejtësisë vendore./L’Express.fr
