Kanë nisur këtë të diel zgjedhjet për parlamentin e landit në Saksoni-Anhalt (Sachsen-Anhalt), një votim që po ndiqet me vëmendje të jashtëzakonshme në të gjithë Gjermaninë dhe më gjerë, për shkak të epërsisë së madhe të AfD-së në sondazhe.
Qendrat e votimit në rreth 2.600 zona zgjedhore janë hapur në orën 08:00 dhe votimi do të vazhdojë deri në orën 18:00. Afro 1,7 milionë qytetarë kanë të drejtë vote, ndërsa rreth 22.000 punonjës zgjedhorë janë angazhuar në organizimin e procesit.
Votuesit në Saksoni-Anhalt (Sachsen-Anhalt) kanë nga dy vota: me votën e parë zgjedhin një kandidat të drejtpërdrejtë në njërën prej 41 zonave zgjedhore, ndërsa me votën e dytë përcaktojnë forcën e partive në parlamentin e landit në Magdeburg (Magdeburg). Në zgjedhje marrin pjesë 15 parti, ndërsa pragu për hyrjen në parlament është 5 për qind.
Sondazhet e fundit e vendosin Alternativën për Gjermaninë (Alternative für Deutschland – AfD) bindshëm në vendin e parë, me rreth 42 për qind. Bashkimi Kristian-Demokrat (Christlich Demokratische Union – CDU) i kryeministrit Sven Schulze renditet me rreth 22 për qind, E Majta (Die Linke) me 11 për qind, Partia Socialdemokrate (Sozialdemokratische Partei Deutschlands – SPD) me 8 për qind dhe të Gjelbrit (Bündnis 90/Die Grünen) me rreth 6 për qind. BSW-ja vlerësohet në 4 për qind dhe FDP-ja në 3 për qind, pra nën pragun zgjedhor.
Zgjedhjet konsiderohen historike, pasi Saksoni-Anhalt (Sachsen-Anhalt) qeveriset prej më shumë se 20 vjetësh nga CDU-ja, ndërsa AfD-ja mund të dalë për herë të parë bindshëm forca më e madhe. Dega e AfD-së në Saksoni-Anhalt (Sachsen-Anhalt) është klasifikuar nga Zyra për Mbrojtjen e Kushtetutës (Verfassungsschutz) si organizatë e konfirmuar ekstremiste e djathtë.
Kandidati kryesor i AfD-së është 35-vjeçari Ulrich Siegmund, ndërsa CDU-ja hyn në zgjedhje me kryeministrin aktual Sven Schulze, 47 vjeç.
Koalicioni aktual CDU–SPD–FDP, sipas sondazheve, pritet ta humbasë shumicën. Nëse AfD-ja nuk siguron shumicën absolute të mandateve, formimi i qeverisë së ardhshme mund të bëhet jashtëzakonisht i ndërlikuar, pasi partitë e tjera kanë përjashtuar një koalicion me të.
Qendrat e votimit mbyllen në orën 18:00. Menjëherë pas mbylljes priten projeksionet e para, ndërsa gjatë mbrëmjes do të publikohen përllogaritjet gjithnjë e më të sakta bazuar në votat e numëruara.
Zgjedhjet për parlamentin e landit: Çfarë duhet të dini për votimin në Saksoni-Anhalt
Kush do ta qeverisë Saksoni-Anhaltin në të ardhmen? Landi drejtohet prej më shumë se 20 vjetësh nga CDU-ja. Por tani AfD-ja kryeson me diferencë të madhe në sondazhe. Ajo synon ta marrë e vetme pushtetin. Megjithatë, ekzistojnë edhe skenarë të tjerë.
Që nga themelimi i Republikës Federale të Gjermanisë janë zhvilluar më shumë se 240 zgjedhje për parlamentet e landeve, por këto zgjedhje janë të veçanta.
Në Saksoni-Anhalt, për herë të parë që nga Lufta e Dytë Botërore, në pushtet mund të vijë një parti dega rajonale e së cilës është klasifikuar nga Zyra për Mbrojtjen e Kushtetutës si forcë e konfirmuar ekstremiste e djathtë.
Kush ka të drejtë vote?
Afro 1,7 milionë votues kanë të drejtë të vendosin se cilat parti dhe cilët kandidatë do t’i përfaqësojnë në parlamentin e ri të landit.
Në secilën prej 41 zonave zgjedhore, qytetarët zgjedhin me votën e parë një kandidat të drejtpërdrejtë.
Përmes votës së dytë, si rregull, përcaktohen edhe 42 deputetë të tjerë.
Megjithatë, në ndarjen e mandateve merren parasysh vetëm partitë që sigurojnë të paktën 5 për qind të votave të dyta.
Ky prag synon të parandalojë fragmentimin e parlamentit dhe të ruajë aftësinë e tij për të funksionuar.
Numri i përcaktuar i deputetëve është 83, por në rrethana të caktuara ai mund të ndryshojë, për shembull kur krijohen mandate shtesë dhe mandate kompensuese.
Të drejtë vote kanë të gjithë shtetasit gjermanë që kanë mbushur të paktën 18 vjeç dhe që prej të paktën tre muajsh kanë vendbanimin e tyre kryesor në Saksoni-Anhalt.
Kush garon?
Në legjislaturën e tetë, e cila po përfundon, në parlamentin e landit në Magdeburg përfaqësohen CDU-ja, AfD-ja, E Majta, SPD-ja, FDP-ja dhe të Gjelbrit.
Të gjitha këto parti garojnë përsëri.
Përveç tyre, janë miratuar edhe nëntë lista të tjera zgjedhore në nivel landi, mes tyre BSW-ja e themeluar nga Sahra Wagenknecht, Freie Wähler, Volt dhe Partia për Mbrojtjen e Kafshëve.
Shpërndarja aktuale e mandateve në parlament është:
- CDU: 40 mandate
- AfD: 23 mandate
- E Majta: 12 mandate
- SPD: 9 mandate
- FDP: 7 mandate
- Të Gjelbrit: 6 mandate
Saksoni-Anhalt prej më shumë se dy dekadash është fort nën drejtimin e CDU-së, e cila ka qeverisur me partnerë të ndryshëm koalicioni.
Kandidati kryesor i CDU-së është kryeministri Sven Schulze. 47-vjeçari e mori drejtimin e qeverisë vetëm në janar, duke pasuar Reiner Haseloff-in, po nga CDU-ja.
AfD-ja hyn në garë me 35-vjeçarin Ulrich Siegmund, i cili gjatë fushatës ka tërhequr turma të mëdha në shumë vende.
Edhe partitë e tjera kanë kandidatët e tyre kryesorë, por sipas sondazheve ata praktikisht nuk kanë gjasa të zgjidhen kryeministër.
Për të Majtën kandidon kryetarja e grupit parlamentar Eva von Angern.
SPD-ja përfaqësohet nga ministri i Shkencës dhe ish-rektori universitar Armin Willingmann.
Të Gjelbrit kanë zgjedhur Susan Sziborra-Seidlitz, me profesion infermiere.
FDP-ja mbështetet te kryetarja rajonale Lydia Hüskens, ndërsa BSW-ja garon me dyshen Thomas Schulze dhe Claudia Wittig.
Në total, në zgjedhjet e 6 shtatorit 2026 janë miratuar 15 parti.
Cila është situata para zgjedhjeve?
Aktualisht, Saksoni-Anhalt qeveriset nga një koalicion mes CDU-së, SPD-së dhe FDP-së.
Por sipas të gjitha sondazheve, ky koalicion do ta humbasë shumicën.
AfD-ja pritet të dalë bindshëm forca më e madhe.
Nga kjo, ajo mund të pretendojë politikisht se i takon posti i kryeministrit dhe drejtimi i qeverisë.
Sipas sondazhit parazgjedhor të Infratest dimap, të datës 26 gusht, AfD-ja merr 42 për qind.
CDU-ja renditet me 22 për qind, E Majta me 11 për qind, SPD-ja me 8 për qind dhe të Gjelbrit me 6 për qind.
BSW-ja është në 4 për qind, ndërsa FDP-ja, me 3 për qind, mbetet gjithashtu nën pragun prej 5 për qind.
Cilat janë mundësitë për formimin e qeverisë?
Kandidati kryesor i AfD-së, Ulrich Siegmund, ka theksuar së fundmi se dëshiron të qeverisë i vetëm dhe se do të kandidojë për kryeministër vetëm nëse partia e tij fiton shumicën absolute të votave.
Sipas tij, vetëm në këtë mënyrë mund të zbatohet ajo që partia ka premtuar.
Ai vështirë se do të gjente një partner koalicioni, pasi asnjë nga partitë e tjera nuk dëshiron të hyjë në koalicion me AfD-në.
Megjithatë, themeluesja e BSW-së, Sahra Wagenknecht, ka lënë të kuptohet se partia e saj mund t’i hapte rrugën një kryeministri të AfD-së përmes abstenimit në votimin vendimtar.
Siegmund ka deklaruar se nuk dëshiron një skenar të tillë.
Një tjetër skenar i mundshëm është një qeveri e pakicës e udhëhequr nga CDU-ja, e cila mund të varej edhe nga votat e së Majtës, ngjashëm me modele që ekzistojnë në Saksoni dhe Thüringen.
Problemi është se CDU-ja, përmes një vendimi të kongresit të saj, refuzon si koalicionin ashtu edhe forma të ngjashme bashkëpunimi me të Majtën, njësoj si me AfD-në.
Kandidati i CDU-së Sven Schulze është shprehur së fundmi në mënyrë të paqartë kur është pyetur nëse, në rast nevoje, do të pranonte të zgjidhej kryeministër me votat e së Majtës.
Ai tha se fillimisht do të shihte rezultatin e zgjedhjeve dhe më pas “si mund të veprojmë me të”.
Megjithatë, kryeministri aktual theksoi se për të nuk janë të mundshme koalicione formale qeverisëse as me të Majtën dhe as me AfD-në.
Klasifikimi i AfD-së në Saksoni-Anhalt
Dega e AfD-së në Saksoni-Anhalt klasifikohet që nga viti 2023 nga Zyra rajonale për Mbrojtjen e Kushtetutës si një organizatë e konfirmuar ekstremiste e djathtë.
Sipas shërbimit të brendshëm të inteligjencës, deklaratat dhe kërkesat e saj cenojnë parimet e rendit themelor demokratik dhe të lirë, si parimin e dinjitetit njerëzor dhe parimin e demokracisë.
Sipas autoritetit, kërkesa raciste janë pjesë e profilit të degës së partisë dhe njerëzit zhvlerësohen në bazë të identitetit të tyre etnik ose fetar.
AfD-ja e Saksoni-Anhaltit e ka paditur klasifikimin e saj si “përpjekje e konfirmuar ekstremiste e djathtë”.
Procedura gjyqësore aktualisht është pezulluar.
Cilat ishin temat më të rëndësishme të fushatës?
Tema dominuese dhe që përshkoi të gjithë fushatën ishte mundësia që AfD-ja, e klasifikuar nga Zyra rajonale për Mbrojtjen e Kushtetutës si forcë e konfirmuar ekstremiste e djathtë, të vijë në pushtet.
SPD-ja përdori sloganin “Largpamësi në vend të parullave”.
CDU-ja paralajmëroi se Saksoni-Anhalt “nuk duhet të bëhet laborator eksperimentesh”.
E Majta e paraqiti veten si “poli i shpresës” kundër zhvendosjes së politikës djathtas.
Të Gjelbrit përdorën sloganin: “Saksoni-Anhalt është atdheu ynë dhe nuk duhet të bëhet laborator eksperimentesh”.
Në planin programor, përveç politikës së migracionit – ku AfD-ja kërkoi t’i jepej fund asaj që ajo e quan “kaos i azilit” – u diskutua edhe për zvogëlimin e popullsisë dhe politikën arsimore.
Veçanërisht i diskutueshëm ishte plani i AfD-së për ta zbutur detyrimin për ndjekjen e shkollës dhe për t’u mundësuar prindërve që t’i arsimojnë fëmijët në shtëpi.
Sipas analizës së Tagesschau, i ashtuquajturi “program qeverisës” i AfD-së tregon se partia synon ndryshime rrënjësore në Saksoni-Anhalt.
Si zhvillohen zgjedhjet?
Qendrat e votimit në rreth 2.600 zona zgjedhore janë të hapura nga ora 08:00 deri në 18:00.
Në javët e fundit, AfD-ja ka ngritur dyshime për rregullsinë e procesit zgjedhor, në një mënyrë që Tagesschau e krahason me stilin e presidentit amerikan Donald Trump.
Kandidati kryesor Ulrich Siegmund bëri thirrje që numërimi i votave në qendrat e votimit të ndiqet me kujdes, si edhe votimi me postë, për shembull në shtëpitë e të moshuarve.
Ai pretendoi se të moshuarve shpesh “u drejtohet dora” gjatë votimit.
Në të njëjtën kohë, ai pranoi se nuk kishte prova për këtë pretendim.
Në praktikë, vëzhgimi i zgjedhjeve është i lejuar.
Sipas rregullave zgjedhore, kushdo mund ta ndjekë procesin.
Kjo vlen si për hedhjen e votës në qendrat e votimit, ashtu edhe për numërimin në mbrëmje të votave të hedhura në kuti dhe atyre me postë.
Në ditën e zgjedhjeve janë të angazhuar rreth 22.000 punonjës zgjedhorë në të gjithë landin.
Çfarë ndodh pas zgjedhjeve?
Sipas Kushtetutës së landit, parlamenti i ri duhet të mblidhet për herë të parë jo më vonë se 30 ditë pas zgjedhjeve, pra më 6 tetor.
Në atë moment përfundojnë mandatet e ministrave dhe të kryeministrit.
Megjithatë, ata janë të detyruar të vazhdojnë ushtrimin e funksioneve deri në marrjen e detyrës nga pasardhësit.
Seanca e parë hapet nga deputeti me vjetërsinë më të madhe parlamentare.
Ai ose ajo e drejton seancën deri në zgjedhjen e presidentit të ri të parlamentit të landit.
Sipas rregullores, grupi më i madh parlamentar propozon një deputet për postin e presidentit të parlamentit.
Nëse kandidati dështon në votimin e parë, edhe grupet e tjera parlamentare mund të paraqesin kandidatë.
Kjo rregullohet nga reforma parlamentare e miratuar në prill nga CDU-ja, SPD-ja, FDP-ja, E Majta dhe të Gjelbrit.
AfD-ja votoi kundër reformës.
Kryeministri zgjidhet me votim të fshehtë dhe pa debat paraprak.
Nuk ekziston një afat maksimal i përcaktuar se deri kur duhet të zgjidhet.
Në raundin e parë zgjidhet kandidati që merr votat e shumicës së të gjithë anëtarëve të parlamentit.
Nëse zgjedhja dështon në përpjekjen e parë, hyjnë në fuqi afate të tjera.
Brenda shtatë ditësh duhet të zhvillohet një votim i dytë.
Nëse edhe atëherë nuk zgjidhet kryeministri, parlamenti duhet të vendosë brenda 14 ditëve të tjera nëse mandati parlamentar do të përfundojë para kohe.
Nëse shpërndarja e parakohshme nuk miratohet me shumicën e anëtarëve të parlamentit, zhvillohet menjëherë një votim tjetër.
Në këtë fazë, zgjidhet kandidati që merr shumicën e votave të hedhura./iTagesschau
