Automjetet elektrike kineze po depërtojnë me shpejtësi në tregun evropian. Volkswagen, Renault dhe prodhuesit e tjerë evropianë po përballen me një konkurrencë gjithnjë e më të ashpër të çmimeve dhe kërkojnë masa për mbrojtjen e industrisë së automobilave në Evropë.
Nga Christian Müßgens, Henning Peitsmeier dhe Niklas Záboji
Vendi i zgjedhur për këtë aktivitet nuk është rastësi, pasi bëhet fjalë për një ngjarje me simbolikë të madhe. Në Palais de Tokyo, një ndërtesë madhështore me kolona neoklasike në brigjet e Senës, në Paris, drejtori ekzekutiv i Volkswagenit, Oliver Blume, do të presë të dielën gazetarë dhe përfaqësues të industrisë. Aktivitetin kompania me seli në Wolfsburg e ka titulluar „For Europe“ („Për Evropën“), duke synuar të përcjellë një mesazh të qartë në hapje të panairit tradicional të automobilave në kryeqytetin francez. Edhe përfaqësuesit politikë do të jenë të pranishëm. Ministri francez i Industrisë, Sébastien Martin, pritet të diskutojë me Blume në një panel mbi mënyrat e mbrojtjes dhe forcimit të bazës industriale të Evropës.
Drejtuesi i një prej koncerneve më të mëdha industriale gjermane, krah për krah me një përfaqësues të qeverisë franceze – vetëm kjo pamje synon të përcjellë një mesazh politik. Nën presionin e konkurrencës kineze, e cila po zgjeron vazhdimisht pjesën e saj në tregun evropian, kohët e fundit kanë nisur ndryshime të rëndësishme.
Qeveritë e kancelarit gjerman Friedrich Merz, nga Unioni Kristian-Demokrat (CDU), dhe presidentit francez Emmanuel Macron janë pranë kapërcimit të mosmarrëveshjeve lidhur me rregullat e reja të Bashkimit Evropian për industrinë e automobilave dhe arritjes së një kompromisi. Me kërkesë të Gjermanisë, pritet të zbuten kufizimet e planifikuara për automjetet e reja me motorë me djegie të brendshme. Në këmbim, Franca pritet të sigurojë vendosjen e kërkesave për krijimin e një pjese më të madhe të vlerës së shtuar brenda Evropës, sipas parimit „Made in EU“ („Prodhuar në BE“).
Edhe brenda industrisë së automobilave po ndryshojnë qëndrimet. Kundërshtimet e mëparshme po zbuten, pasi nuk mund të qëndrohet thjesht duke parë „se si prodhuesit kinezë po e nxjerrin jashtë loje konkurrencën evropiane me një shpejtësi marramendëse“, thotë një përfaqësues i lobit të industrisë në Bruksel.
Prodhuesit e automobilave: Rregullat „Made in EU“ nuk janë zgjidhje për gjithçka
Volkswagen, Renault dhe koncerni italo-francez Stellantis janë vendosur në krye të kësaj nisme. Në një deklaratë të përbashkët lidhur me negociatat në Parlamentin Evropian, tre prodhuesit theksojnë se rregullat „Made in EU“ nuk përbëjnë një zgjidhje për të gjitha problemet, por janë „një element i rëndësishëm i një strategjie të përgjithshme industriale të suksesshme të BE-së, në një mjedis gjeopolitik që po ndryshon“.
Këtë qasje e mbështesin edhe furnizuesit e komponentëve të automobilave, përfshirë Bosch, kompaninë kryesore gjermane në këtë sektor. Madje edhe BMW dhe Mercedes-Benz, të cilat më parë kishin shfaqur pak interes për këto rregulla, thuhet se i kanë afruar qëndrimet e tyre me ato të prodhuesve të tjerë. Sipas burimeve nga industria, pritet që qëndrimi i përbashkët gjermano-francez të përcaktohet përpara samitit të ardhshëm të BE-së, në fund të javës së ardhshme.
Kuotat e propozuara për një nivel minimal të vlerës së shtuar të krijuar në Evropë lidhen me Aktin për Përshpejtimin Industrial (Industrial Accelerator Act – IAA). Ky akt rregullon kushtet e pjesëmarrjes në prokurimet publike dhe të përfitimit nga fondet mbështetëse për disa sektorë industrialë.
Sipas propozimit të Komisionit Evropian të paraqitur në mars, automjetet elektrike dhe hibride duhet jo vetëm të montohen brenda BE-së, por edhe të paktën 70 për qind e vlerës së komponentëve të tyre, pa përfshirë baterinë, duhet të ketë origjinë nga BE-ja. Vetëm në këtë mënyrë automjetet do të kualifikoheshin për mbështetje financiare publike ose për t’u përfshirë në prokurimet publike.
Volkswagen, Stellantis dhe Renault vazhdojnë të kundërshtojnë disa hollësi të propozimit. Për shembull, kërkesat për përdorimin e çelikut të prodhuar me emetime të ulëta karboni dhe të baterive të prodhuara në Evropë konsiderohen tepër ambicioze. Megjithatë, kompanitë deklarojnë se i mbështesin objektivat e përgjithshme dhe janë të gatshme „të punojnë së bashku për një IAA efektiv dhe të zbatueshëm në praktikë“.
Franca kërkon mbrojtjen e industrisë dhe vendeve të punës në Evropë
Presioni francez për vendosjen e këtyre masave nuk është i ri. Prej vitesh, Parisi kërkon që Evropa të mos vazhdojë të tregojë naivitet në politikën tregtare, por të mbrojë industrinë dhe vendet e punës në kontinent. Argumenti francez është se Shtetet e Bashkuara, Kina dhe vendet e tjera tashmë zbatojnë politika të ngjashme.
Franca aktualisht mban presidencën e G7-s dhe i ka vendosur çekuilibrat tregtarë ndër çështjet kryesore të agjendës së saj.
Komisioneri Evropian për Industrinë, Stéphane Séjourné, një bashkëpunëtor i afërt i presidentit Emmanuel Macron, është një nga mbështetësit kryesorë të kërkesave „Made in EU“ në Bruksel. Ai gëzon mbështetjen e industrisë franceze. Madje, furnizuesit e mëdhenj të komponentëve, si Valeo, Forvia dhe Opmobility, po lobojnë për këto rregulla edhe më fuqishëm se prodhuesit Renault dhe Stellantis, si publikisht, ashtu edhe në prapaskenë.
Zhvillimi i ri është afrimi i Gjermanisë me qëndrimin francez. Këtë e dëshmojnë një letër dhe një dokument politik të përgatitur nga Macron dhe Merz ditët e fundit. Në këto dokumente, ata kërkojnë krijimin e një instrumenti të mbrojtjes tregtare që do të mundësonte përjashtimin e kompanive kineze nga tregu i përbashkët evropian përmes një procedure të përshpejtuar.
Në Pallatin Élysée këtë javë u fol për një „përafrim të qëndrimeve“ lidhur me „nevojën për një reagim të vendosur evropian“.
Ministri francez i Ekonomisë dhe Financave, Roland Lescure, theksoi në klubin e gazetarëve AJEF në Paris se, që nga mbledhja e përbashkët e qeverive gjermane dhe franceze në mes të korrikut, të dyja palët kanë rënë dakord për intensifikimin e masave kundër konkurrencës së pandershme.
Pozicionimi i Volkswagenit në prag të panairit të automobilave në Paris përputhet me këtë zhvillim.
Kompania gjermane ka interesa të përbashkëta me Renault dhe Stellantis, veçanërisht në segmentin e automjeteve të vogla elektrike. Këto automjete pritet t’u sjellin prodhuesve përparësi të veçanta në llogaritjen e kufijve të rinj të emetimeve mesatare të CO₂ për flotat e automjeteve.
Sipas përfaqësuesve të industrisë franceze, kompanitë kohët e fundit kanë mbajtur qëndrime të përbashkëta për një sërë çështjesh, në një mënyrë që do të kishte qenë e paimagjinueshme vetëm shtatë muaj më parë.
Tani nevojitet një kompromis politik për hollësitë e zbatimit. Ndër çështjet që mbeten për t’u zgjidhur janë niveli i kuotës së detyrueshme dhe mundësia që në përllogaritjen e vlerës së shtuar evropiane të përfshihet edhe prodhimi në vende partnere të BE-së, si Maroku.
Pala franceze po përpiqet të sqarojë se kuotat për prodhimin vendor kanë karakter proevropian dhe jo antikinez.
Tregu evropian duhet të mbetet i hapur për prodhuesit nga Azia Lindore, por këta prodhues duhet të krijojnë vlerë të shtuar dhe vende pune edhe në Evropë.
Drejtori ekzekutiv i Renault, François Provost, kërkoi „një marrëveshje që t’u japë prodhuesve kinezë mesazhin se janë të mirëpritur në Evropë“.
Megjithatë, sipas tij, kushti duhet të jetë „që jo vetëm automjetet të prodhohen këtu, por të përdoren edhe furnizues evropianë“.
Tradicionalisht, shqetësimet për konflikte të mundshme tregtare me Kinën kanë qenë më të vogla në industrinë franceze sesa në atë gjermane, pasi industria franceze është më pak e orientuar drejt eksporteve.
Renault nuk shet automjete në tregun kinez. Stellantis, megjithëse ka riaktivizuar partneritetin me kompaninë kineze Dongfeng, planifikon vetëm një rikthim në përmasa të kufizuara në këtë treg.
Ndërkohë, qeveria franceze po mbështet fuqishëm krijimin e qendrave të përqendruara të prodhimit për industrinë e automjeteve elektrike, veçanërisht në rajonin përreth tri fabrikave të Renault në veri të Francës: Maubeuge, Douai dhe Ruitz.
Volkswagen, BMW dhe Mercedes nuk munden dhe nuk duan të tërhiqen nga tregu kinez
Situata është krejtësisht ndryshe për Volkswagenin, BMW-në dhe Mercedes-Benzin.
Sidomos BMW dhe Mercedes-Benz, si prodhues të automjeteve të kategorisë luksoze, kanë realizuar fitime të konsiderueshme për vite me radhë në Kinë. Por tani, njësoj si Volkswageni, ato po përballen me faktin se automjetet e tyre elektrike nuk po gjejnë interes të mjaftueshëm te konsumatorët kinezë.
Megjithatë, këto kompani as nuk munden dhe as nuk duan të heqin dorë nga tregu kinez.
Drejtori i ri ekzekutiv i BMW-së, Milan Nedeljković, në një intervistë të fundit për F.A.Z., u shpreh në favor të dialogut politik përpara ndërmarrjes së masave të tjera tregtare.
Në vend të vendosjes së tarifave të reja doganore, ai propozoi që prodhuesit kinezë të nxiten t’i ofrojnë automjetet e tyre në Evropë me „çmime në përputhje me kushtet e tregut“.
Kundërshtimi i BMW-së ndaj tarifave shtesë për automjetet elektrike të prodhuara në Kinë lidhet edhe me interesat e saj ekonomike.
Modelet elektrike Mini Cooper dhe Mini Aceman prodhohen në Kinë dhe eksportohen prej andej në Evropë. Prej tre vitesh, partneri i BMW-së, kompania kineze Great Wall Motors, prodhon modelet elektrike të markës së njohur Mini.
Edhe Mercedes-Benz i prodhon në Kinë automjetet elektrike të markës Smart.
Ndërsa projektimi i automjeteve vazhdon të bëhet në Gjermani, partneri kinez në sipërmarrjen e përbashkët, Geely, siguron platformën elektrike dhe të gjithë bazën teknike, si dhe realizon prodhimin e automjeteve në Kinë.
Megjithatë, as Smart dhe as Mini nuk kanë ndonjë peshë të rëndësishme në tregun kinez të automobilave. Për këtë arsye, ato duhet t’i gjejnë blerësit kryesisht në Evropë.
Tarifat doganore të BE-së e vështirësojnë ndjeshëm veprimtarinë e tyre tregtare.
Qëndrimi i Nedeljkovićit në favor të tregtisë së lirë nuk është befasues, duke pasur parasysh varësinë e industrisë evropiane nga bateritë e prodhuara në Kinë.
Shumë prodhues perëndimorë, përfshirë BMW-në dhe Mercedes-Benzin, i blejnë sistemet e baterive të tensionit të lartë për automjetet e tyre elektrike nga furnizuesit kinezë.
Edhe për këtë arsye, BMW vazhdon të mbajë një qëndrim të rezervuar, të paktën publikisht, ndaj nismave si „Made in EU“.
Një zëdhënëse e kompanisë deklaroi, në përgjigje të një kërkese për koment, se BMW mbështet „një dialog konstruktiv midis Bashkimit Evropian dhe Kinës, me synimin për të krijuar marrëdhënie tregtare të qëndrueshme dhe me përfitim të ndërsjellë“.
Ndërkohë, prodhuesit kinezë po vazhdojnë zgjerimin e tyre pa ndërprerje, gjë që vërehet veçanërisht qartë në panairin e automobilave në Paris.
Nga rreth 60 ekspozuesit që planifikojnë të prezantojnë modelet dhe risitë e tyre, afërsisht 20 janë marka automobilistike kineze.
Shumica do të paraqesin automjete me çmime të përballueshme, të destinuara për tregun masiv.
Megjithatë, Geely, partneri kinez i Mercedes-Benzit, do të marrë pjesë edhe me markën e saj të kategorisë së lartë, Zeekr.
Ndërsa BYD po shkon edhe më tej: marka e saj luksoze Denza synon të konkurrojë drejtpërdrejt për klientët e Mercedes-Benzit, BMW-së dhe Audit, duke prezantuar katër modele të reja.
Burimi: Frankfurter Allgemeine Zeitung (F.A.Z.), 8 tetor 2026.
