24 deri në 48 orët e ardhshme do të jenë vendimtare. Nëse shohim shenja se ushtria venezueliane po qëndron pas opozitës, kjo do të jetë një fitore e madhe për tregjet globale. Por, nëse krijohet përshtypja se vendi po shkon drejt konflikteve të reja ose luftës civile, reagimi do të jetë i kundërt – vlerëson analisti ekonomik Phil Flynn për CNN.
Venezuela “qëndron” mbi rezerva gjigante prej rreth 303 miliardë fuçi nafte, që sipas vlerësimeve të burimeve zyrtare amerikane përbëjnë rreth një të pestën e rezervave botërore të naftës, shkruan CNN.
Presidenti i Venezuelës, Nicolás Maduro, është kapur dhe është nxjerrë nga vendi pas sulmit të sotëm ndaj Karakasit, kryeqytetit të këtij shteti të Amerikës së Jugut, duke e futur vendin në një pasiguri serioze – bashkë me rezervat e tij të mëdha të naftës. Pikërisht këto rezerva, vlerëson mediumi amerikan, do të kenë rol kyç në të ardhmen e Venezuelës.
Meqenëse tregtimi në bursa nuk zhvillohet gjatë fundjavave, ndikimi afatshkurtër i sulmit mbi çmimet e naftës për momentin mbetet në sferën e supozimeve dhe do të varet kryesisht nga zhvillimet në ditët në vijim.
Qeveria socialiste e Maduros ishte armiqësore ndaj industrisë globale të naftës dhe lejoi që infrastruktura vendase të degradojë rëndë. Menjëherë pas sulmit ndaj Karakasit, nuk është e qartë çfarë e ardhmeje e pret Venezuelën, as nëse qeveria e ardhshme do të vazhdojë ta neglizhojë industrinë kombëtare të naftës të shkatërruar, apo do të përpiqet ta shfrytëzojë potencialin e saj përmes marrëdhënieve më miqësore me tregun ndërkombëtar.
– Për naftën, kjo ka potencialin të jetë një ngjarje me rëndësi historike. Regjimi i Maduros dhe më parë ai i Hugo Chávez-it (pararendësi i tij socialist i ndjerë) në thelb u sollën me industrinë venezueliane të naftës si grabitqarë – tha për CNN Phil Flynn, analist i lartë i tregut në kompaninë “Price Futures Group”.
Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, deklaroi se pas arrestimit të Maduros – veprimi ushtarak amerikan në Venezuelë ka përfunduar.
Zëvendëspresidentja e Venezuelës, Delcy Rodríguez, është pjesë e regjimit socialist që erdhi në pushtet në vitin 1999 dhe, nëse ajo merr drejtimin e shtetit, në afat të shkurtër vështirë se do të ketë ndryshime të rëndësishme. Megjithatë, rrëzimi i Maduros hap mundësinë e një vakumi pushteti, që mund ta zhytë politikën venezueliane në një pasiguri të thellë.
CNN rikujton se SHBA nuk e njeh pushtetin e Maduros, por e konsideron Edmundo González-in si president legjitim, i cili pas zgjedhjeve të fundit – rezultatet e të cilave u kontestuan – u largua jashtë vendit. González mbështetet nga María Corina Machado, fituese e Çmimit Nobel për Paqen për vitin 2025.
– 24 deri në 48 orët e ardhshme do të jenë vendimtare. Nëse shohim shenja se ushtria venezueliane po qëndron pas opozitës, kjo do të jetë një fitore e madhe për tregjet globale. Por, nëse krijohet përshtypja se vendi po shkon drejt konflikteve të reja ose luftës civile, reagimi do të jetë i kundërt – vlerëson Flynn.
Venezuela disponon rezervat më të mëdha të provuara të naftës në botë, por potenciali i saj është shumë më i madh se prodhimi real. Vendi, që ndodhet në skajin verior të Amerikës së Jugut, prodhon rreth një milion fuçi në ditë, që përfaqëson vetëm 0.8 për qind të prodhimit botëror të naftës së papërpunuar.
Kjo është më shumë se 50 për qind më pak krahasuar me periudhën kur Maduro mori pushtetin në vitin 2013. Ndërsa para se socialistët të vinin në pushtet në vitin 1999, Venezuela prodhonte rreth 3.5 milionë fuçi në ditë.
Rënia e industrisë kombëtare të naftës është pasojë e sanksioneve ndërkombëtare ndaj qeverisë venezueliane dhe krizës së thellë ekonomike. Por rol të rëndësishëm kanë luajtur edhe mungesa e investimeve dhe mirëmbajtja e dobët, tregojnë të dhënat e Administratës Amerikane të Energjisë.
Infrastruktura energjetike e Venezuelës prej vitesh është në rënie, dhe kapaciteti i saj për prodhim nafte është zvogëluar ndjeshëm me kalimin e kohës. Për këtë arsye, shkruan CNN, çmimet e naftës nuk do të dalin jashtë kontrollit – edhe nëse prodhimi venezuelian ndalet plotësisht pas sulmit ndaj Karakasit. Thjesht, vendi nuk prodhon mjaftueshëm naftë që kjo të ketë ndikim të madh në treg.
Çmimet e naftës edhe këtë vit janë nën vëzhgim të rreptë, për shkak të frikës nga mbioferta. Vendet e OPEC-ut e kanë rritur prodhimin, por kërkesa ka rënë pasi ekonomia globale ende po përballet me inflacionin, si pasojë e tronditjes së çmimeve pas pandemisë së COVID-19 në vitet 2020 dhe 2021.
Çmimi i naftës amerikane u rrit përkohësisht mbi 60 dollarë për fuçi kur administrata e Donald Trump filloi të sekuestronte cisterna venezueliane, por më pas ra sërish nën 57 dollarë. Prandaj, nëse investitorët përfundojnë se sulmi është lajm i keq për furnizimin me naftë, reagimi i tregut ka gjasa të mos jetë veçanërisht i fortë.
– Psikologjikisht, kjo mund të japë një shtysë të caktuar, por nafta venezueliane lehtësisht mund të zëvendësohet me një kombinim të ofertës nga prodhues të tjerë globalë – thotë Flynn.
Nafta që Venezuela ka nëntokë është e rëndë, “acide”, që kërkon pajisje të specializuara për nxjerrje dhe nivel të lartë aftësish teknike për përpunim. Kompanitë ndërkombëtare të naftës i kanë këto kapacitete, por sanksionet ua kufizojnë çdo angazhim biznesi në vend.
SHBA, si prodhuesi më i madh i naftës, disponon naftë të lehtë, “të ëmbël”, e përshtatshme kryesisht për prodhimin e benzinës. Nafta venezueliane, ndërkaq, është kyçe për produkte si dizeli, asfalti, karburanti për fabrika dhe makineri të rënda. Pikërisht për shkak të sanksioneve ndaj naftës venezueliane, në tregun botëror ekziston mungesë dizeli.
Kthimi i kësaj nafte në tregun global do t’u sillte përfitime edhe SHBA-së: Venezuela është gjeografikisht afër dhe nafta e saj është relativisht e lirë – për shkak të strukturës së dendur e ngjitëse që kërkon përpunim të konsiderueshëm.
Shumica e rafinerive amerikane mund ta përpunojnë naftën e rëndë venezueliane dhe ato punojnë dukshëm më me efikasitet me të sesa me naftën vendase amerikane, thekson Flynn.
– Nëse kjo vërtet vazhdon pa probleme – dhe deri tani duket si një veprim i ekzekutuar me saktësi – dhe nëse kompanive amerikane u lejohet të kthehen dhe të rindërtojnë industrinë venezueliane të naftës, kjo mund të jetë një pikë kthese për tregun global të naftës – përfundon Flynn.
