Presidenti i Kinës, Xi Jinping, u takua të premten në Pekin me lideren e partisë opozitare të Tajvanit, Cheng Li-wun, duke i thënë delegacionit vizitues se kishte “besim të plotë” se populli tajvanez dhe ai kinez do të bashkoheshin.
Kryetarja e Kuomintangut (KMT), Cheng, është liderja e parë e partisë që viziton Kinën pas një dekade, por udhëtimi i saj ka nxitur debat në Tajvan, ku kritikët e akuzojnë se është tepër pro-Pekinit.
Kina ndërpreu kontaktet e nivelit të lartë me Tajvanin në vitin 2016, pasi Tsai Ing-wen nga Partia Progresive Demokratike (DPP) fitoi presidencën dhe hodhi poshtë pretendimet e Pekinit se ishulli vetëqeverisës është pjesë e territorit të tij.
Xi i tha Chengut gjatë takimit të së premtes se “prirja e përgjithshme që bashkëkombësit në të dy anët e Ngushticës të afrohen, të bëhen më të afërt dhe të bashkohen nuk do të ndryshojë”.
“Kjo është një pjesë e pashmangshme e historisë. Ne kemi besim të plotë për këtë”, tha Xi gjatë bisedimeve të transmetuara nga mediat tajvaneze.
Ai tha gjithashtu se Kina ishte e gatshme të forconte dialogun me grupet në Tajvan, përfshirë KMT-në, mbi “bazën e përbashkët politike të… kundërshtimit të pavarësisë së Tajvanit”.
KMT mbështet marrëdhënie më të ngushta me Kinën, e cila pretendon se Tajvani është pjesë e territorit të saj dhe ka kërcënuar të përdorë forcën për ta marrë nën kontroll.
Cheng përsëriti qëndrimin e Xi-t në një konferencë për shtyp pas takimit të tyre, duke theksuar nevojën që brezat e rinj të kuptojnë “me çfarë sfidash përballemi në këtë fazë” dhe “si, duke iu përmbajtur Konsensusit të vitit 1992 dhe duke kundërshtuar pavarësinë e Tajvanit, mund ta shmangim luftën”.
I ashtuquajturi konsensus nënkupton se ekziston “një Kinë”, pa përcaktuar se cili është përfaqësuesi i saj i ligjshëm.
Më herët, ajo i tha Xi-t se Ngushtica e Tajvanit “nuk do të ishte më një pikë qendrore e konfliktit të mundshëm” dhe se “të dyja palët duhet ta kapërcejnë përballjen politike”.
Ajo tha gjithashtu se Xi ishte përgjigjur “pozitivisht” ndaj propozimit të saj që palët të punonin që Tajvani të marrë pjesë në organizata ndërkombëtare si Interpoli dhe në marrëveshje rajonale tregtare.
Një zëdhënës i DPP-së në pushtet në Tajvan tha se Kina duhet të respektojë “përkushtimin e Tajvanit ndaj lirisë dhe demokracisë, në vend që të ndërhyjë në zgjedhjet e popullit tajvanez përmes përçarjes dhe joshjes”.
“Dallimet midis të dyja palëve duhet të trajtohen me mjete paqësore dhe të barabarta, dhe jo përmes shtypjes dhe frikësimit”, tha zëdhënësi Lee Kuen-cheng.
Pekini ka shtuar presionin ushtarak ndaj Tajvanit vitet e fundit, duke kryer pothuajse çdo ditë dislokime avionësh luftarakë dhe anijesh luftarake pranë ishullit, si dhe stërvitje të rregullta ushtarake në shkallë të gjerë.
Ligjvënësit tajvanezë kanë qenë në përplasje lidhur me planin e qeverisë për të shpenzuar 39 miliardë dollarë për mbrojtjen, i cili është bllokuar prej muajsh në parlamentin e kontrolluar nga partitë opozitare, përfshirë KMT-në.
Shpenzimet për mbrojtjen
Udhëtimi i Chengut vjen një muaj para se presidenti amerikan Donald Trump të vizitojë Pekinin për një samit me Xi-n.
Shtetet e Bashkuara kanë ushtruar presion mbi ligjvënësit opozitarë tajvanezë që të mbështesin një propozim për blerje në fushën e mbrojtjes, përfshirë armë amerikane, për të penguar një sulm të mundshëm kinez.
Cheng ka kritikuar ashpër propozimin e qeverisë, duke këmbëngulur se “Tajvani nuk është një bankomat”, dhe në vend të kësaj ka mbështetur një plan të KMT-së për të ndarë 12 miliardë dollarë për armë amerikane, me mundësi për blerje të tjera shtesë.
Megjithëse anëtarët e KMT-së udhëtojnë rregullisht në Kinë për shkëmbime me zyrtarët, liderja e fundit e partisë që e vizitoi ishte Hung Hsiu-chu në vitin 2016.
Marrëdhëniet përtej ngushticës janë përkeqësuar veçanërisht që nga zgjedhja e pasardhësit të Tsai-t, Lai Ching-te, të cilin Pekini e konsideron separatist.
Lai tha në një postim në Facebook të premten se “kërcënimet ushtarake të Kinës në dhe rreth Ngushticës së Tajvanit dhe zinxhirit ishullor kanë minuar rëndë paqen dhe stabilitetin rajonal”.
Cheng mbërriti në Shangai të martën në mbrëmje, duke thënë pak pas mbërritjes së saj se “të dyja anët e Ngushticës së Tajvanit nuk janë të dënuara për luftë, siç ka pasur frikë bashkësia ndërkombëtare”.
Liderja e KMT-së udhëtoi gjithashtu në qytetin lindor të Nankinit, ku vizitoi mauzoleun e liderit revolucionar Sun Yat-sen, një nga figurat e pakta historike kineze që nderohet si në Pekin, ashtu edhe në Taipei.
