Zgjedhjet e 20 shtatorit 2026 kanë ndryshuar ndjeshëm hartën politike në dy lande gjermane. AfD doli forca e parë në Meklenburg-Pomerani Perëndimore me 38,2 për qind, ndërsa CDU, me vetëm 4,9 për qind, mbeti për herë të parë në historinë e saj jashtë parlamentit të një landi. Në Berlin, E Majta fitoi zgjedhjet me 25,7 për qind, ndërsa koalicioni i deritanishëm CDU-SPD humbi shumicën. Rezultatet kanë shtuar presionin mbi kancelarin Friedrich Merz, i cili e quajti rezultatin e CDU-së një “debakël”, por përjashtoi tërheqjen dhe deklaroi se do të vazhdojë kursin e reformave.
Gjermania u zgjua të hënën, më 21 shtator, me dy rezultate zgjedhore që kanë pasoja si për qeverisjen në Meklenburg-Pomerani Perëndimore dhe Berlin, ashtu edhe për politikën federale. Në verilindje, AfD fitoi zgjedhjet për parlamentin e landit, ndërsa në kryeqytet E Majta u bë për herë të parë forca më e madhe në zgjedhjet për Dhomën e Deputetëve.
Goditjen më të rëndë e pësoi CDU. Partia e kancelarit Friedrich Merz mori vetëm 4,9 për qind në Meklenburg-Pomerani Perëndimore dhe nuk e kaloi pragun prej pesë për qind. Është hera e parë në historinë e Republikës Federale që CDU mbetet jashtë parlamentit të një landi. Në Berlin ajo doli e dyta, por humbi 9,5 pikë përqindjeje krahasuar me zgjedhjet e mëparshme.
Meklenburg-Pomerania Perëndimore: AfD 38,2 për qind, SPD 35,5
Pas numërimit të të gjitha zonave zgjedhore, rezultati paraprak në Meklenburg-Pomerani Perëndimore e nxori AfD-në në vendin e parë me 38,2 për qind të votave. SPD e kryeministres Manuela Schwesig mori 35,5 për qind, E Majta 6,5 për qind dhe Të Gjelbrit 5,7 për qind.
CDU mori 4,9 për qind dhe BSW 4,8 për qind, duke mbetur të dyja jashtë parlamentit. FDP ra në rreth një për qind.
Në parlamentin e ri prej 71 mandatesh, AfD ka 32 vende, SPD 29, E Majta pesë dhe Të Gjelbrit pesë. Shumica absolute kërkon 36 mandate.
Rezultati shënon një rritje të jashtëzakonshme për AfD-në. Në vitin 2021 partia kishte marrë 16,7 për qind; këtë herë rezultati i saj është më shumë se dyfishuar.
SPD, në anën tjetër, humbi krahasuar me 39,6 për qind që kishte marrë në vitin 2021, por rezultati prej 35,5 për qind ishte dukshëm më i lartë se niveli që i jepej në shumë sondazhe gjatë muajve para zgjedhjeve.
“Çfarë rikuperimi!”, deklaroi Schwesig pas publikimit të projeksioneve të para.
CDU bie nga 13,3 në 4,9 për qind – rekord negativ historik
Për CDU-në, rezultati është pa precedent. Në zgjedhjet e vitit 2021 në Meklenburg-Pomerani Perëndimore ajo kishte marrë 13,3 për qind. Pesë vjet më vonë ra në 4,9 për qind.
Ky është jo vetëm rezultati më i dobët i CDU-së në historinë e zgjedhjeve për parlamentet e landeve, por edhe hera e parë që partia nuk arrin pragun zgjedhor në një land.
Rekordi i mëparshëm negativ i CDU-së në zgjedhje landesh ishte 9,0 për qind në Bremen në vitin 1951. Rezultati prej 4,9 për qind në vitin 2026 është pothuajse përgjysmim i atij minimumi historik.
Kandidati kryesor dhe drejtuesi i CDU-së në land, Daniel Peters, e cilësoi rezultatin një “humbje dërrmuese”, por kundërshtoi interpretimin se po ia hidhte fajin udhëheqjes federale të Unionit. Ai tha se pajtohej me Merzin se Gjermanisë dhe Meklenburg-Pomeranisë Perëndimore u nevojiten reforma urgjente.
Edhe ish-ministri federal i Ekonomisë Peter Altmaier reagoi me tone jashtëzakonisht të rënda. Ai shkroi se, pas 50 vjetësh në CDU, ishte “i tronditur dhe pa fjalë si kurrë më parë”, duke shprehur keqardhje për votuesit e zhgënjyer dhe kandidatët që humbën mandatet.
Schwesig fiton bindshëm duelin e drejtpërdrejtë me Holmin
Ndërsa AfD fitoi zgjedhjet në nivel landi, Manuela Schwesig fitoi bindshëm përballjen e drejtpërdrejtë në zonën Schwerin I kundër Leif-Erik Holm, kandidatit të AfD-së për postin e kryeministrit.
Schwesig mori 54,4 për qind të votave të para, ndërsa Holm 28,2 për qind. Holm nuk kishte një vend në listën e landit të AfD-së dhe, për këtë arsye, rezultati i drejtpërdrejtë do të thotë se ai nuk hyn në parlament përmes zgjedhjeve të 20 shtatorit. Ligjërisht, anëtarësia në parlament nuk është kusht absolut për t’u zgjedhur kryeministër i landit.
AfD fitoi gjithsesi shumicën e mandateve të drejtpërdrejta: sipas NDR-së, kandidatët e saj fituan 22 nga 36 zonat zgjedhore.
Kush mund të qeverisë në Schwerin?
AfD ka 32 nga 71 mandatet dhe nuk mund të qeverisë e vetme.
Leif-Erik Holm e interpretoi vendin e parë të partisë si mandat për të tentuar formimin e qeverisë dhe tha se AfD do t’i ftojë partitë e tjera për bisedime.
Por, nga katër partitë që hynë në parlament, SPD, E Majta dhe Të Gjelbrit kanë përjashtuar bashkëpunimin me AfD-në. BSW, e cila kishte mbajtur një qëndrim më pak kategorik ndaj mundësisë së bashkëpunimit, nuk e kaloi pragun zgjedhor.
Në këto rrethana dhe bazuar në qëndrimet e deklaruara deri tani nga partitë, konfigurimi që siguron shumicë pa AfD-në është një koalicion SPD–E Majta–Të Gjelbrit. Tri partitë kanë së bashku 39 mandate, tre më shumë se minimumi i nevojshëm prej 36.
Schwesig ka njoftuar se do t’u ofrojë bisedime “të gjitha partive demokratike”. Të Gjelbrit kanë sinjalizuar gatishmëri për bisedime me SPD-në dhe të Majtën.
Kjo do të nënkuptonte edhe fundin e koalicionit të deritanishëm SPD–E Majta në formën e tij aktuale: me 29 plus pesë mandate, dy partitë kanë vetëm 34 vende dhe nuk arrijnë shumicën.
Berlin: E Majta fiton me 25,7 për qind
Edhe rezultati në Berlin është historik.
Në orën 01:56 të 21 shtatorit, administrata zgjedhore e Berlinit kishte marrë rezultatet nga të gjitha 4.114 njësitë e votimit. Faqja zyrtare vazhdonte ta etiketonte teknikisht rezultatin si “Zwischenergebnis” – rezultat ndërmjetës – por numërimi ishte plotësuar në të gjitha njësitë.
Sipas këtyre të dhënave, E Majta mori 25,7 për qind të votave të dyta, duke u bërë për herë të parë forca e parë në zgjedhjet e Berlinit.
CDU mori 18,8 për qind, AfD 16,3 për qind, Të Gjelbrit 14,3 për qind dhe SPD vetëm 12,1 për qind. BSW mori 4,7 për qind dhe, sipas këtyre shifrave, mbetet jashtë Dhomës së Deputetëve. FDP mori 2,5 për qind. Pjesëmarrja në votime ishte 74,2 për qind.
Rezultati përbën një rritje prej 13,4 pikësh për të Majtën dhe një rënie prej 9,5 pikësh për CDU-në. AfD fitoi 7,2 pikë, ndërsa Të Gjelbrit humbën 4,1 dhe SPD 6,3 pikë.
Koalicioni i deritanishëm CDU-SPD, për rrjedhojë, ka humbur shumicën politike që kishte mbështetur qeverinë e Berlinit.
Elif Eralp fiton edhe mandatin e drejtpërdrejtë
Kandidatja kryesore e së Majtës, Elif Eralp, nuk fitoi vetëm garën e partisë në nivel qyteti. Ajo mori edhe mandatin e drejtpërdrejtë në Friedrichshain-Kreuzberg 1 me 50,5 për qind të votave të para, përballë 16,9 për qind të kandidates së të Gjelbërve Kübra Beydaș në numërimin e plotë zyrtar.
Raportimet e mëhershme të dpa-së dhe mediave gjermane kishin dhënë 50,4 për qind për Eralpin dhe 17,2 për qind për Beydașin, bazuar në një fazë më të hershme të numërimit. Shifrat 50,5 dhe 16,9 për qind janë ato që rezultojnë nga tabela zyrtare pas plotësimit të numërimit dhe, për këtë arsye, janë përdorur në këtë version.
Fitorja e së Majtës i jep Eralpit bazën për të kërkuar drejtimin e qeverisë së ardhshme të Berlinit, por posti i kryebashkiakes qeverisëse do të varet nga negociatat dhe shumica që do të krijohet në Dhomën e Deputetëve; rezultati zgjedhor nuk e përcakton automatikisht kreun e qeverisë.
CDU dhe SPD humbin figura të rëndësishme në garat e drejtpërdrejta
Rezultati në Berlin prodhoi edhe disa humbje personale me peshë politike.
Kandidati kryesor i CDU-së, senatori i Financave Stefan Evers, humbi zonën Treptow-Köpenick 4. Kandidati i AfD-së Alexander Bertram fitoi me 31,5 për qind, ndërsa Evers mori 24,5 për qind.
Ish-kryebashkiakja qeverisëse dhe senatorja e Ekonomisë Franziska Giffey humbi në Rudow ndaj kandidatit të CDU-së Olaf Schenk, me 26,3 kundrejt 27,7 për qind. Meqë Giffey nuk ishte vendosur në listën e SPD-së, ajo nuk do të jetë pjesë e Dhomës së re të Deputetëve.
Edhe kandidati kryesor i SPD-së, Steffen Krach, nuk fitoi mandat të drejtpërdrejtë në Steglitz-Zehlendorf 2, megjithëse pritet të hyjë përmes listës së distriktit.
Kryebashkiaku në detyrë Kai Wegner fitoi zonën e tij në Spandau. Ai kishte hequr dorë që në korrik nga kandidatura për një mandat tjetër si kreu i qeverisë së Berlinit, pas kritikave për menaxhimin dhe deklaratat e tij rreth ndërprerjes së madhe të energjisë elektrike në qytet.
Formimi i qeverisë në Berlin mbetet i hapur
Me BSW nën pragun prej pesë për qind, disa kombinime mund të sigurojnë matematikisht shumicë parlamentare.
Gjatë mbrëmjes zgjedhore, projeksionet nxirrnin si të mundshëm një koalicion mes së Majtës, të Gjelbërve dhe SPD-së. Po ashtu, në varësi të shpërndarjes përfundimtare të mandateve kompensuese dhe shtesë, ishte llogaritur si e mundshme edhe një aleancë CDU–Të Gjelbrit–SPD.
Numri i saktë i vendeve në Dhomën e re të Deputetëve duhet të përcaktohet përfundimisht nga procedura e shpërndarjes së mandateve. Për këtë arsye, përfundimi politik për qeverinë e ardhshme nuk mund të nxirret vetëm nga përqindjet e votave.
Merz del para kamerave në orën 18:14: “Është një debakël”
Pasojat më të mëdha federale lidhen me CDU-në dhe kancelarin Friedrich Merz.
Merz doli para kamerave në selinë e CDU-së, Konrad-Adenauer-Haus në Berlin, në orën 18:14, shumë herët gjatë mbrëmjes zgjedhore. Në atë moment ende nuk ishte e qartë se CDU do të përfundonte nën pesë për qind në Meklenburg-Pomerani Perëndimore.
Kancelari pranoi pa ekuivok se rezultati ishte jashtëzakonisht i rëndë.
“Është një debakël”, tha ai.
Por Merz nuk njoftoi as dorëheqjen nga posti i kancelarit, as nga drejtimi i CDU-së. Përkundrazi, deklaroi se do të vazhdonte kursin e reformave dhe se do të përmbushte detyrën e tij “si kryetar i CDU-së dhe, mbi të gjitha, si kancelar federal”.
Ai argumentoi se Gjermania ndodhet përballë transformimeve të mëdha ekonomike dhe një klime politike gjithnjë më të polarizuar, duke këmbëngulur se reformat e planifikuara nga qeveria federale duhet të zbatohen.
Alice Weidel kërkon largimin e Merzit
Kryetarja e AfD-së, Alice Weidel, reagoi duke kërkuar që Merz të nxjerrë pasoja personale nga humbjet e CDU-së.
Sipas saj, rezultati tregonte se AfD po e zëvendësonte CDU-në në rolin tradicional të një partie të gjerë popullore. Ajo kërkoi që Merz të tërhiqej si për interesin e partisë së tij, ashtu edhe, sipas formulimit të saj, për Gjermaninë.
Kjo është kërkesë politike e AfD-së dhe jo një proces institucional i nisur për largimin e kancelarit.
SPD dhe Schwesig shtojnë presionin për kursin e qeverisë
Manuela Schwesig reagoi kritikisht ndaj fjalimit të Merzit dhe tha se kancelarit do t’i duhej “më shumë përulësi”.
Ajo kërkoi që Merz të pyeste veten në mënyrë autokritike nëse mund të vazhdonte thjesht me të njëjtin kurs pas rezultatit të CDU-së.
Schwesig theksoi gjithashtu se CDU dhe SPD kishin rënë dakord në marrëveshjen e koalicionit federal që pensionimi pa ulje pas 45 vjetësh kontributesh të mbetej i mundshëm, duke kërkuar respektimin e marrëveshjes.
Zëvendëskancelari dhe drejtuesi i SPD-së Lars Klingbeil pranoi ndërkohë se debati për pensionet kishte krijuar “pasiguri të madhe”.
Reagime të forta edhe nga Rheinland-Pfalz
Rezultatet shkaktuan reagime të menjëhershme edhe në organizatat e partive në lande të tjera.
Kryeministri i Rheinland-Pfalz dhe kryetari i CDU-së në këtë land, Gordon Schnieder, i quajti rezultatet “të dhimbshme” dhe tha se “goditja është e rëndë”. Ai paralajmëroi për një çarje në rritje në shoqërinë gjermane dhe kërkoi një politikë që zgjidh problemet konkrete dhe rikthen besimin.
Alexander Schweitzer, kryetar i përkohshëm i SPD-së në Rheinland-Pfalz, tha se Unioni duhet ta marrë seriozisht rezultatin historikisht të dobët, por shtoi se edhe SPD duhet të nxjerrë mësime. Ai e cilësoi rezultatin e AfD-së “shkatërrues për vendin”.
Të Gjelbrit në Rheinland-Pfalz theksuan se rezultatet tregonin se “ia vlen të luftosh deri në minutën e fundit”, ndërsa drejtuesi i AfD-së në land, Sebastian Münzenmaier, e paraqiti rezultatin si dëshmi se partia është “në rrugën drejt një partie popullore” dhe e quajti Merzin “gur mulliri në qafën e CDU-së”.
Këto janë vlerësime dhe deklarata partiake, jo konstatime të pavarura mbi shkaqet e votës.
Presioni brenda CDU-së
Mbrëmja zgjedhore u shoqërua me mbledhje të udhëheqjes së CDU-së në Berlin. Sipas raportimeve nga selia e partisë, atmosfera në presidium u përshkrua si “shumë e tensionuar dhe shumë serioze”.
T-Online raportoi se presidiumi dhe drejtuesit federalë të CDU-së do të mblidheshin përsëri të hënën në mëngjes dhe se rezultati do të diskutohej në nivelet më të larta të partisë. Para zgjedhjeve, tetë kryeministrat e landeve të drejtuara nga CDU kishin dalë në një deklaratë të përbashkët kundër një debati për personelin dhe në mbështetje të vazhdimit të punës me kancelarin.
Debati për një zëvendësim të mundshëm të Merzit ka përfshirë në media emra si kryeministri i Nordrhein-Westfalenit Hendrik Wüst dhe kryeministri bavarez e kryetari i CSU-së Markus Söder. Deri tani nuk ekziston një kandidat i vetëm për të cilin të jetë bërë e ditur se ka mbështetje të konsoliduar për të marrë postin e kancelarit.
Vetë Merz e ka bërë të qartë se synon të mbetet njëkohësisht kancelar dhe kryetar i CDU-së. Për këtë arsye, në këtë fazë nuk ka një procedurë zyrtare për ndryshimin e kancelarit; diskutimet për pasardhës të mundshëm mbeten pjesë e debatit politik dhe mediatik.
Shtypi gjerman ashpërson tonin ndaj kancelarit
Komentet editoriale të disa prej mediave kryesore gjermane ishin jashtëzakonisht kritike ndaj Merzit, por ato duhet të dallohen nga raportimi faktik.
“Der Spiegel” ngriti hapur çështjen e së ardhmes së kancelarit dhe kritikoi mënyrën e komunikimit, premtimet dhe kontrollin e koalicionit.
“Die Zeit” argumentoi se Merzit i mungon një narrativë politike personale dhe një fuqi mobilizuese që, sipas gazetës, ishte e dukshme te figura si Manuela Schwesig dhe Elif Eralp.
Kryeredaktorja e “Bild”, Marion Horn, kritikoi faktin që Merz nuk ofroi dorëheqjen nga të paktën një prej dy posteve të tij.
“Tagesspiegel” shkroi se humbja e besimit e shfaqur në Berlin dhe Meklenburg-Pomerani Perëndimore nuk mund të kalojë pa pasoja për CDU-në, kancelarin dhe koalicionin federal.
Ndërsa “taz” vlerësoi se dalja historike e CDU-së nga parlamenti i Schwerinit mund ta rihapë debatin për zëvendësimin e kancelarit. Të gjitha këto janë analiza ose opinione të redaksive përkatëse dhe jo konstatime institucionale.
Humbjet vijnë vetëm dy javë pas goditjes në Saksoni-Anhalt
Rezultatet e 20 shtatorit nuk erdhën të izoluara.
Vetëm dy javë më parë, në zgjedhjet e 6 shtatorit në Saksoni-Anhalt, AfD kishte marrë 43,8 për qind, ndërsa CDU kishte rënë në 17,2 për qind – rezultati më i dobët i saj historik në atë land.
Kështu, brenda dy javësh CDU pësoi humbje të mëdha në tre gara të rëndësishme: Saksoni-Anhalt, Meklenburg-Pomerani Perëndimore dhe Berlin.
Megjithatë, rezultatet në lande nuk përbëjnë vetvetiu një votë juridike për ose kundër kancelarit federal. Pasojat për qeverinë federale varen nga vendimet e CDU-së, raportet me partneren e koalicionit SPD dhe zhvillimet e mëtejshme parlamentare.
Çfarë mbetet e hapur
Në Meklenburg-Pomerani Perëndimore, çështja kryesore është formimi i qeverisë. AfD ka grupin më të madh parlamentar, por nuk ka shumicë dhe deri tani nuk ka partner të deklaruar koalicioni. SPD, E Majta dhe Të Gjelbrit kanë së bashku 39 nga 71 mandatet dhe kanë bazën numerike për një shumicë.
Në Berlin, numërimi i të gjitha 4.114 njësive u plotësua në orën 01:56, por procesi institucional i shpalljes dhe konfirmimit të rezultatit duhet të përfundojë. E Majta është forca e parë me 25,7 për qind, ndërsa konfigurimi i qeverisë së ardhshme do të varet nga negociatat mes partive.
Në nivel federal, Friedrich Merz ka deklaruar se nuk do të largohet dhe se do të vazhdojë reformat. Çështja kryesore politike e ditëve të ardhshme do të jetë nëse ai ruan mbështetjen e mjaftueshme në drejtimin e CDU-së dhe në koalicionin federal për të zbatuar këtë kurs. Kjo ende nuk është një çështje e zgjidhur dhe çdo pretendim për një largim të sigurt, një pasardhës të vendosur ose një ndryshim të afërt të kancelarit do të ishte, në këtë fazë, spekulativ.
Burimet: (Administrata zgjedhore e Meklenburg-Pomeranisë Perëndimore, Administrata zgjedhore e Berlinit, Tagesschau/ARD, NDR, Der Spiegel, Handelsblatt, Frankfurter Allgemeine Zeitung, n-tv/dpa, T-Online/dpa, SWR, Tagesspiegel, Watson, dpa)/Tetova News
