Mrekullitë ekonomike të Kinës përfshijnë disa arritje të jashtëzakonshme që kanë transformuar vendin në një fuqi globale brenda disa dekadash. Disa prej tyre janë:
Rritja e shpejtë e PBB-së: Që nga reformat e vitit 1978, Kina ka regjistruar një ritëm vjetor rritjeje mesatarisht mbi 9%, duke u bërë ekonomia e dytë më e madhe në botë.
Dalja nga varfëria ekstreme: Mbi 800 milionë njerëz janë nxjerrë nga varfëria, duke realizuar objektivin e OKB-së për zhvillim 10 vjet përpara afatit.
Zhvillimi i infrastrukturës: Rrjeti i trenave të shpejtë (mbi 40,000 km – më i gjati në botë), autostradat dhe portet detare më të mëdha (si Shangai dhe Shenzhen).
Revolucioni teknologjik: Lider në 5G, inteligjencë artificiale, pagesa dixhitale (Alipay, WeChat Pay) dhe energji diellore (70% e paneleve diellore globale).
Zona të Veçanta Ekonomike: Shenzhen, nga një fshat peshkimi në 1980, u bë një qendër globale e teknologjisë (Huawei, Tencent, DJI).
Eksportet dhe “Fabrika e Botës”: Kina prodhon mbi 30% të prodhimit industrial global, duke përfshirë elektronikë, veshje dhe makineri.
Investimet e huaja dhe Belt & Road Initiative: Projekti gjigant i infrastrukturës që lidh Kinën me mbi 140 vende, duke rritur ndikimin ekonomik ndërkombëtar.
Këto mrekulli janë rezultat i politikave të planifikuara shtetërore, hapjes ndaj tregjeve dhe përpjekjeve të popullit kinez.
100 Mrekullitë Ekonomike të Kinës
Kategoria 1: Rritja dhe Shkalla Makroekonomike
Rritja më e shpejtë e vazhdueshme e PBB-së në histori (mesatarisht >9% për 4 dekada).
U bë ekonomia e dytë më e madhe në botë (pas SHBA-së).
U bë ekonomia e parë më e madhe në botë në barazinë e fuqisë blerëse (PPP).
Tejkaloi SHBA-në në PBB-në e sektorit industrial.
Kontribuon më shumë se 30% të rritjes globale të PBB-së çdo vit.
Dalja nga varfëria ekstreme e 800 milionë njerëzve (më e shpejta dhe më e madhja në histori).
Klasa e mesme më e madhe në botë (mbi 400 milionë njerëz).
Inflacioni i ulët dhe i qëndrueshëm për dekada, ndryshe nga “sëmundjet” e vendeve në zhvillim.
Krijoi modelin “Rritje e Lartë + Stabilitet i Lartë” (pa krizë financiare vendase në 2008).
Rezervat më të mëdha në botë të valutës së huaj (për mbi një dekadë).
Kategoria 2: Lufta kundër Varfërisë dhe Mirëqenia Sociale
Plani “5-vjeçar i fundit” për të zhdukur varfërinë absolute (2020).
Zhvendosi 100 milionë njerëz nga zonat rurale të papërshtatshme për jetë (zhvendosja më e madhe në paqe).
Sigurimi shëndetësor universal që mbulon mbi 95% të popullsisë.
Sigurimi pensional që mbulon mbi 1 miliard njerëz.
Ndërtoi rrjetin më të madh të ujësjellësit dhe kanalizimeve në botë.
Elektrifikimi i çdo fshati, përfshirë në Himalaje.
Lidhja me internet broadband në 99% të fshatrave.
U shpall “pa shkrim-lexim të rritur” (norma e shkrim-leximit >97%).
Jetëgjatësia mesatare u rrit nga 67 vjet (1980) në 78 vjet (2023).
Indeksi i Zhvillimit Njerëzor (HDI) u rrit nga 0.423 (1980) në 0.788 (2022).
Kategoria 3: Infrastruktura – “Superfuqia e Ndërtimit”
Rrjeti më i gjatë i trenave të shpejtë në botë (HSR) – mbi 45,000 km (pjesa tjetër e botës së bashku ~35,000 km).
Rrjeti më i gjatë i autostradave (mbi 180,000 km).
7 nga 10 portet më të ngarkuara në botë (p.sh., Shangai, Ningbo, Shenzhen).
6 nga 10 urat më të larta në botë (përfshirë Urën Beipanjiang).
Hapi tunelin më të thellë nënujor (Tuneli i Gjirit të Zhoushan).
Aeroporti më i madh në botë (Pekin Daxing – 1 milion m²).
Rrjeti i metrove më të gjatë në botë (Shangai >800 km; 45 qytete me metro).
Stacioni hekurudhor më i madh në botë (Guangzhou South).
Diga më e madhe në botë (Tre Gjiret – 22.5 GW).
Ndërtoi qytete të tëra (Shenzhen, Zhuhai) nga toka e kripur ose fushat e orizit.
Kategoria 4: Revolucioni Industrial dhe Teknologjik
Prodhuesi më i madh në botë (produkti industrial > SHBA + Gjermani + Japoni së bashku).
Prodhuesi më i madh i makinave në botë (mbi 30 milionë në 2023).
Prodhuesi më i madh dhe eksportuesi i smartphone-ave.
Prodhuesi më i madh i paneleve diellore (70-80% global).
Prodhuesi më i madh i turbinave me erë.
Prodhuesi më i madh i baterive për EV (CATL dhe BYD – >50% global).
Eksportuesi më i madh i robotëve industrialë.
Lider në teknologjinë 5G (mbi 60% të stacioneve bazë 5G në botë).
Vendi i parë për patentat në AI, blockchain dhe energji diellore.
Zhvilloi satelitin kuantik (Micius) – i pari në botë.
Kategoria 5: Tregtia dhe Investimet Globale – “Fabrika e Botës”
Eksportuesi më i madh në botë (që nga viti 2009).
Vendi i dytë më i madh importues.
Partneri kryesor tregtar për mbi 120 vende.
Krijoi Bankën Aziatike të Investimeve në Infrastrukturë (AIIB).
Iniciativa “Belt and Road” (BRI) – investime në mbi 150 vende.
Krijoi Zonën e Tregtisë së Lirë më të madhe (RCEP me Japoninë, Korenë, Australinë, etj.).
Investimet e huaja direkte (FDI) të akumuluara >2 trilion dollarë.
Dalja e turistëve kinezë më e madhja në botë (përpara pandemisë).
Monedha (RMB) u bë pjesë e “Shportës së SDR” të FMN-së.
Krijoi platformën e blerjeve online më të madhe (Taobao, JD.com).
Kategoria 6: Qytetet dhe Zonat Speciale Ekonomike
Shenzhen: Nga fshat peshkimi (1980) në qendër globale teknologjike (GDP > Portugalia).
Pudong (Shangai): Nga fusha me baltë në qendrën financiare #3 globale.
Xiong’an: Qyteti i ri “inteligjent” i së ardhmes.
Zona e Gjirit të Madh Guangdong-HK-Makao (GDP > Kanadaja).
24 qytete kineze me GDP mbi 1 trilion juan (mbi 140 miliardë dollarë).
Chongqing: Qyteti më i madh (pop. 32 milionë) me rritje 2-shifrore për dekada.
Suzhou: Qendër industriale që tejkaloi shumë kryeqytete evropiane.
Chengdu: Qendër e re për teknologji dhe transport ajror.
Pekini: Kryeqyteti i parë në botë me “aeroport me 7 pistë”.
Zona e Lirë e Hainanit – “Hawaii i Kinës” me politika super liberale.
Kategoria 7: Energjia dhe Mjedisi (Rritja e Gjelbër)
Prodhuesi më i madh i energjisë së ripërtëritshme në botë (diell + erë + hidro).
Investon më shumë se SHBA + BE së bashku në energjinë e gjelbër.
Ulja më e shpejtë e ndotjes në një vend industrial (PM2.5 në Pekin u ul 50% në 7 vjet).
Pronar i rrjetit të karikimit për EV më të madh në botë (mbi 80% global).
“Ushtria e Pemëve” e Kinës: ka rimbjellë pyje sa madhësia e Belgjikës çdo vit.
Ndërtoi termocentralin diellor më të madh flotues (Huainan).
Ndërtoi fermën më të madhe me erë në det të hapur.
Zbuloi dhe përdori “metan hydrate” (akull i djegshëm) në shkallë komerciale.
Është bërë lider botëror në reaktorët bërthamorë të gjeneratës së 4-të.
Krijoi “Qytetin Spongë” për të luftuar përmbytjet dhe nxehtësinë urbane.
Kategoria 8: Bujqësia dhe Siguria Ushqimore
Prodhon dhe ha më shumë vezë se çdo vend tjetër (500 miliardë në vit).
Prodhon më shumë mish derri se gjysma e botës së bashku.
Prodhon më shumë perime dhe fruta se kushdo tjetër.
Hulumtimi i Yuan Longping për orizin hibrid ushqeu 1/5 e njerëzimit.
U bë vendi i parë që kultivon oriz në hapësirë (stacioni Tiangong).
Përdor dronë dhe AI për bujqësinë precize në shkallë të madhe.
Ndërtoi depozitat më të mëdha strategjike të grurit në botë.
Autonomia në prodhimin e farave (nuk varet nga Monsanto, etj.).
U bë eksportuesi i 3-të më i madh i ushqimeve të përpunuara.
Krijoi “restorantin robot” të parë plotësisht të automatizuar.
Kategoria 9: Hapësira, Shkenca dhe Inovacioni
Vendi i parë që zbarkoi në anën e largët të Hënës (Chang’e 4).
Ndërtoi stacionin hapësinor Tiangong (i vetmi përveç ISS).
Dërgoi roverin Zhurong në Mars.
Ndërtoi radion teleskopin më të madh në botë (FAST – 500 m).
Krijoi kompjuterin kuantik më të fuqishëm (Zuchongzhi).
U bë lider në reaktorët bërthamorë “artificial sun” (EAST).
Gërmoi shpellën më të thellë laboratorike për neutrinot.
Krijoi trenin maglev që ecën me 600 km/h.
Eksportoi trenin e parë të shpejtë me teknologji 100% kineze (Jakarta-Bandung).
Patenta e aplikacioneve 5G më shumë se Huawei + ZTE + të tjerë.
Kategoria 10: Shoqëria Dixhitale dhe Jeta e Përditshme
Pagesa dixhitale më e avancuar (Alipay, WeChat Pay – pothuajse pa para).
Qytetet “inteligjente” me kamera njohjeje fytyre për siguri dhe trafik.
Telefonatat 5G + videokonferenca në malet më të larta.
Logjistika e dronëve (JD.com dërgon në fshatra të thella).
Shitjet online në “Festën e 11 Nëntorit” (Single’s Day – 100 miliardë dollarë në 24h).
Makinat pa shofer (Baidu Apollo) qarkullojnë në 10+ qytete.
Aplikacioni Didi (transport) ka më shumë përdorues se Uber.
“Kodi shëndetësor” gjatë pandemisë – shembull i përdorimit masiv të big data.
Treni i shpejtë “Fuxing” me Wi-Fi dhe karikues në çdo ndenjëse.
Qyteti i së ardhmes “Shenzhen i gjelbër” – 45% sipërfaqe e gjelbëruar dhe asnjë kamion me naftë brenda qytetit.
Përfundim
Këto 100 pika tregojnë se “mrekullia ekonomike kineze” nuk është vetëm një tregues (si PBB), por një transformim total i shoqërisë, teknologjisë, infrastrukturës dhe jetës së njerëzve. Nga heqja e varfërisë tek trenat me 600 km/h, nga bujqësia në hapësirë tek pagesat me celular në çdo dyqan fshati – këto janë 100 dëshmi të një procesi historik pa precedent.
