Vyacheslav e kujton me saktësi mbërritjen në pozicionin e tij, por e ka të vështirë të përcaktojë se kur e braktisi atë.
“Në prill, apo në maj? Jo, në fund të prillit…”, heziton ai, në një shtëpi në Kramatorsk, ku e takojmë. “Atje, të gjitha ditët ngjajnë me njëra-tjetrën”, kërkon ndjesë ky burrë rreth të pesëdhjetave, me një zë të ngjirur dhe të shuar. Një mjekër e thinjur i rrethon fytyrën e rrudhur. Gjithçka tek ai duket po aq e konsumuar sa uniforma që mban.
Në këtë qytet të Donbasit, 15 kilometra larg vijës së frontit, artileria gjëmon dhe dronët gumëzhijnë disa herë në orë, por Vyacheslav pothuajse nuk u kushton vëmendje, sepse ka përjetuar shumë më keq. Pozicioni që mbante, në zemër të luftimeve, ndodhet në Kostyantynivka, fare pranë.
Mes dy qyteteve shtrihet “kill zone” – “zona e vdekjes” – një brez rreth njëzet kilometra në të dyja anët e vijës së kontaktit, që mishëron realitetin e ri të luftës, të transformuar rrënjësisht nga dronët. Një botë e frikshme, ku rrugët janë të mbushura me tanke të djegura, dëshmi se mjetet e blinduara janë bërë gjithnjë e më të cenueshme përballë mjeteve fluturuese që kushtojnë vetëm disa mijëra dollarë.
Fronti i dikurshëm, i përcaktuar qartë nga llogoret, është shndërruar në një “zonë gri” të lëvizshme, ku ushtarët jetojnë në bodrume ose në gropa të hapura në tokë. Ashtu si Vyacheslav, ata zakonisht qëndrojnë në pozicionet e tyre për disa muaj, në grupe të vogla prej dy ose tre vetash.
Të gjitha furnizimet zbresin nga qielli
Me origjinë nga një fshat i rajonit të Mykolaivit, në jug të vendit, ky ukrainas u mobilizua në fund të gushtit 2025 në Brigadën e 100-të të Mekanizuar.
“Në vitin 2022 u përpoqa disa herë të futesha në ushtri, por më refuzuan për shkak të dy dënimeve të mia… Këtë herë më kishte ardhur radha”, tregon Vyacheslav, i cili nuk dëshiron të flasë shumë për të kaluarën e tij.
Pas dy muajsh stërvitje, në tetorin e kaluar, një automjet pick-up i blinduar e dërgon atë, së bashku me një tjetër të mobilizuar, Serhiy, në jug të Kostyantynivkës. Prej aty u mbeten edhe dy kilometra për t’i përshkuar në këmbë.
“Sot, disa ecin edhe pesëmbëdhjetë kilometra për të arritur në pozicionin e tyre”, vëren ai.
Dy ushtarët marrin me vete vetëm nga një çantë shpine me ushqime për disa ditë. Pozicioni ku mbërrijnë ekziston tashmë: ai ndodhet në bodrumin e një ndërtese, një luks krahasuar me ushtarët e tjerë që detyrohen të hapin një gropë në tokë për të jetuar.
Për pak më shumë se një muaj, furnizimet u transportohen nga robotë. Këto automjete të vogla pa pilot po zëvendësojnë gradualisht ushtarët ukrainas në detyrat më të rrezikshme logjistike – furnizimin, evakuimet – dhe ndonjëherë edhe në luftime, falë frëngjive të armatosura që mbajnë.
Më vonë, pasi rruga ndërpritet, janë dronët që u sjellin furnizimet dy ushtarëve. Kafe, cigare, sallam, bukë, qirinj, peceta të lagura, ujë, bateri, municion, bombola gazi për sobën… gjithçka zbret nga qielli.
Megjithatë, duhet treguar shumë kujdes kur dalin për të marrë ngarkesën – nëse ajo arrin në destinacion – në mënyrë që të mos zbulohen.
Në pozicion, detyra e dy këmbësorëve është të vëzhgojnë, të mbeten të padukshëm dhe t’ia raportojnë komandës lëvizjet ruse. Ata bëjnë roje nga dy orë secili.
“Çdo muaj bëhej më keq: më shumë bomba, më shumë dronë. Rusët thjesht po e rrafshojnë qytetin me gjithçka që kanë: raketa, bomba rrëshqitëse, artileri… Dhe pastaj avancojnë mbi rrënoja”, vazhdon ai.
Më 15 nëntor, një raketë godet ndërtesën e tyre. Askush nuk plagoset: Vyacheslav dhe Serhiy qëndrojnë të mbyllur në bodrum dhe vazhdojnë ta mbajnë pozicionin.
“Mund t’u besosh vetëm veshëve të tu”
Ata përpiqen ta shmangin sa më shumë luftimin e drejtpërdrejtë, sepse një e shtënë mund të zbulojë pozicionin e tyre. Në vend të kësaj, ata ua sinjalizojnë objektivat operatorëve të dronëve.
“Kur mund ta rrëzonim një dron FPV [shënim i redaksisë: dron i pilotuar nga perspektiva e kamerës së tij] me kallashnikov, e bënim, por vetëm nëse kjo nuk na ekspozonte. Nëse të shohin, pas tij mund të vijnë dyzet dronë.”
Shpesh, një dron Mavic vëzhgon terrenin, ndërsa disa dronë kamikazë FPV kalojnë në sulm.
Janë zhvilluar detektorë dhe pajisje për bllokimin e sinjalit, por përhapja e dronëve të lidhur me pilotin përmes kabllove me fibër optike po i bën këto sisteme gjithnjë e më pak efektive.
“Mund t’u besosh vetëm veshëve të tu”, përmbledh Vyacheslav.
Gjatë intervistës, nga fronti vjen një gjëmim i mbytur.
“Këto janë predhat tona”, komenton ai.
Më pas, qiellin e përshkon një gumëzhimë e mprehtë:
“Droni ynë interceptues.”
Tre shpërthime:
“Tri bomba rrëshqitëse mbi Kramatorsk.”
Një tjetër zhurmë, më e rëndë, e ndjekur nga të shtëna: një dron armik është interceptuar.
I patrazuar, Vyacheslav e përfundon qetësisht cigaren.
“Në fillim është e frikshme, por pas dy javësh mësohesh”, thotë duke ngritur supet.
Nga gjashtë muajt e tij në vijën e parë, Vyacheslav ruan në kujtesë data të sakta, ditë “që nuk i fshihen nga mendja”.
Më 14 dhjetor, pas dy muajsh në pozicion, arrin më në fund të kapë sinjal të mjaftueshëm telefonik për ta telefonuar partneren me video për herë të parë.
Të nesërmen, ai dhe shoku i tij shfrytëzojnë tymin dhe mjegullën për të avancuar fshehurazi në një mision zbulimi.
“Teksa kontrollonim një shtëpi, hapëm derën dhe u gjendëm përballë një rusi me armën në dorë. Serhiy ishte para meje dhe ai bastardi e qëlloi [dhe e vrau]. Unë e qëllova rusin menjëherë pas kësaj. Ishte ai ose unë”, kujton Vyacheslav, me shikimin bosh.
“Ishte rastësi që kisha ardhur me Serhiyn. Sikur të kishte shkuar vetëm, ai do të kishte vdekur po njësoj, por tjetri do të vazhdonte të vriste dhe të jepte pozicionet tona. Me çmimin e jetës së tij, u shpëtuan shumë të tjerë.”
Asnjë dush për gjashtë muaj
Njësitë ruse përpiqen të depërtojnë, të fshihen në pozicione që mund të mbrohen dhe ndonjëherë të presin disa ditë për përforcime përpara se të nisin sulmin.
“Ne mund të jemi të strehuar në një shtëpi dhe rusët të flenë në shtëpinë ngjitur”, shpjegon Vyacheslav.
Në mes të kësaj lufte me dronë, njerëzit mbeten megjithatë të domosdoshëm, sepse asnjë pajisje nuk mund të mbajë për një kohë të gjatë një pozicion, një rrugë apo një kryqëzim.
Vyacheslav do ta përfundojë misionin e tij me një tjetër këmbësor, Ivanin, i cili erdhi për ta zëvendësuar Serhiyn.
Vyacheslav thotë se furnizimet nuk i kanë munguar kurrë. Megjithatë, ai e racionalizonte ujin, pinte më pak për të shmangur daljet nga strehimi.
“Uji është ar. Dushin harroje. Ke vetëm aq sa të pish dhe, maksimumi, të lash dhëmbët.”
Për gjashtë muaj nuk bëri as edhe një dush, duke u pastruar vetëm me peceta të lagura.
Çfarë i mungonte më shumë?
“Frutat dhe perimet. Vitaminat natyrale.”
Edhe sot ha dhe pi pak, “nga zakoni”. Në orën 16:00, kur na pret, gjatë gjithë ditës ka pirë vetëm një kafe.
“Atje nuk e di kurrë: sot të vijnë furnizimet, nesër mund të mos kesh asgjë”, tregon ai. “Ndonjëherë fle dy orë në ditë, ndërsa herë të tjera fle më shumë edhe kur predhat bien pranë teje… Trupi mësohet me gjithçka.”
Nga ky mision, atij i kanë mbetur mbi të gjitha dhimbjet e kokës, pasoja të dhjetëra tronditjeve cerebrale të pësuara nga shpërthimet, dhe jeton duke përdorur qetësues kundër dhimbjes.
Ai nuk është aspak i vetmi që paguan fizikisht pasojat e një qëndrimi të zgjatur në front.
Sipas kërkimeve të mbrojtëses së të drejtave të ushtarakëve ukrainas, Olha Reshetylova, pas mesatarisht dyzet ditësh, disa ushtarë mund të bien në një apati të thellë dhe të humbasin çdo vullnet për të jetuar.
Në teori, ushtria parashikon rotacione pas dy muajsh, por disa burra qëndrojnë më shumë se 200 ditë në pozicion, sepse rruga për zëvendësimin e trupave është jashtëzakonisht e rrezikshme.
“Doja të mbijetoja dhe të kthehesha në shtëpi. Nëse qëndron i vëmendshëm dhe i kujdesshëm, në fund mund t’ia dalësh”, thotë ai, përpara se të ngrejë sytë drejt qiellit që gumëzhin nga dronët.
“Por duhet të kesh kujdes edhe ku i vë këmbët”, paralajmëron ai. “Disa e ngrenë kokën dhe shikojnë larg, ndërkohë që lloj-lloj gjërash të rrezikshme gjenden në tokë.”
Dronët armikë hedhin mina përgjatë rrugëve të furnizimit dhe evakuimit, ndërsa dronë “të fjetur” presin në anë të rrugës dhe aktivizohen sapo zbulojnë një objektiv që afrohet.
Dy herë, Vyacheslav thotë se është sulmuar me armë kimike, të ndaluara nga e drejta e luftës.
“Fillimisht e lokalizojnë pozicionin tënd me kamera termike, pastaj hedhin me dron një granatë me gaz në bodrumin ose gropën tënde. Duhet të qëndrosh brenda me maskën kundër gazit dhe të presësh derisa gazi të shpërndahet”, dëshmon ai.
Në fillim të marsit, dy burrat marrin më në fund urdhrin që e kishin pritur aq gjatë: zëvendësimin.
Fillimisht ecin tre kilometra e gjysmë, pastaj mbeten të bllokuar për 22 ditë në një bodrum, duke pritur mot më të favorshëm që do t’i mbronte nga dronët: mjegull, erë të fortë dhe shi.
Nën mbulesën e gjetheve nisen përsëri, ecin rreth dhjetë kilometra, presin sërish një javë dhe më pas përshkojnë edhe pesëmbëdhjetë kilometra të tjera.
Në fund, merren nga një automjet në fshatin e fundit para Kramatorskut.
“Gjëja e parë që bëra ishte të lahesha dhe të haja derisa u ngopa”, thotë ai duke buzëqeshur. “Kisha ëndërruar për këtë për gjashtë muaj!”
Pas dhjetë ditësh pushim, Vyacheslav u kthye në Donbas, këtë herë si shofer për brigadën e tij.
Ai ia ndalon vetes të mendojë për të ardhmen e kësaj lufte.
“Gjithçka që di është se jam brenda saj, ndaj qëndroj në postin tim dhe do të qëndroj aty deri në fund.”/L’Express.fr
