Kina po zgjeron mundësitë për t’i penguar qytetarët e saj të udhëtojnë jashtë vendit. Udhëheqja në Pekin synon në këtë mënyrë të parandalojë transferimin e teknologjive të ndjeshme. Kritikët paralajmërojnë për një kontroll më të madh shtetëror.
Kina i ka ashpërsuar ndjeshëm rregullat për udhëtimet jashtë vendit të qytetarëve të saj. Që nga kjo e martë, 15 shtator 2026, autoritetet mund t’ua ndalojnë daljen nga vendi, ndër të tjera, personave që kanë shkelur rregullat për importin ose eksportin e teknologjisë.
Rregullorja, e publikuar që në korrik, sipas qeverisë kineze synon të mbrojë sovranitetin kombëtar, si dhe interesat e sigurisë dhe të zhvillimit të vendit.
Sipas saj, masat prekin personat që, përmes shkeljeve të kontrolleve të eksportit ose të rregullave për transferimin e teknologjisë, “mund të rrezikojnë sigurinë kombëtare industriale dhe teknologjike”.
Për ta arsyetuar masën, autoritetet iu referuan rasteve kur qytetarë kinezë, pasi ishin larguar nga vendi në kundërshtim me rregullat, kishin transferuar në mënyrë të paautorizuar njohuri teknike jashtë Kinës.
Ndalimet e daljes nga vendi për arsye të sigurisë kombëtare ishin të mundshme në Kinë edhe më parë. Rregullorja e re tani përmend shprehimisht edhe shkeljet që lidhen me teknologjitë e ndjeshme si një arsye të mundshme për vendosjen e një ndalimi të tillë.
Konflikti teknologjik me SHBA-në
Ashpërsimi i rregullave vjen në sfondin e konkurrencës teknologjike mes Kinës dhe Shteteve të Bashkuara.
Gjatë muajve të fundit, të dyja vendet kanë akuzuar njëra-tjetrën për vjedhjen ose përvetësimin e paautorizuar të aftësive të modeleve të inteligjencës artificiale të zhvilluara në vend.
Rregullat e reja synojnë gjithashtu të pengojnë që njohuritë teknike në fusha me rëndësi për sigurinë të transferohen jashtë vendit.
Dylan Loh, nga Universiteti Teknologjik Nanyang në Singapor, e sheh këtë si një sinjal të qartë nga udhëheqja kineze: Pekini dëshiron të tregojë se do të veprojë kundër transferimit të informacioneve në fusha të ndjeshme për sigurinë ose interesat kombëtare.
Shumë funksionarë partiakë dhe shtetërorë prej vitesh janë të detyruar t’i dorëzojnë pasaportat e tyre private në institucionin ku punojnë dhe kanë nevojë për leje për të udhëtuar jashtë vendit.
Ekspertët paralajmërojnë, megjithatë, se dispozitat u japin autoriteteve një hapësirë të gjerë vlerësimi.
Terma të tillë si “siguria kombëtare” ose “veprimtari kriminale” mund të interpretohen gjerësisht dhe të përshtaten relativisht lehtë, tha Chong Ja Ian nga Universiteti Kombëtar i Singaporit për agjencinë AFP.
Prandaj, vetëm zbatimi në praktikë do të tregojë se sa gjerësisht do të përdoren në të vërtetë kompetencat e reja.
Edhe shkeljet jashtë vendit mund të kenë pasoja
Rregullorja, e cila përmban gjithsej 19 nene, shkon përtej shkeljeve që lidhen me teknologjinë.
Qytetarëve kinezë që kryejnë veprime të paligjshme jashtë vendit dhe, duke vepruar kështu, dëmtojnë sigurinë ose interesat e Kinës, mund t’u ndalohet përsëri dalja nga vendi për një periudhë nga gjashtë muaj deri në tre vjet pas kthimit të tyre.
Qeveria i arsyeton këto rregulla, ndër të tjera, me luftën kundër mashtrimeve ndërkufitare dhe lojërave të paligjshme të fatit.
Kritikët, nga ana tjetër, e konsiderojnë këtë si një zgjerim të mëtejshëm të kontrollit shtetëror mbi lirinë e udhëtimit të qytetarëve kinezë.
Po diskutohen gjithashtu ndalimet tashmë ekzistuese të daljes nga Kina për shtetas të huaj.
Chong përmendi në këtë kontekst rastin e shtetasit amerikan Min Zin. Sipas qeverisë amerikane, analisti politik u mor në paraburgim më 3 qershor në provincën Yunnan, në jugperëndim të Kinës, dhe u mbajt në mënyrë të paligjshme.
Kina e hodhi poshtë këtë version në gusht dhe deklaroi se Min Zin dyshohet se ka shkelur ligjin kinez.
Sipas vlerësimit të Chong, rasti tregon se sa i gjerë mund të jetë rrethi i personave të cilëve mund t’u ndalohet largimi nga Kina.
Ndalim hyrjeje për deklarime të rreme
Rregullat e reja prekin njëkohësisht edhe hyrjen në Kinë.
Shtetasve të huaj që japin informacione të rreme gjatë aplikimit për vizë ose në momentin e hyrjes në vend mund t’u ndalohet hyrja në Kinë për një periudhë nga një deri në pesë vjet.
Për shumë punonjës të shtetit kinez, kufizime të tjera zbatohen prej vitesh.
Shumë funksionarë të Partisë Komuniste dhe të shtetit duhet t’i dorëzojnë pasaportat e tyre private pranë institucionit ku punojnë dhe kanë nevojë për autorizim për të udhëtuar jashtë vendit.
Rregulla të tilla tashmë zbatohen pjesërisht edhe për punonjësit e shkollave dhe institucioneve të tjera publike.
Autoritetet kineze i arsyetojnë këto kontrolle me mbrojtjen e sekreteve shtetërore dhe luftën kundër korrupsionit./DW
