Nga telefonata Putin–Trump dhe misioni i Witkoff-it e Kushner-it në Moskë e Kiev, te sulmet e rënda mbi kryeqytetin ukrainas dhe Novorosijskun, beteja për raketat Patriot, miliardat e humbura në prokurime, lufta hibride në Evropë dhe pozicionimi i Ballkanit — panorama e plotë e luftës deri më 9 shtator 2026.
Më 9 shtator 2026 pushtimi i plotë rus i Ukrainës arriti ditën e 1.659-të, nëse 24 shkurti 2022 llogaritet si dita e parë. Katër vjet, gjashtë muaj e gjashtëmbëdhjetë ditë pas nisjes së luftës në shkallë të gjerë, konflikti ka hyrë në një fazë paradoksale: kanalet diplomatike mes Uashingtonit, Moskës dhe Kievit janë bërë më aktive se në çdo moment tjetër të vitit, ndërsa goditjet ajrore dhe operacionet në thellësi të territorit kundërshtar janë intensifikuar.
Një vlerësim i Institute for the Study of War i 6 shtatorit jep një pamje të përparimit rus shumë më të ngadaltë se retorika e Moskës. Sipas institutit, gjatë gushtit forcat ruse përparuan mesatarisht 2,91 kilometra katrorë në ditë në të gjithë frontin dhe 2,36 kilometra katrorë në ditë në Oblastin e Donjeckut, që është përpjekja e tyre prioritare. Me atë ritëm, marrja e 19 për qindshit të mbetur të Donjeckut do të kërkonte kohë deri më 2 tetor 2032. ISW shton se Putini ka caktuar të paktën pesëmbëdhjetë afate për marrjen e këtij rajoni që nga viti 2022 dhe se asnjëri nuk është përmbushur: forcat ruse luftojnë për Kostiantinivkën që nga tetori 2025 dhe nuk kanë arritur as të hyjnë në Sllovjansk, Kramatorsk e Druzhkivkë.
Pikërisht në këtë moment, kur terreni nuk ofron rrugë të shpejtë drejt përfundimit të luftës, diplomacia amerikane është rikthyer në qendër të vëmendjes.
Putin dhe Trump flasin për më shumë se një orë
Pasditen e 8 shtatorit Vladimir Putin dhe Donald Trump zhvilluan një telefonatë që, sipas Kremlinit, zgjati mbi një orë. Këshilltari presidencial rus Jurij Ushakov e përshkroi si konstruktive dhe profesionale.
Sipas versionit të bërë publik nga Moska — dhe vlen të mbahet parasysh se për përmbajtjen e bisedës ekziston vetëm rrëfimi i njërës palë — Putin i tha Trumpit se Rusia nuk ka plane agresive ndaj Evropës dhe argumentoi se paralajmërimet për një kërcënim rus u shërbejnë qeverive evropiane si justifikim për të rritur shpenzimet ushtarake dhe mbështetjen për Ukrainën. Kremlini tha gjithashtu se Trump kishte shprehur dëshirën t’i jepte fund luftës sa më shpejt dhe se normalizimi i marrëdhënieve Rusi–SHBA lidhet me përfundimin e konfliktit.
Në telefonatë u trajtua edhe puna e të dërguarve amerikanë Steve Witkoff dhe Jared Kushner; të dy presidentët, sipas palës ruse, e vlerësuan pozitivisht misionin e tyre. Një temë tjetër ishte mundësia e një takimi trepalësh Putin–Trump–Xi Jinping gjatë samitit të APEC-ut në Kinë më 18 e 19 nëntor. Zëdhënësi i Kremlinit Dmitrij Peskov e paraqiti këtë vetëm si mundësi, jo si takim të rënë dakord, ndërsa Ushakov tha se Putini dhe Xi kishin diskutuar një skenar të ngjashëm në takimin e tyre të 31 gushtit në Bishkek.
Witkoff dhe Kushner: nga Moska drejt e në Kiev
Më 5 shtator Witkoff dhe Kushner u takuan me Putinin në Moskë. Vetëm një ditë më vonë udhëtuan për në Kiev — ndryshim i rëndësishëm nga misionet e mëparshme, kur kontaktet e tyre përqendroheshin te kryeqyteti rus.
Në Kiev u zhvilluan dy raunde bisedimesh dypalëshe me delegacionin amerikan dhe një raund shumëpalësh me këshilltarët e sigurisë kombëtare të Britanisë, Gjermanisë dhe Francës. Udhëtimi nuk qe pa probleme: sipas ISW-së, goditjet ruse ndaj aeroporteve pranë Kievit më 6 shtator e penguan delegacionin të fluturonte drejt kryeqytetit dhe e detyruan të vazhdonte me tren.
Ukraina dhe Rusia kishin rënë dakord më parë të ndalonin goditjet në distanca të gjata kundër Kievit dhe Moskës deri në fund të 7 shtatorit, për të lehtësuar misionin. Ndalimi u respektua vetëm pjesërisht: natën e 5–6 shtatorit u goditën objekte në rajonin e Buçës dhe në Fastiv, rreth 38 dhe 60 kilometra nga qendra e Kievit.
Zelenski tha se bisedimet me amerikanët u përqendruan në tri çështje: një paketë për dimrin, rifillimin e negociatave dhe garanci afatgjata për sigurinë e ekonominë ukrainase. Paketa e dimrit përfshin ndihmë energjetike emergjente, municion për mbrojtjen ajrore dhe importe të gazit të lëngshëm amerikan.
Vlerësimet për rezultatin e misionit ndryshojnë. Corriere della Sera e përshkroi si të dështuar; sekretari amerikan i Shtetit Marco Rubio e quajti prodhimtar. Të dy gjykimet nuk janë domosdoshmërisht të papajtueshme: nëse rezultati matet me arritjen e një armëpushimi, marrëveshje nuk pati; nëse matet me rihapjen e kanalit të dialogut, pati.
Rubio tha se brenda javëve të ardhshme mund të hartohet një udhërrëfyes për kthimin e palëve në bisedime, por paralajmëroi kundër optimizmit të tepruar dhe pranoi se Uashingtoni gjatë muajve të fundit kishte bërë një hap prapa nga ndërmjetësimi, sepse asnjëra palë nuk dukej se po lëvizte. Kremlini iu përgjigj po atë ditë se plane të formalizuara nuk ekzistojnë dhe se Moska nuk do t’i diskutojë publikisht pikat konkrete. Peskov konfirmoi vazhdimin e kontakteve me amerikanët, Ushakov nuk përjashtoi kthimin e negociatave trepalëshe në Abu Dhabi, dhe shkëmbimi i robërve mbetet një nga pak fushat me proces aktiv.
Zelenski: kompromis, por jo vetëm nga Ukraina
Zelenski deklaroi gatishmërinë për kompromis, me një kusht: kompromiset nuk mund të kërkohen vetëm nga Ukraina. Ai tha se Kievi ka bërë tashmë shumë lëshime dhe se hapa duhet të bëjë edhe Moska. Deri në arritjen e paqes, theksoi, Ukrainës i duhen para së gjithash mbrojtje ajrore dhe raketa.
Presidenti ukrainas foli edhe për programin Freyja, për të cilin shpreson mbështetje amerikane, dhe paralajmëroi një takim me Trumpin mes 20 dhe 30 shtatorit. Ai konfirmoi se po punohet drejt një formati trepalësh Kiev–Moskë–Uashington, por tha se palët kanë vendosur që faza paraprake të zhvillohet pa ekspozim publik.
Njëkohësisht kërkoi sanksione më efektive dhe e cilësoi tepër të dobët përgjigjen ndërkombëtare ndaj sulmeve ruse: sipas tij, Moska nuk duhet të hyjë në dimër me bindjen se mund të vazhdojë fushatën me raketa e dronë pa pasoja. Zelenski bëri të ditur gjithashtu se në Ukrainë veprojnë 67 kompani të afta të kontribuojnë në rrëzimin në masë të dronëve sulmues me motor reaktiv.
Ndryshim i madh në krye të Ministrisë së Mbrojtjes
Gjatë verës Ukraina kaloi nëpër një ndryshim të rëndësishëm në drejtimin e mbrojtjes. Mihajllo Fedorov, që e drejtonte ministrinë nga 14 janari 2026, u shkarkua nga Zelenski më 15 korrik. Vendimi shkaktoi protesta në Kiev e Harkiv dhe Fedorov kërkoi publikisht rikthimin në post.
Jevhenij Hmara mori drejtimin si ushtrues detyre më 16 korrik. Statusi i përkohshëm lidhej me kërkesën ligjore që ministri i Mbrojtjes të jetë civil; pasi u lirua nga detyra aktive ushtarake, Hmara u konfirmua nga Rada Supreme më 19 gusht me 312 vota, ndërsa nevojiteshin 226.
Hmara kishte drejtuar më parë Qendrën Alfa të operacioneve speciale të SBU-së, kishte mbikëqyrur fushatën e goditjeve me dronë në territorin rus dhe kishte marrë pjesë në drejtimin e operacionit për çlirimin e Ishullit të Gjarpërit. Ai është ministri i njëzetenjëtë i Mbrojtjes i Ukrainës së pavarur dhe i pesti që nga pushtimi i plotë i vitit 2022. Para shkarkimit, Fedorov u kishte dërguar letra afro 40 vendeve partnere duke kërkuar transferim urgjent të raketave Patriot nga rezervat e tyre.
Sulmet mbi Kievin rifillojnë: pallat 24-katësh, viktima dhe gazetarë të plagosur
Pauza u ndërpre natën e 8 shtatorit. Forcat ruse lëshuan raketa balistike e lundruese drejt Kievit, të ndjekura nga valë dronësh. Dëme u raportuan në pesë rrethe të kryeqytetit: Solomjanski, Darnicki, Holosiivski, Shevçenkivski dhe Podilski. Sipas bilanceve paraprake, sulmi vrau të paktën pesë persona dhe plagosi 29 të tjerë. U godit edhe selia e televizionit My–Ukrajina; producenti i përgjithshëm Jurij Suhak tha se të paktën gjashtë punonjës mediash u plagosën dhe transmetimi u ndërpre përkohësisht.
Rreth orës 08:00 të 9 shtatorit një dron goditi një pallat 24-katësh në rrethin Darnicki. Kryebashkiaku Vitali Kliçko saktësoi se goditja preku nivelin e kateve 11 dhe 12 dhe shkaktoi zjarr; shërbimet e emergjencës shpëtuan 23 banorë. Bilanci i të plagosurve u përditësua gjatë ditës nga pesë në gjashtë e më pas në nëntë — ndryshim që pasqyron mbërritjen graduale të të dhënave, jo kundërshti mes burimeve. Mes të plagosurve ishte edhe një grua shtatzënë; tre persona u shtruan në spital.
Për të gjithë Ukrainën dhe për një periudhë 24-orëshe, autoritetet lokale raportuan të paktën 12 të vrarë dhe 66 të plagosur. Vetëm në Oblastin e Kievit u raportuan dy të vdekur dhe shtatë të plagosur, mes tyre dy fëmijë, si dhe 31 objekte të dëmtuara. Në Mikolaiv u dëmtua hipermarketi Metro; në Dnipro tre persona, përfshirë një të mitur, u nxorën nga rrënojat.
Administrata e vendosur nga Rusia në Donjeck dha një version tjetër, duke pretenduar 53 sulme ukrainase, një civil të vrarë dhe 13 të plagosur — shifra pa konfirmim të pavarur. Ministria ruse e Mbrojtjes, nga ana e saj, deklaroi se goditjet e natës kishin shënjestruar industri ushtarake, porte, qendra logjistike, depo karburanti dhe një anije mallrash që, sipas saj, transportonte furnizime ushtarake. Edhe këto pretendime për objektiva konkretë mbeten të paverifikuara nga palë e tretë.
Ukraina godet Novorosijskun
Të njëjtën natë lufta u zhvendos edhe në territorin rus. Dronë ukrainas goditën Novorosijskun, portin më të madh detar të Rusisë dhe bazë kyçe të Flotës së Detit të Zi. Shtabi i Përgjithshëm ukrainas konfirmoi goditjen e bazës detare dhe raportoi zjarre në territorin e saj e në terminalin e mazutit, si dhe shpërthime pranë zonave ku ndodheshin anije.
Komandanti i Forcave të Sistemeve pa Pilot, Robert Brovdi, dhe vetë Zelenski pretenduan se ishin goditur disa anije ushtarake, përfshirë mbajtëse të raketave Kalibr. Kjo pjesë e pretendimit nuk ka konfirmim të pavarur. Ajo që u verifikua teknikisht, përmes të dhënave satelitore të NASA FIRMS të analizuara nga portali ushtarak Militarnyi, është goditja e infrastrukturës së portit.
Novorosijsku është objektiv me rëndësi të dyfishtë: bazë ushtarake dhe njëkohësisht nyje energjetike. Burimet japin vlerësime të ndryshme për kapacitetin e terminaleve — nga rreth katër milionë deri në rreth njëzet milionë tonë produkte karburanti në vit — çka ka të ngjarë të lidhet me matjen e njësive të ndryshme brenda kompleksit portual.
Guvernatori i Krasnodarit Veniamin Kondratjev raportoi katër të vdekur, mes tyre një fëmijë, 29 të plagosur dhe tre persona në gjendje të rëndë, si dhe dëme në tri shtëpi private, pesë pallate, një kishë dhe një kopsht fëmijësh. Moska ua atribuoi viktimat mbetjeve të dronëve të rrëzuar, ndërsa raportimet ukrainase e lidhën dëmin me dështimin e mbrojtjes ajrore dhe të luftës elektronike ruse. Bilanci është i njëjtë në të dyja versionet; ndryshon vetëm shpjegimi i shkakut.
Porti është bërë gjithnjë e më i rëndësishëm për flotën ruse pasi shumë anije u zhvendosën nga Sevastopoli për shkak të goditjeve ukrainase. Në gusht, Financial Times raportoi se Kievi ishte zotuar, pas një kërkese të nënpresidentit amerikan JD Vance, të mos sulmonte tankerët që përdorin portin; nuk është e qartë nëse ai angazhim përfshinte edhe infrastrukturën bregdetare. Një ditë më herët, më 7 shtator, dronë ukrainas kishin goditur helikopterë Mi-35 dhe Mi-8 në bazën ajrore Taganrog-Central.
Në front: pretendime për avancime, por lufta mbetet e ngadaltë
Ministria ruse e Mbrojtjes pretendoi më 9 shtator marrjen nën kontroll të Ozernojes në rajonin e Harkivit — pa konfirmim të pavarur. Sipas ISW-së, në drejtimin e Sllovjanskut forcat ruse vijuan ofensivën më 6 e 7 shtator pa përparime të konfirmuara, ndërsa forcat ukrainase kundërsulmuan dhe mbajtën pozicione në juglindje të Limanit.
Edhe në Pokrovsk nuk u konfirmua ndonjë avancim i ri: një bloger ushtarak rus pretendoi përparim në Serhiivkë, por ISW nuk e vërtetoi. Në Novopavlivkë dhe Oleksandrivkë u zhvilluan sulme të kufizuara ruse pa avancime të konfirmuara. Objektivi strategjik rus mbetet marrja e të gjithë Donjeckut dhe mundësisht shtrirja drejt Dnipropetrovskut; në drejtimin e Huljajpoles ISW vlerëson se Rusia ka siguruar disa përparime taktikisht domethënëse gjatë muajve të fundit.
Zbulimi ushtarak ukrainas pretendoi gjithashtu se Moska po përgatit testin përfundimtar të një rakete të re balistike me rreze rreth 800 kilometra para fundit të vitit 2026 — pretendim i pakonfirmuar.
Lufta afrohet te Moldavia
Natën e 9 shtatorit u godit pika kufitare rrugore Starokozaçe në kufirin Ukrainë–Moldavi. Guvernatori i Odesës Oleg Kiper raportoi fillimisht dy të vdekur dhe tre të plagosur; pika u dëmtua dhe puna e saj u pezullua. Ajo ndodhet rreth 70 kilometra nga Odesa dhe 130 nga Kishinau.
Ministria e Jashtme e Moldavisë dënoi sulmin dhe deklaroi se veprimet ushtarake kaq afër territorit të vendit përbëjnë kërcënim të drejtpërdrejtë për sigurinë e Republikës së Moldavisë dhe të qytetarëve të saj. Moska pranoi se kishte goditur struktura në Starokozaçe, por i përshkroi si logjistikë ushtarake — version që bie ndesh me përshkrimin ukrainas dhe moldav të objektit si pikë kalimi kufitar.
Beteja për Patriotët: një mijë të kontraktuara, por jo për këtë dimër
Më 8 shtator u mbajt online takimi i tridhjetegjashtë i Grupit të Kontaktit për Mbrojtjen e Ukrainës, i njohur si formati Ramstein, ku marrin pjesë rreth 50 vende. Për herë të parë në këtë format mori pjesë ministri i ri Jevhenij Hmara, i cili njoftoi se Ukraina po nënshkruan kontrata për rreth një mijë raketa për sistemet Patriot, të financuara me ndihmën e aleatëve dhe një kredi të Bashkimit Evropian.
Këtu qëndron problemi kryesor: shumica e raketave do të mbërrijnë vetëm në vitet e ardhshme, ndërsa Ukrainës i duhen tani. Hmara kërkoi që vendet partnere të japin raketa nga rezervat ekzistuese dhe propozoi që ato t’u zëvendësohen më vonë me versione të reja të prodhuara sipas kontratave. Ai kërkoi që vendimet financiare të merren deri në nëntor, që ndikimi të ndihet brenda këtij dimri.
Nëntë qeveri njoftuan kontribute të reja, por Gjermania ishte e vetmja që premtoi raketa përgjuese nga rezervat e veta: ministri Boris Pistorius njoftoi dorëzimin urgjent të PAC-2. Mbetet e paqartë nëse bëhet fjalë për raketa shtesë apo për pjesë të marrëveshjes së mëparshme për 600 PAC-2 me dorëzim gjatë viteve 2027 dhe 2028.
Bashkimi Evropian miratoi 3,2 miliardë euro për blerjen e raketave Patriot për Ukrainën, ndërsa të 27 vendet anëtare dhanë dritën jeshile për një derogim që i lejon Kievit blerjen e produkteve thelbësore për mbrojtjen ajrore. Britania e Madhe ndau 100 milionë funte për paketën dimërore dhe deklaroi se deri tani ka dorëzuar 25.000 dronë nga zotimi prej 120.000.
Zelenski kishte deklaruar më 23 gusht se Ukrainës i duhen 300 deri 360 raketa Patriot vetëm për këtë dimër, ndërsa prodhimi botëror vjetor është rreth 600 copë. Sipas tij, Ukraina mori 675 raketa gjatë vitit 2023 dhe 364 gjatë vitit 2025, ndërsa për vitin 2026 janë planifikuar 264 raketa PAC-2 dhe PAC-3. Në prill ishte lidhur një kontratë rekord për qindra PAC-2 me mbështetjen gjermane, dhe ishte hedhur një hap drejt blerjes së rreth njëqind raketave në vlerë një miliard dollarë përmes financimit të BE-së. Sipas Ministrisë ukrainase të Mbrojtjes, zbatimi i standardit të NATO-s për analizimin e çdo angazhimi luftarak e ka më se dyfishuar efektivitetin e Patriotëve kundër raketave manovruese Iskander.
Buxhetit të mbrojtjes i mungojnë 27 miliardë dollarë
Problemi i municioneve lidhet drejtpërdrejt me financat. Hmara deklaroi se buxhetit ukrainas të mbrojtjes i mungojnë rreth 23 miliardë euro, ose 27 miliardë dollarë, dhe se një pjesë e rëndësishme e tyre nevojitet për prodhimin e furnizimin me dronë. Sipas tij, Ukraina ka marrë 62 miliardë euro nga 70 miliardët e premtuar në samitin e NATO-s në Ankara.
Sipas mediave ukrainase, po diskutohet paralelisht një kredi mbështetëse prej 90 miliardë eurosh me disbursim në këste, ndërsa programi PURL — i krijuar nga SHBA-ja dhe NATO-ja — mbetet një nga mekanizmat përmes të cilëve aleatët financojnë blerjen e armëve amerikane. Të njëjtat burime raportojnë se Norvegjia ka dhënë 150 milionë dollarë për blerjen e gazit për dimër dhe se Zelenski është shprehur i gatshëm të sigurojë deri në dy miliardë dollarë për importe gazi nëse do të jetë e nevojshme.
Dimri mund të bëhet fronti tjetër i madh
Ukraina po punon për një plan qëndrueshmërie energjetike me vlerë 5,4 miliardë euro. Sipas Kyiv Independent, dimri i kaluar la të shkatërruar rreth nëntë gigavat kapacitet prodhues, dhe plani i ri nuk parashikon vetëm riparime, por edhe burime rezervë energjie e uji dhe fortifikim të objekteve kritike.
Qeveria kishte ndarë mbi 25 miliardë grivna, rreth 557 milionë dollarë, ndërsa 40 miliardë grivna të tjera — rreth 890 milionë dollarë — prisnin miratimin parlamentar. Për Kievin u miratuan edhe dy miliardë grivna shtesë, ndërsa vetë qyteti kishte ndarë më parë nëntë miliardë. Kërkesat e pafinancuara të kompanive energjetike arrijnë afërsisht një miliard dollarë, prej të cilave 158 milionë konsiderohen urgjente, dhe Komisioni Evropian ka kërkuar 650 milionë euro të tjera për Fondin e Mbështetjes Energjetike.
Në prapaskenë përmendet edhe një mundësi diplomatike: një armëpushim i kufizuar vetëm për infrastrukturën energjetike. Sipas burimeve të cituara nga RBC-Ukraina, një marrëveshje e tillë mund të ishte hapi i parë para një marrëveshjeje më të gjerë — por të njëjtat burime nuk presin përparim madhor para zgjedhjeve parlamentare ruse të shtatorit.
Problemi i brendshëm që rëndon mbi Kievin: 1,2 miliardë dollarë humbje në prokurime
Ndërsa Ukraina kërkon dhjetëra miliarda ndihmë, një hetim i The New York Times i publikuar më 6 shtator, i bazuar në auditime të klasifikuara ukrainase, hapi një front tjetër politik. Sipas dokumenteve të siguruara nga gazeta, Ukraina humbi rreth 1,2 miliardë dollarë vetëm gjatë vitit 2024 nga mashtrimi, keqmenaxhimi dhe shpërdorimi në prokurimet e mbrojtjes.
Auditimet u kryen nga Shërbimi Shtetëror i Auditimit dhe nga njësia e auditimit të brendshëm e Ministrisë së Mbrojtjes, mbulojnë vitet 2024 dhe 2025 dhe arrijnë mbi 700 faqe. Rreth 126 milionë dollarë u humbën sepse oferta më të lira u anashkaluan dhe pajisjet u blenë më shtrenjtë; disa kontrata u dhanë pa bazë ligjore. Shtatë nga dhjetë kontraktorët më të mëdhenj ushtarakë morën porosi të reja megjithëse ndaj tyre kishte hetime, dështime të mëparshme kontraktuale ose arrestime drejtuesish, ndërsa auditorët identifikuan 18 kompani që morën kontrata pas mospërmbushjeve — gjashtë prej të cilave nuk kishin përfunduar asnjë marrëveshje.
Një nga rastet më të rënda lidhet me Uzinën Kimike të Pavlohradit. Sipas dokumenteve gjyqësore të cituara nga gazeta, ushtrisë iu dorëzuan 233.000 predha mortaje me defekt: disa kishin probleme me fitilat, të tjera me ngarkesën shtytëse, dhe në vend që të shpërthenin pranë objektivit dilnin ngadalë nga tytat ose binin pa shpërthyer. Drejtori Leonid Shiman u arrestua në prill 2025 dhe u akuzua për mashtrim me vlerë rreth 68 milionë dollarë; në gusht 2026 u dënua me pesë vjet burg në një çështje të veçantë për eksplozivë të shitur me çmime të fryra. Ai ka njoftuar apelim dhe, sipas avokatit, mohon fajësinë në çështjen e predhave.
Uzina vazhdoi të merrte kontrata, njëra prej tyre me vlerë 280 milionë dollarë, si dhe porosinë për pothuajse të gjitha predhat 122 milimetërshe të ushtrisë për vitin 2025. Në një tender tjetër, tri kompani ofruan të njëjtat raketa të prodhuara në të njëjtën fabrikë turke me çmime rreth 4.200, 4.600 dhe 5.100 dollarë për copë: prodhuesi turk Arca Defense ofroi shitje të drejtpërdrejtë me çmimin më të ulët, por blerja përfundoi përmes një ndërmjetësi çek. Auditimi nuk akuzoi për shkelje kompaninë Czechoslovak Group, e cila deklaroi se nuk kishte akses te ofertat konkurruese.
Auditimet përmendin edhe një përpjekje për të blerë raketa të tipit sovjetik nga një prodhues serb, ku për shkak të marrëdhënieve të Beogradit me Moskën u përdorën ndërmjetës; në një nga marrëveshjet kompanitë përplasen ende në gjykatë për të paktën 100 milionë dollarë të paguar paraprakisht. Drejtori i Agjencisë së Prokurimit të Mbrojtjes, Arsen Zhumadilov, nuk komentoi dhe dha dorëheqjen më 31 gusht. Vetë gazeta vë një kufi të rëndësishëm: dhënia e një kontrate ofertuesit më të shtrenjtë nuk është, në vetvete, provë korrupsioni.
Lufta hibride hyn më thellë në Evropë
Berlini akuzoi Rusinë për një tentativë sulmi me dronë shpërthyes në aeroportin Leipzig/Halle. Ngjarja ndodhi natën e 4–5 gushtit, kur një dron me eksploziv u gjet brenda zonës së sigurisë, pranë pistës dhe avionëve kargo ukrainas Antonov; një dron tjetër u gjet më 25 gusht në perëndim të aeroportit së bashku me një substancë të dyshuar si eksploziv ushtarak. Skuadrat e çminimit hoqën detonatorin dhe Prokuroria Federale mori hetimin.
Ministri i Brendshëm Alexander Dobrindt tha se konfigurimi i pajisjeve dhe mënyra e veprimit njihen nga operacione të mëparshme hibride ruse. Gjatë konferencës për shtyp, megjithatë, nuk u paraqit asnjë provë materiale: atribuimi u mbështet te hetimet policore, informacionet e zbulimit dhe modelet operative. Ky është një dallim që lexuesi duhet ta mbajë parasysh — bindja institucionale nuk është e njëjta gjë me provën e publikuar.
Gjermania njoftoi mbylljen e konsullatës së fundit ruse në Bon nga 18 shtatori, ndërprerjen e kontratës së Shtëpisë Ruse në Berlin, kontrolle më të forta hyrjeje dhe masa ndaj të ashtuquajturës flotë hije. Moska u kundërpërgjigj me mbylljen e konsullatës gjermane në Shën Petersburg, ndërsa Maria Zaharova i quajti akuzat pretekst antirus. Brenda Gjermanisë, bashkëkryetari i AfD-së Tino Chrupalla akuzoi qeverinë për standard të dyfishtë duke iu referuar reagimit ndaj sabotimit të Nord Stream-it; kryeministrja italiane Giorgia Meloni shprehu solidaritet me Berlinin.
Edhe Rumania heton një rast sabotimi
Gjykata e Apelit e Bukureshtit caktoi 30 ditë paraburgim për një shtetas rus dyzetvjeçar të dyshuar për përgatitje sabotimi. Hetimi përfshin Shërbimin Rumun të Informacionit, strukturat kundër krimit të organizuar, ministritë e Mbrojtjes e të Brendshme dhe shërbime partnere të huaja. Sipas SRI-së, i dyshuari kishte fotografuar e filmuar infrastrukturë të ndjeshme, qendra komunikimi, baza ushtarake të përdorura edhe nga aleatët e NATO-s dhe avionë kargo ukrainas Antonov.
Shërbimi rumun pretendon se veprimtaria ishte pjesë e një operacioni më të gjerë të koordinuar nga Rusia. Përputhja mes objektivave Antonov në Lipsia dhe në Rumani është indicie që meriton hetim të mëtejshëm, por dy raste të ngjashme nuk përbëjnë në vetvete provë se bëhet fjalë për të njëjtin operacion.
Gjykata e BE-së i jep një goditje tjetër Abramoviçit
Më 9 shtator Gjykata e Përgjithshme e Bashkimit Evropian rrëzoi padinë e biznesmenit rus Roman Abramoviç kundër masave kufizuese. Sipas komunikatës zyrtare të Gjykatës, padia nuk sulmonte listimin fillestar, por aktet me të cilat Këshilli i zgjati masat fillimisht deri më 15 shtator 2025 dhe pastaj deri më 15 mars 2026.
Gjykata hodhi poshtë argumentin se masat ishin miratuar de facto nga grupet e punës përgatitore të Këshillit dhe vlerësoi se kriteret janë objektive, mjaftueshëm të sakta dhe proporcionale, sepse synojnë biznesmenë udhëheqës që veprojnë në Rusi, në një kontekst ku operatorët kryesorë ekonomikë kanë lidhje të ngushta me shtetin. Ajo përmendi rolin e Abramoviçit si aksionar kryesor i Evraz-it dhe pjesëmarrjen e tij në Norilsk Nickel, si dhe faktin se, sipas raportit vjetor të Evraz-it për vitin 2021, të ardhurat nga çeliku përbëjnë 66,3 për qind të të ardhurave të grupit. Gjykata konstatoi gjithashtu se Abramoviçi nuk provoi se ishte e pamundur t’i shiste aksionet e veta, dhe rrëzoi kërkesën për dëmshpërblim jopasuror.
Ishte hera e tretë që ai humbiste para Gjykatës së Përgjithshme, pas vendimeve të 20 dhjetorit 2023 dhe 10 shtatorit 2025. Kundër vendimit mund të bëhet ankim vetëm për çështje ligjore, brenda dy muajve e dhjetë ditësh.
Të njëjtën ditë, dhe me pasoja më të drejtpërdrejta për Ukrainën, Gjykata rrëzoi edhe padinë e Hungarisë kundër vendimit të Komitetit të Instrumentit Evropian për Paqen, i cili kishte ndarë këstin e parë të të ardhurave të jashtëzakonshme nga asetet e ngrira ruse për mbështetjen e Forcave të Armatosura të Ukrainës.
Retorika ruse bëhet gjithnjë e më e ashpër
Ministri rus i Jashtëm Sergej Lavrov paralajmëroi se një luftë e drejtpërdrejtë me Evropën do të ishte krejt e ndryshme nga lufta aktuale dhe shumë më e shkurtër, duke këmbëngulur njëkohësisht se Rusia nuk ka ndërmend të sulmojë askënd. Ai argumentoi se është kontradiktore të thuhet njëherësh se Rusia po humb në Ukrainë dhe se po përgatit agresion kundër Evropës, dhe akuzoi presidentin finlandez Alexander Stubb e kryeministren italiane Giorgia Meloni se kërkojnë armëpushim për t’i fituar kohë Kievit.
Maria Zaharova akuzoi Zelenskin se kërkon një bllokadë ekonomike dhe transporti kundër Rusisë, duke iu referuar paralajmërimit të tij se hapësira ajrore ruse nuk do të mbetet e sigurt. Në kontekstin gjerman, Putini i lidhi akuzat ndaj Moskës me dobësinë politike të kancelarit Friedrich Merz, pak ditë para votimit në Saksoni-Anhalt.
Shtatori mund të përcaktojë fazën tjetër politike
Kalendari i javëve të ardhshme është i ngjeshur. Zgjedhjet për Dumën ruse janë parashikuar për 18–20 shtator dhe burime të cituara nga mediat ukrainase nuk presin përparim të madh diplomatik para votimit. Pas tij mund të rikthehet ideja e një samiti trepalësh ose katërpalësh, ndoshta në një vend të Gjirit. Zelenski ka paralajmëruar një takim me Trumpin mes 20 dhe 30 shtatorit, ndërsa më 18 e 19 nëntor zhvillohet samiti i APEC-ut në Kinë, ku Moska ka ngritur si mundësi një takim Putin–Trump–Xi. Abu Dhabi mbetet një vend tjetër i mundshëm. Por asnjë nga këto data nuk është aktualisht datë e një marrëveshjeje paqeje.
Bilanci njerëzor mbetet pjesa më e vështirë për t’u verifikuar
Shtabi i Përgjithshëm ukrainas deklaroi më 9 shtator se Rusia kishte humbur gjithsej 1.500.870 pjesëtarë personeli që nga fillimi i pushtimit të plotë, përfshirë 1.480 gjatë 24 orëve të fundit. Këto shifra nuk kanë verifikim të pavarur dhe duhen lexuar si pretendim i palës ukrainase — njësoj siç duhen trajtuar shifrat ruse për humbjet ukrainase. Moska kishte pretenduar më herët se gjatë sulmit të 12 gushtit mbi Novorosijsk kishte rrëzuar ose shkatërruar 502 dronë ukrainas brenda një nate; edhe kjo shifër mbetet e pakonfirmuar.
Goditjet ukrainase në territorin rus kanë pezulluar fluturime në aeroporte deri në rreth 1.800 kilometra larg Ukrainës dhe e kanë çuar luftën e dronëve gjithnjë e më pranë rajoneve të prodhimit të naftës.
Ballkani nuk është në tryezën e negociatave, por është gjithnjë e më shumë pjesë e pasojave
Ministri i Jashtëm i Maqedonisë së Veriut, Timço Mucunski, vizitoi Ukrainën në fillim të shtatorit dhe u takua në Kiev me homologun Andrij Sibiha. Në bisedime u trajtuan dialogu politik, ekonomia, siguria dhe integrimi evropian. Mucunski rikonfirmoi mbështetjen për sovranitetin dhe integritetin territorial të Ukrainës dhe tha se Shkupi është i gatshëm të vazhdojë mbështetjen brenda mundësive të veta. Elementi më i ri ishte diskutimi për lidhjen e mundshme mes industrive ushtarake të dy vendeve — kalim nga deklarata parimore në bisedime praktike.
Zëvendëskryeministri dhe ministri për Çështje Evropiane, Bekim Sali, kishte riafirmuar më herët mbështetjen për Ukrainën në Samitin Ukrainë–Evropa Juglindore, duke ofruar edhe përvojën e vendit në procesin e integrimit. Kryeministri shqiptar Edi Rama mori pjesë në Konferencën për Rimëkëmbjen e Ukrainës dhe argumentoi se rindërtimi i Ukrainës dhe integrimi evropian i Ballkanit Perëndimor janë procese që përforcojnë njëri-tjetrin, duke e cilësuar rindërtimin strategji e jo bamirësi.
Kosova u përfshi në një episod më të ndjeshëm. Më 8 gusht, në një konferencë për shtyp me Aleksandar Vuçiqin në Beograd, Zelenski iu përgjigj një pyetjeje për qëndrimin ukrainas mbi pavarësinë e Kosovës. Reagimi në Prishtinë solli heqjen e banderolës së madhe Free Ukraine nga muri i Grand Hotelit, e vendosur aty që nga fillimi i pushtimit rus të vitit 2022. Kryetari i Prishtinës, Përparim Rama, publikoi videon e heqjes dhe shkroi se shteti i Kosovës duhet respektuar, duke riafirmuar njëkohësisht solidaritetin e qytetarëve të Kosovës me popullin ukrainas. Prishtina zyrtare i kërkoi Kievit të respektojë të drejtën e Kosovës për vetëvendosje dhe deklaratën e pavarësisë të vitit 2008.
Edhe Tirana reagoi, duke kundërshtuar krahasimet mes Kosovës dhe situatave të tjera ndërkombëtare dhe duke kujtuar opinionin këshillimor të Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë. Një lidhje tjetër me rajonin shfaqet te auditimet ukrainase të prokurimeve, të cilat përmendin përpjekjen për të siguruar raketa nga një prodhues serb përmes ndërmjetësve. Ministri shqiptar i Mbrojtjes, Ermal Nufi, u takua gjithashtu në Bruksel me kryetarin e Komitetit Ushtarak të NATO-s, Giuseppe Cavo Dragone.
Paqja është përsëri temë — por jo ende rezultat
Pamja që del nga këto zhvillime është më komplekse se një titull për bisedime paqeje ose një titull për përshkallëzim. Diplomacia është rikthyer realisht: Trump dhe Putin flasin drejtpërdrejt, Witkoff e Kushner kalojnë nga Moska në Kiev, Rubio flet për një rrugë drejt negociatave, Zelenski pranon publikisht nevojën për kompromis, Kremlini nuk e përjashton rikthimin në Abu Dhabi.
Por bazat e konfliktit nuk kanë ndryshuar. Moska vazhdon ta lidhë paqen me kërkesat e veta territoriale; Kievi refuzon lëshime të njëanshme dhe kërkon garanci sigurie. Territori mbetet pengesa kryesore.
Njëkohësisht lufta zgjeron rrezen e vet. Rusia godet Kievin dhe infrastrukturën ukrainase; Ukraina godet Novorosijskun, bazat ajrore dhe objektet e naftës në territorin rus. Incidente të dyshuara hibride shfaqen në Gjermani e Rumani. Sanksionet kontestohen në gjykatat e BE-së. Dimri po afrohet me një Ukrainë që kërkon qindra raketa Patriot, miliarda për energjinë dhe 27 miliardë dollarë për mbrojtjen — dhe që, brenda së njëjtës javë, u përball me auditime që dokumentojnë 1,2 miliardë dollarë humbje në prokurime. Ky është problem jo vetëm financiar, por edhe politik: çdo rast shpërdorimi e vështirëson kërkesën ndaj partnerëve për të hapur përsëri depot dhe buxhetet.
Kështu, më 9 shtator 2026, lufta ndodhet mes dy procesesh paralele: një përpjekjeje për të rindërtuar negociatat dhe një gare për të qenë më i fortë në fushëbetejë nëse negociatat dështojnë. Telefonatat po shtohen. Takimet po shtohen. Edhe raketat po shtohen. Dhe, të paktën deri në këtë moment, asnjë nga datat diplomatike të shtatorit nuk është ende një datë paqeje.
Shënim për burimet
Ky artikull është përgatitur mbi një dosje dokumentare të redaksisë me 364 njësi informacioni, të mbyllur më 9 shtator 2026. Materiali bazë ishte kronika e drejtpërdrejtë e Corriere della Sera-s për atë ditë, e kontrolluar dhe e plotësuar me burime ukrainase, ruse, gjermane e ndërkombëtare. Janë konsultuar drejtpërdrejt në origjinal komunikatat nr. 124/26 dhe nr. 123/26 të Gjykatës së Përgjithshme të Bashkimit Evropian, si dhe raporti i Institute for the Study of War i 6 shtatorit. Hetimi për prokurimet i përket The New York Times-it, i publikuar më 6 shtator; auditimet vetë nuk janë shqyrtuar nga kjo redaksi. Aty ku një pohim vjen nga vetëm njëra palë ndërluftuese, kjo është shënuar shprehimisht në tekst./Tetova News
