Franca në revoltë: Kriza e arsimit që nxori qindra mijëra nxënës dhe studentë në rrugë – dosje e zgjeruar me fakte, hetime, shifra dhe analizë

Mobilizimi, i cili nisi në shtator në rajonin e Parisit, ka përfshirë lice, universitete, organizata studentore, sindikata të mësimdhënësve dhe prindër në dhjetëra qytete. Në disa raste protestat kanë qenë paqësore, ndërsa në të tjera janë shoqëruar me bllokada, zjarre, dëmtime institucionesh, përleshje me forcat e rendit, ndalime dhe plagosje të rënda.

Më 6 tetor, sipas Ministrisë franceze të Brendshme, në demonstrata morën pjesë 266.000 njerëz. Organizatorët pretenduan 450.000 pjesëmarrës. Më 8 tetor autoritetet regjistruan 71.500 demonstrues në marshime, prej të cilëve 24.500 në Paris. Gjatë kësaj dite u raportuan 504 ndalime dhe 48 policë e xhandarë të lënduar.

Qeveria e kryeministrit Sébastien Lecornu shpalli masa urgjente. Më 8 tetor, ministri i Arsimit, Édouard Geffray, njoftoi sistemimin e 3.024 mësimdhënësve zëvendësues që aktualisht nuk ishin të caktuar për të dhënë mësim. Organizatat protestuese kërkojnë masa më të gjera: financim prej rreth 10 miliardë eurosh, krijimin e 250.000 vendeve shtesë universitare, ndryshime në sistemin e pranimit dhe përmirësimin e kushteve shkollore.

Kjo analizë integron dosjen me 224 fakte të përgatitur nga Claude, analizën paraprake me 120 fakte dhe raportimet e mediave. Faktet e përsëritura janë bashkuar; shifrat e kontestuara ruhen me burimet përkatëse dhe incidentet nën hetim nuk paraqiten si përgjegjësi të përcaktuara gjyqësisht.

I. Bilanci i fundit: çfarë dihet deri më 8 tetor?

Kujdes: Bilancet kumulative të të plagosurve janë publikuar në orare të ndryshme dhe nuk duhet të mblidhen si të ishin kategori të ndara. Po ashtu, shifrat për lice të mbyllura, të prekura ose pjesërisht të bllokuara matin situata të ndryshme.

II. Kronologjia: nga Créteil në mobilizimin kombëtar

Burimet përdorin tri data që nuk përshkruajnë saktësisht të njëjtën gjë. 17 shtatori është data e nisjes së lëvizjes në disa përmbledhje të Le Monde. 21 shtatori lidhet me bllokadën e një liceu në Créteil, të përshkruar si një nga shkëndijat e përhapjes së protestave. 28 shtatori është fillimi i periudhës që përdor Ministria e Brendshme në disa bilance kumulative të ndalimeve.

Më 29 shtator, tetë sindikata të sektorit publik organizuan protesta për paga dhe shërbime publike; autoritetet numëruan 206.000 pjesëmarrës në Francë, prej të cilëve 30.000 në Paris. 1 tetori shënoi një ditë tjetër të mobilizimit kombëtar.

Më 2 tetor, ministri Geffray priti përfaqësuesit e nxënësve. Ata u larguan të pakënaqur dhe kërkuan vazhdimin e lëvizjes. Më 4 tetor, kryeministri Lecornu përcaktoi pesë fusha pune: zëvendësimet e mësimdhënësve, kushtet materiale të liceve, organizimin e kohës shkollore, transparencën e Parcoursup dhe mënyrat e shprehjes së nxënësve.

Më 6 tetor, në të ashtuquajturin akti III, autoritetet numëruan 266.000 demonstrues, ndërsa organizatorët 450.000. Më 7 tetor, kryeministri iu drejtua nxënësve dhe paralajmëroi vendimet e para deri në fund të muajit. Më 8 tetor, gjatë aktit IV, qeveria shpalli masat e para për zëvendësimin e personelit, ndërsa protestat vazhduan në qytete të shumta.

III. Mungesa e mësimdhënësve dhe klasat e mbipopulluara

Sipas një ankete të SNES-FSU, në fillim të vitit shkollor të paktën një mësimdhënës mungonte në 53% të kolegjeve dhe liceve publike të përfshira në anketim. Ministria e Arsimit ka sqaruar se shpesh bëhej fjalë për orë të pambuluara dhe jo domosdoshmërisht për vende të plota pune të paplotësuara.

Sipas të dhënave të cituara në dosjen e zgjeruar, gjatë vitit shkollor 2024–2025 nuk u zhvilluan afërsisht 10% e orëve të parashikuara në lice. Një raport parlamentar jepte afërsisht 7,5% të orëve të ciklit të dytë që nuk siguroheshin për shkak të mungesës së zëvendësimit. Dy treguesit nuk matin domosdoshmërisht të njëjtën gjë.

Mesatarja e nxënësve për klasë në lice ishte rritur nga 27 në vitin 2010 në 30 në vitin 2025, sipas statistikave të përmendura në dosje. Në liceun Eugène-Delacroix në Drancy, një mësimdhënëse përshkroi klasa me 35–37 nxënës, mungesë karrigesh dhe depërtim uji në disa hapësira.

Analiza: Mungesa e përsëritur e mësimdhënësve prek vazhdimësinë e programeve dhe përgatitjen për provime. Ndikimi bëhet më i pabarabartë kur familjet me të ardhura të larta mund të paguajnë mësime plotësuese, ndërsa të tjerat jo. Megjithatë, dëshmitë e një shkolle nuk mund të përgjithësohen automatikisht si gjendje e të gjitha shkollave franceze.

IV. Universitetet i bashkohen protestës

Më 5 tetor, ministri i Arsimit të Lartë, Philippe Baptiste, paralajmëroi se rreth 30–40 njësi universitare mund të prekeshin nga mobilizimi. Më 6 tetor, sipas të dhënave të Ministrisë së Arsimit të Lartë të cituara në dosje, rreth 40% e institucioneve publike të arsimit të lartë ishin prekur nga bllokada, ndërprerje ose mbyllje administrative. Kjo nuk do të thotë se 40% e studentëve kishin marrë pjesë personalisht në demonstrata.

Organizata Union étudiante pretendoi se të gjitha fakultetet ishin mobilizuar dhe më 7 tetor numëronte 80 kampuse të bllokuara. Këto janë pretendime të organizatorëve, jo një numërim kombëtar i verifikuar në mënyrë të pavarur.

Në Universitetin Paris Dauphine, 175 studentë votuan për bllokadën më 6 tetor. Sorbona, universitete të Parisit dhe disa njësi të Aix-Marseille pezulluan përkohësisht veprimtarinë në prani. Në Sciences Po Paris, më 7 tetor, u zhvillua bllokadë dhe disa mësime kaluan në distancë. Mobilizime u raportuan edhe në École normale supérieure, Sciences Po Aix, Assas dhe Institutin Katolik të Parisit.

Analiza: Lidhja ndërmjet nxënësve të liceve dhe studentëve universitarë e zgjeroi lëvizjen nga problemet e orëve të mësimit drejt financimit të arsimit të lartë dhe mundësive për pranimin në studime. Një bllokadë apo mbyllje administrative nuk është domosdoshmërisht provë e përkrahjes së shumicës së studentëve në atë institucion.

V. Dhjetë masat urgjente dhe kërkesa për 10 miliardë euro

Më 5 tetor, organizatat e nxënësve dhe studentëve paraqitën platformën e dhjetë masave urgjente, duke përfshirë Union syndicale lycéenne, UNEF, FAGE, Union étudiante dhe Solidaires étudiants. Temat e dokumentuara përfshijnë:

• Zëvendësim më të mirë të mësimdhënësve dhe shtim të personelit arsimor.
• Rinovim të ndërtesave shkollore dhe përmirësim të kushteve materiale.
• Zvogëlim të mbipopullimit të klasave.
• Rishikim të organizimit të kohës dhe ritmit shkollor.
• Rishikim ose tërheqje të reformës së provimit baccalauréat.
• Heqjen e përzgjedhjes përmes Parcoursup dhe Mon Master.
• Krijimin e 250.000 vendeve shtesë në arsimin e lartë.
• Rritje të shërbimeve shëndetësore në shkolla, përfshirë kërkesën për një infermiere për çdo 500 nxënës.
• Rritje të burimeve publike për arsimin.
• Angazhime financiare dhe institucionale për realizimin e masave.

Kjo është përmbledhje tematike e kërkesave të raportuara, jo riprodhim fjalë për fjalë i dokumentit origjinal.

Kërkesa prej rreth 10 miliardë eurosh lidhet me një paketë shumë më të gjerë sesa zëvendësimet urgjente. Për ta gjykuar financiarisht duhen të dhëna për kostot sipas masës, kohëzgjatjen, institucionet përfituese dhe burimet e financimit.

VI. Gjeografia e protestave: Parisi, Marseja, Lioni dhe qytete të tjera

Në Paris, më 8 tetor demonstruesit u grumbulluan te Place de la République dhe Place de la Bastille. Një pjesë u ngjit në bazamentin e Kolonës së Korrikut, këndoi himnin francez dhe brohoriti parulla kundër presidentit Emmanuel Macron. Në përfundim të tubimit u raportuan hedhje gurësh dhe mjetesh piroteknike, ndërsa policia përdori gaz lotsjellës e topa uji. Gazetarët përshkruan edhe vështirësi të protestuesve për t’u larguar përmes rrugëve të bllokuara.

Në Marsejë, më 8 tetor, organizatorët pretenduan 15.000 pjesëmarrës, ndërsa prefektura 3.800. Një delegacion prej katër nxënësish u prit në prefekturë. Në departamentin Bouches-du-Rhône u raportuan 29 ndalime dhe tre policë të plagosur gjatë ditës; sipas autoriteteve, ndalimet nuk ndodhën gjatë dy marshimeve kryesore të deklaruara në Aix dhe Marsejë.

Në Lion, më 8 tetor marshuan afërsisht 3.500 nxënës, studentë dhe mësimdhënës. Marshimi i deklaruar përfundoi pa incidente, por më pas pati përplasje të shkurtra. Nga lëvizja u prekën 31 institucione të zonës, përfshirë gjashtë të arsimit të lartë; u raportuan shtatë ndalime në mëngjes.

Në Rennes, më 6 tetor, autoritetet numëruan 9.500 demonstrues. Në Clermont-Ferrand, vlerësimet ndryshonin nga 1.500 sipas gazetës La Montagne, në 2.500 sipas prefekturës dhe të paktën 4.000 sipas CGT-së e nxënësve. Këto dallime tregojnë se metodat dhe momentet e numërimit nuk ishin të njëjta.

VII. Sa shkolla u mbyllën?

Një shkollë e prekur, një shkollë e bllokuar pjesërisht dhe një shkollë e mbyllur plotësisht nuk janë e njëjta kategori statistikore.

Presidenti i USL-së, Ryad Rani, foli për 2.000 lice të ndaluara më 8 tetor, shumë më tepër se shifra e ministrisë. Nuk ka bazë për të barazuar kategoritë e përdorura nga të dyja palët. Në Île-de-France autoritetet rajonale raportuan 145 lice të prekura atë ditë, rreth 20 prej tyre me incidente ose dëme dhe afërsisht dhjetë që kaluan në mësim në distancë.

Sipas ministrit Geffray, 24 lice ishin djegur ose dëmtuar rëndë dhe afërsisht 30.000 nxënës rrezikonin të mbeteshin pa mësim në prani për disa javë në institucionet më të dëmtuara. Kjo është një pasojë e rëndë për nxënësit, pavarësisht përgjegjësive individuale për dëmet.

VIII. Nxënësit e plagosur dhe hetimet

Lens: 15-vjeçari që humbi dorën

Më 5 tetor, pranë liceut profesional Auguste-Béhal në Lens, një 15-vjeçar humbi dorën gjatë një ndërhyrjeje policore. Sipas prefektit, përpara incidentit një grup nxënësish kishte hedhur sende e mjete piroteknike drejt policisë. Prokurori Étienne Thieffry deklaroi se nuk mund të përcaktohej ende nëse adoleshenti e kishte marrë në dorë granatën para shpërthimit apo ajo kishte rënë mbi të. Hetimi iu besua IGPN-së.

Pas ngjarjes, ministri i Brendshëm Laurent Nuñez njoftoi pezullimin e përkohshëm të granatave zhurmuese në kuadër të lëvizjes së nxënësve. Pezullimi nuk ishte ndalim i përgjithshëm në të gjitha operacionet policore.

Tours: Maël, 16 vjeç, humbi shikimin në syrin e djathtë

Më 30 shtator, Maël u plagos gjatë një bllokade pranë liceut Balzac. Prokuroria deklaroi se plagët ishin në përputhje me goditjen nga predha e një arme LBD. Familja njoftoi humbjen e përhershme të shikimit në njërin sy dhe paraqiti kallëzim penal. Përgjegjësia për ngjarjen mbetet çështje hetimore.

Saint-Ouen-l’Aumône: Eden, 14 vjeç, pësoi plagosje të rëndë në fytyrë

Një 14-vjeçar, i identifikuar si Eden, u godit në fytyrë nga një predhë e lëshuar me mjet policor për granata lotsjellëse. Ai pësoi thyerje të nofullës, humbi dhëmbë dhe iu nënshtrua operacionit. Më 6 tetor, polici i përfshirë u vu formalisht nën hetim gjyqësor, u vendos nën kontroll gjyqësor dhe iu ndalua ushtrimi i detyrës. Sipas raportimit mbi deklaratën e prokurorit, kushtet e vetëmbrojtjes nuk ishin plotësuar dhe përdorimi i forcës nuk ishte proporcional. Vendosja nën hetim nuk është dënim përfundimtar.

Argenteuil: hetim për plagosje në sy

Më 1 tetor u raportua plagosja e një 16-vjeçari në sy nga LBD. Prokuroria dhe familjarët dhanë vlerësime të ndryshme për distancën e gjuajtjes; hetimi iu besua IGPN-së.

Marsejë: nxënësi 17-vjeçar i liceut Marie-Curie

U raportua plagosja në kokë e një nxënësi gjatë një ndërhyrjeje policore. Ngjarja u përmend nga përfaqësuesit e nxënësve në takimin me prefekturën. Prokuroria kishte hapur hetim dhe përgjegjësitë nuk ishin përcaktuar përfundimisht.

Dunkerque: automjeti policor dhe hetimi paraprak

Video të verifikuara nga Le Monde tregonin një automjet policor duke lëvizur me shpejtësi drejt demonstruesve më 5 tetor. Prokuroria e Dunkerque hapi hetim për vënie në rrezik të të tjerëve. Videoja, pa përfundimet hetimore, nuk përcakton vetvetiu qëllimin e drejtuesit ose përgjegjësinë penale.

IX. Debati për armët policore dhe mbrojtjen e të miturve

Bilancet e raportuara tregojnë rritje të numrit të hetimeve të IGPN-së nga gjashtë në 18 ndërmjet 5 dhe 7 tetorit. Hapja e hetimit duhet dalluar nga vendosja e një personi nën hetim formal dhe nga vendimi i formës së prerë.

Debati përfshin përdorimin e LBD-së, granatave zhurmuese, granatave të shpërndarjes, gazit lotsjellës dhe topave të ujit. Përfaqësues socialistë, përfshirë Olivier Faure dhe Boris Vallaud, kanë kërkuar kufizime më të gjera. Përfaqësues të së djathtës, përfshirë Bruno Retailleau, kanë mbrojtur nevojën e policisë për mjete të ndërmjetme të kontrollit të trazirave.

UNICEF Francë ka kërkuar uljen e tensioneve dhe mbrojtjen e të miturve; autoritetet duhet të dallojnë individët që kryejnë dhunë nga protestuesit paqësorë. Njëkohësisht, hedhja e sendeve, zjarrvëniet dhe sulmet ndaj punonjësve të shkollave kërkojnë hetim dhe përgjegjësi individuale. Asnjëra kategori incidentesh nuk provon fajësi kolektive.

X. Ndalimet, drejtësia dhe dëmet në shkolla

Dosja e zgjeruar përmban bilance kumulative prej 6.059 ndalimesh deri më 5 tetor, 6.547 për 6 tetorin dhe 6.629 të cituara më 7 tetor. Diferenca mes dy bilanceve të fundit nuk është shpjeguar plotësisht. Më 8 tetor u regjistruan edhe 504 ndalime ditore. Një ndalim policor nuk është dënim penal; nuk duhet supozuar se të gjithë të ndaluarit u akuzuan ose u shpallën fajtorë.

Në liceun Les Iris në Lormont, pranë Bordosë, drejtori raportoi thyerje xhamash, dëmtim klasash, vjedhje të rreth dhjetë kompjuterëve dhe zjarr në materiale të shtypit. Në Marsejë, zëvendësdrejtori i liceut Victor-Hugo u lëndua në një incident; autoritetet raportuan nëntë ditë paaftësi të përkohshme për punë.

Një vlerësim rajonal për Île-de-France fliste për afërsisht shtatë milionë euro dëme, ndërsa Régions de France përmendte rreth 20 milionë euro në një shtrirje më të gjerë. Këto vlerësime nuk matin domosdoshmërisht të njëjtën hapësirë gjeografike.

XI. Buxheti i vitit 2027: rritje nominale apo ulje reale?

Qeveria thotë se kreditë e Arsimit Kombëtar do të arrinin në rreth 64 miliardë euro, me rritje prej 1,2 miliardë eurosh kundrejt vitit paraprak. Kategoria më e gjerë e shpenzimeve për arsimin shkollor do të kalonte nga 89,6 në 90,9 miliardë euro, ose rritje prej rreth 1,4%, nën inflacionin e parashikuar prej 1,8%.

Opozita ka përdorur llogaritje me euro konstante për të argumentuar se disa kategori financimi bien në terma realë. Përfaqësues si Lisa Belluco dhe Mathilde Panot kanë dhënë shifra të ndryshme të kësaj rënieje, ndërsa ministria e ka cilësuar financimin pothuajse të qëndrueshëm në euro konstante. Për krahasim korrekt duhen përdorur të njëjtat kategori buxhetore dhe të njëjtat supozime për inflacionin.

Sipas projektit të cituar në dosjen Claude, buxheti parashikonte 1.300 vende shtesë për personelin mbështetës të nxënësve me aftësi të kufizuara (AESH), 304 vende mjekësore dhe sociale dhe 200 vende për këshilltarë kryesorë edukimi (CPE), ndërsa parashikonte heqjen e 1.588 vendeve të mësimdhënësve. Qeveria iu referua edhe rënies së pritshme të numrit të nxënësve me rreth 180.000 gjatë vitit 2027.

Analiza: Një rënie kombëtare e numrit të nxënësve nuk e zgjidh automatikisht mungesën e personelit në një lëndë ose rajon të caktuar. Në anën tjetër, shtimi i fondeve duhet të shoqërohet me një plan të qartë për rekrutimin dhe shpërndarjen e personelit, investimet në infrastrukturë dhe matjen e rezultateve.

XII. Çfarë premtoi konkretisht qeveria më 8 tetor?

Gjatë paraqitjes në TF1, ministri Geffray njoftoi se ministria kishte identifikuar 114 lice në kategorinë e kuqe dhe 400 në kategorinë portokalli. Ai premtoi:

• Sistemimin e 3.024 mësimdhënësve zëvendësues, me përparësi në institucionet më problematike, ndërmjet 9 dhe 13 tetorit.
• Lejimin e rekrutimit të disa qindra mësimdhënësve shtesë nga autoritetet arsimore rajonale.
• Zgjerimin e zëvendësimeve afatshkurtra përmes orëve shtesë dhe mekanizmit pacte enseignant.

Kostoja e ndërhyrjes urgjente u vlerësua në disa dhjetëra milionë euro. Kjo nuk është e njëjta paketë me kërkesën prej 10 miliardë eurosh të organizatorëve.

Qeveria hapi edhe platformën Agora, ku deri më 8 tetor ishin regjistruar 66.000 kontribute. Kryeministri paralajmëroi mundësinë e amendamenteve të projektbuxhetit 2027, të mbështetura në propozimet e nxënësve. Mbetej e paqartë cilat propozime do të pranoheshin dhe me çfarë financimi.

XIII. Pse protesta është bërë çështje politike?

Lëvizja ka kaluar nga problemet e klasave dhe të mësimdhënësve në një debat kombëtar për cilësinë e shërbimeve publike, sigurinë e protestave dhe përgjegjësitë e qeverisë. Përfaqësues të së majtës kanë theksuar financimin e arsimit dhe shqyrtimin e ndërhyrjeve policore. Përfaqësues të së djathtës kanë vënë theksin te siguria, dëmet dhe ruajtja e rendit. Qeveria ka kërkuar rikthimin në mësim, por edhe konsultime e ndërhyrje administrative.

Prania e politikanëve në demonstrata nuk provon se partitë e kontrollojnë lëvizjen. Po kështu, protestuesit nuk përbëjnë një grup politik homogjen. Kërkesat arsimore, protestat paqësore dhe incidentet e dhunshme duhen analizuar veçmas.

Një debat tjetër lidhet me përzgjedhjen universitare përmes Parcoursup. Përkrahësit e platformës argumentojnë se procedura e centralizuar organizon aplikimet, ndërsa kritikët kundërshtojnë seleksionimin dhe konkurrencën për programe me kapacitete të kufizuara. Krijimi i 250.000 vendeve shtesë do të kërkonte gjithashtu personel, hapësira, laboratorë dhe financim të qëndrueshëm.

XIV. Dimensioni shoqëror dhe ndërkombëtar

Në disa protesta, nxënës nga shkolla më të privilegjuara u solidarizuan me bashkëmoshatarët e institucioneve në periferitë më të pafavorizuara, veçanërisht në Seine-Saint-Denis. Ky solidarizim ka rëndësi sepse e zhvendos një problem lokal të kushteve shkollore në debat mbi barazinë e mundësive në shkallë kombëtare.

Raportimet mediatike kanë përmendur protesta të ngjashme arsimore edhe në vende të tjera evropiane. Megjithatë, ngjashmëria e kërkesave nuk dëshmon se ekziston një organizim i përbashkët ndërkombëtar.

Për lexuesit shqiptarë, mund të bëhen krahasime tematike me protestat studentore në Shqipëri, Serbi apo Maqedoninë e Veriut. Por secila lëvizje ka kontekstin e vet dhe nuk ka dëshmi në burimet e konsultuara për një lidhje të drejtpërdrejtë organizative me protestat franceze.

XV. Çfarë pritet pas 8 tetorit?

• 9–13 tetor: afati i premtuar për sistemimin e mësimdhënësve zëvendësues.
• 13 tetor: grevë dhe ditë e re protestash e paralajmëruar nga organizatat sindikale.
• 17 tetor: mobilizim i paralajmëruar kundër kostos së jetesës dhe fillimi i pushimeve të Toussaint.
• 23 tetor: mbyllja e parashikuar e konsultimit në Agora.
• Fund tetori: vendimet e para politike të paralajmëruara nga kryeministri.
• 5 nëntor: grevë e paralajmëruar e konfederatave sindikale për paga dhe shërbime publike.

Këto janë zhvillime të paralajmëruara deri në mbrëmjen e 8 tetorit, jo rezultate të ngjarjeve të ardhshme.

XVI. Përfundimi: tri kriza të ndërthurura

Protestat e nxënësve dhe studentëve në Francë tregojnë ndërthurjen e tri problemeve të dallueshme.

Së pari, kriza e shërbimit arsimor: mungesat e personelit, klasat e mbipopulluara dhe infrastruktura problematike ndikojnë në vazhdimësinë dhe cilësinë e mësimit.

Së dyti, kriza e përfaqësimit: nxënësit dhe studentët kërkojnë të dëgjohen në vendimet që ndikojnë në përditshmërinë e tyre. Platforma Agora dhe takimet me organizatat protestuese janë përpjekje për dialog, por ndikimi konkret i tyre mbetet për t’u matur.

Së treti, kriza e besimit për sigurinë e protestave: plagosjet e rënda të adoleshentëve, incidentet e dhunshme dhe hetimet policore kanë krijuar një konflikt që shkon përtej buxhetit të arsimit.

Mobilizimi i 6 tetorit dëshmon për një pakënaqësi të gjerë, por pjesëmarrja më e ulët më 8 tetor nuk mjafton për të përcaktuar zhvillimin e ardhshëm të lëvizjes. Treguesit kryesorë do të jenë sistemimi real i mësimdhënësve, orët e mësimit të siguruara, përmirësimet në objekte, përfundimet e hetimeve dhe vendimet buxhetore.

Pyetja themelore është nëse përgjigjja e qeverisë do të sjellë ndryshime të matshme në shkolla dhe universitete, apo nëse hendeku mes kërkesave të protestuesve dhe masave shtetërore do të vazhdojë.

Burimet

• Le Monde – Raportimi i drejtpërdrejtë për protestat dhe masat e qeverisë, 8 tetor 2026.
• Reuters – Origjina e lëvizjes në periferitë e Parisit, 3 tetor 2026.
• The Guardian – Protestat dhe reagimet, 8 tetor 2026.
• TF1 Info – Masat e ministrit Geffray, 8 tetor 2026.
• RTL – Zëvendësimi i mësimdhënësve, 8 tetor 2026.
• Le Monde – Bilancet e të plagosurve, 5 tetor 2026.
• TF1 Info – Hetimet e IGPN-së.
• The Guardian – Incidenti në Lens, 5 tetor 2026.