Nga Cristina Marrone
Peticioni i Association for Human Mathematics: «Publikimi i 700 skedarëve menjëherë është demonstrim fuqie, jo rigoroziteti shkencor. Matematika duhet të mbetet e besueshme, etikisht rigoroze dhe në interes të publikut»
Mes matematikanëve po rritet pakënaqësia ndaj OpenAI-t, e akuzuar se shpërfill rigorozitetin shkencor, pas publikimit të martën të një pakete me 377 rezultate të reja matematikore, të cilat deri tani kishin mbetur probleme të hapura, në fusha që shtrihen nga algjebra te teoria e numrave, nga gjeometria te ekuacionet diferenciale, e deri te logjika matematike, topologjia dhe informatika teorike. Të gjitha janë arritur nga një model i brendshëm i inteligjencës artificiale, më i avancuar se modelet që janë në dispozicion të publikut.
Sipas kompanisë, çdo rezultat ka kërkuar mesatarisht rreth tri orë përllogaritje dhe pothuajse të gjitha janë gjeneruar nga një agjent i vetëm i IA-së, duke nisur nga një prompt i vetëm. Një ndryshim i konsiderueshëm krahasuar me provën mbi Navier-Stokes të muajit të kaluar, e cila ishte rezultat i punës së koordinuar të një «tufe» prej 10.000 agjentësh të inteligjencës artificiale dhe që kushtoi miliona dollarë në fuqi përllogaritëse. Shumë prej provave u kontrolluan më pas me Lean, një gjuhë kompjuterike që verifikon saktësinë logjike të hapave.
Garantimi i qasjes së barabartë në modele
Asnjë prej këtyre rezultateve nuk zgjidh një tjetër Problem të Mijëvjeçarit, siç ndodhi pikërisht me ekuacionet e Navier-Stokes, por komuniteti shkencor është trazuar. Komiteti i pavarur këshillimor i matematikanëve, i vendosur pranë Institute for Advanced Study në Princeton, qendra e famshme e kërkimit teorik ku kanë punuar Einstein dhe Gödel, u kërkon laboratorëve të inteligjencës artificiale që t’i garantojnë të gjithë komunitetit matematikor botëror qasje të barabartë në modelet e tyre më të avancuara. Grupi e cilëson publikimin e rezultateve të reja si «fillimin, jo përfundimin» e procesit përmes të cilit njerëzit duhet t’i kuptojnë ato dhe t’i integrojnë në dijen matematikore.
Të ndërpritet bashkëpunimi me OpenAI
Edhe më i ashpër është reagimi i Association for Human Mathematics, një shoqatë matematikanësh e krijuar pikërisht për të mbrojtur disiplinën si veprimtari njerëzore nga kërcënimi i inteligjencës artificiale. Në një deklaratë të publikuar një ditë pas nxjerrjes së rezultateve, shoqata e akuzon OpenAI-n se ka shpërfillur pikërisht kërkesën kryesore të komitetit të Princetonit: të ndalojë testimin e problemeve matematikore më të avancuara në modelet e saj të brendshme.
Shoqata e hedh poshtë idenë se këto rezultate e çojnë përpara matematikën, siç pretendon OpenAI, dhe bën thirrje që ato të shihen me skepticizëm, duke e përkufizuar publikimin e më shumë se 700 skedarëve menjëherë si «demonstrim fuqie» dhe jo si «demonstrim të rigorozitetit shkencor».
«OpenAI ka treguar një shpërfillje të plotë ndaj normave të kërkimit shkencor, norma që garantojnë që matematika të mbetet e besueshme, etikisht rigoroze dhe në interes të publikut», shkruajnë matematikanët, të cilët u kërkojnë kolegëve të tyre të ndërpresin bashkëpunimin me OpenAI-n dhe t’i rikthehen një vizioni të shkencës që vendos në qendër të kuptuarit njerëzor.
Frika, siç kanë ritheksuar studiuesit e Princetonit, është që përdorimi i modeleve pronësore dhe të brendshme të krijojë një «sistem me dy nivele», në të cilin kompanitë ecin më shpejt se të gjithë të tjerët dhe matematikanët përfundojnë duke u nxjerrë jashtë vetë disiplinës së tyre.
Precedenti i ekuacioneve të Navier-Stokes
Mes zbulimeve të reja të raportuara të martën është edhe një përparim mbi një version të modifikuar të të famshmes hipotezë të Riemann-it, një prej enigmave të mëdha të teorisë së numrave. Një rezultat që u ka lënë përshtypje specialistëve: Alex Kontorovich, nga Rutgers University, i ka treguar Washington Post se mes kolegëve prej kohësh flitej për sikletin që nuk po arrinin të prodhonin asgjë të krahasueshme, duke shtuar se pikërisht ai problem ishte zgjidhur brenda një mbrëmjeje.
Debati mes matematikanëve dhe OpenAI-t u ndez menjëherë pas njoftimit të OpenAI-t se kishte zgjidhur problemin e ekuacioneve të Navier-Stokes, të cilat përshkruajnë lëvizjen e fluideve: një prej shtatë Problemeve të Mijëvjeçarit të përcaktuara nga Clay Mathematics Institute në vitin 2000, për secilin prej të cilëve është parashikuar një çmim prej një milion dollarësh. Deri tani ishte zgjidhur vetëm njëri, hamendësimi i Poincaré-së. Por a kishte pasur vërtet inteligjenca artificiale një intuitë krijuese, apo ishte kufizuar vetëm në plotësimin e hapave të fundit të një pune që, në masë të madhe, ishte ndërtuar tashmë nga studiues njerëzorë?
Rasti shkaktoi një polemikë që u përshkallëzua edhe më tej. Tristan Buckmaster, matematikan i New York University, i cili po punonte pikërisht mbi Navier-Stokes, shpjegoi se matematikanët që u drejtojnë pyetje këtyre modeleve mund t’u japin, pa e ditur, informacione vendimtare për të arritur deri te rezultati përfundimtar.
Dhe për valën e re të rezultateve ai ishte kategorik. Me kaq shumë prova të publikuara të gjitha njëherësh, i tha New York Times, «nuk besoj se kanë bërë as minimalisht verifikimet e duhura».
Kërkesat e matematikanëve
Më 29 shtator, komiteti këshillimor i matematikanëve të pavarur u kishte kërkuar tashmë shprehimisht kompanive që të ndalonin testimin e modeleve të tyre pronësore mbi problemet më të avancuara matematikore, duke deklaruar se nuk e miratonte këtë praktikë.
Mes rekomandimeve të publikuara në udhëzime ishte edhe kërkesa që të bëhen publike të gjitha promptet që i janë dhënë inteligjencës artificiale dhe «zinxhirët e saj të arsyetimit».
OpenAI pretendon se i ka marrë parasysh këshillat e grupit: për dhjetë prej zgjidhjeve të reja ka publikuar edhe një përmbledhje të mënyrës se si modeli ka arritur deri tek ato. Por, siç vëren New York Times, duket më pak e interesuar për kërkesën kryesore: që të ndalojë së vëni në provë modelet e veta pronësore mbi problemet e hapura të kërkimit./Corriere della Sera
