Brazili voton të dielën në zgjedhjet presidenciale që mund të riformësojnë marrëdhëniet e vendit me presidentin Donald Trump, të rikthejnë lëvizjen Bolsonaro në pushtet dhe të ndikojnë në të ardhmen e Amazonës.
Pse ka rëndësi: Përballja mes presidentit Luiz Inácio Lula da Silva dhe senatorit Flávio Bolsonaro është shndërruar në diçka më të madhe: një provë të ndikimit të Trumpit në vendin më të madh të Amerikës Latine, me pasoja potenciale për rajonin dhe klimën globale.
Zhvillimi i fundit: Trump tha të enjten se po i ndjek zgjedhjet në Brazil „me shumë vëmendje“ dhe i cilësoi ato si „shumë të rëndësishme“, megjithëse nuk shprehu mbështetje për ndonjë kandidat.
Përmbledhje e zhvillimeve: Trump e përfshiu SHBA-në në garën zgjedhore kur administrata e tij vendosi gjatë verës tarifa shtesë prej 25 për qind ndaj disa mallrave braziliane, duke e shtyrë Lulën ta akuzonte presidentin amerikan për „ndërhyrje“ në punët e Brazilit.
Mosmarrëveshja është shndërruar në një temë të fushatës si për Lulën, ashtu edhe për Bolsonaron, djalin e madh të aleatit të Trumpit dhe ish-presidentit Jair Bolsonaro.
Jair Bolsonaro po vuan një dënim me 27 vjet burg pasi u shpall fajtor për komplotimin e një grushti ushtarak të shtetit me synimin për të përmbysur rezultatin e zgjedhjeve presidenciale braziliane të vitit 2022. Aktualisht ai ndodhet në arrest shtëpiak për shkak të problemeve shëndetësore.
Konteksti: Përplasja u përshkallëzua në vitin 2025, kur administrata Trump mori masa ndaj gjyqtarit të Gjykatës së Lartë të Brazilit, Alexandre de Moraes, i cili mbikëqyri ndjekjen penale të Jair Bolsonaros.
SHBA-ja i revokoi vizën dhe vendosi sanksione ndaj tij, megjithëse sanksionet u hoqën më vonë.
Gjendja aktuale: Jair Bolsonaro nuk ka të drejtë të kandidojë, por djali i tij është zotuar të vazhdojë trashëgiminë politike të të atit.
Kështu, trashëgimtari i një lëvizjeje populiste të djathtë përballet me një president të majtë që kërkon një mandat të katërt, jo të njëpasnjëshëm.
Një kandidat duhet të fitojë më shumë se 50 për qind të votave të vlefshme për të shmangur balotazhin.
Lula dhe Flávio Bolsonaro kryesojnë garën, ndërsa sondazhet e fundit tregojnë se ata janë praktikisht të barabartë në një skenar të mundshëm balotazhi.
Pamja e përgjithshme: Pothuajse 60 për qind e pyjeve tropikale të Amazonës ndodhen në Brazil. Pylli ruan sasi të jashtëzakonshme karboni dhe ndihmon në rregullimin e klimës, duke i dhënë presidentit të ardhshëm ndikim mbi një ekosistem me pasoja që shkojnë shumë përtej kufijve të Brazilit.
Shpyllëzimi në Amazonë ka rënë afërsisht përgjysmë që kur Lula u rikthye në pushtet, megjithëse bilanci i tij në fushën e klimës është më kompleks për shkak të mbështetjes që ai i ka dhënë zgjerimit të shfrytëzimit të naftës.
Flávio Bolsonaro ka mbështetur lehtësimin e rregulloreve mjedisore dhe në gusht tha se nuk beson se ndryshimet klimatike janë reale.
Zgjedhjet mund të përcaktojnë nëse Brazili do të vazhdojë politikat e ripërtërira për mbrojtjen e pyjeve, ndërkohë që zgjeron prodhimin e lëndëve djegëse fosile.
Oferta politike e Lulës: Presidenti 80-vjeçar po zhvillon fushatën duke u mbështetur në bilancin e politikave të tij ekonomike dhe sociale: zhvillimin kombëtar të udhëhequr nga shteti, rishpërndarjen e të ardhurave dhe vazhdimin e programeve të mirëqenies sociale.
Oferta politike e Bolsonaros: Juristi 45-vjeçar, i cili përfaqëson Rio de Janeiron në Senatin e Brazilit që nga viti 2019, po zhvillon fushatë me politika sociale konservatore, ulje taksash dhe një qasje më të ashpër ndaj kriminalitetit.
Ai e ka paraqitur Argjentinën si model për marrëdhënie më të ngushta tregtare dypalëshe me SHBA-në, ndërsa presidenti libertarian Javier Milei u shfaq përkrah tij në një aktivitet politik në São Paulo në korrik për të mbështetur kandidaturën e tij.
Flávio Bolsonaro u takua me Trumpin në Shtëpinë e Bardhë në maj dhe më pas u zotua se, nëse fiton, Brazili do t’i bashkohet nismës së Trumpit „Mburoja e Amerikave“ („Shield of the Americas“), një grupim ku përfshihen Argjentina dhe El Salvadori.
Ai gjithashtu ka vlerësuar masat e ashpra të presidentit të El Salvadorit, Nayib Bukele, kundër kriminalitetit si një burim frymëzimi për Brazilin dhe është zotuar të ndërtojë „shumë, shumë burgje“.
Çfarë pritet më tej: Brazili voton të dielën. Nëse asnjë kandidat nuk fiton më shumë se 50 për qind të votave të vlefshme, dy kandidatët që marrin më shumë vota do të kalojnë në balotazhin e 25 tetorit./Burimi: Axios
