Me lloje të reja dronësh, trupat ukrainase po arrijnë fitime territoriale. Suksesi ushtarak ka të bëjë edhe me kokëfortësinë strategjike të Putinit. A po përgatitet tani ushtria e Zelenskyt për një kundërofensivë të re?
Për një kohë të gjatë dukej sikur vetëm trupat e Vladimir Putinit mund ta zhvendosnin vijën e frontit në Ukrainë – ngadalë, por pa u ndalur. Me humbje të mëdha, rusët kishin përparuar vitin e kaluar sidomos në Donbas. Ukrainasit, që nga ofensiva e Kurskut në verën e vitit 2024, kur hynë në territorin rus, nuk kishin bërë më fitime të rëndësishme territoriale. Por që nga fillimi i këtij viti duket se situata po ndryshon.
Hakmarrja e Kievit
Ukraina dukej pothuajse e mposhtur në luftën kundër Rusisë. Por inteligjenca artificiale dhe teknologjia e re po e bëjnë atë të fortë. A po përgatitet tani për një ofensivë?
Në shkurt, ukrainasit fituan rreth 100 kilometra katrorë në Donbasin jugor, pranë Huljaipoles. Në prill, sipas Institutit amerikan për Studimin e Luftës, ata vunë nën kontroll më shumë territor sesa pushtuan rishtas rusët në të njëjtën periudhë, pra shënuan një “fitim neto”. Në maj, trupat e Kievit përparuan në fshatin Stepnohirsk, në jug të vendit, pranë ish-rezervuarit të Kahovkës.
Rreze e re veprimi në zonën e prapavijës
Një pjesë e shpjegimit është dimri. Infiltrimi i rusëve funksionon më mirë kur është ngrohtë dhe pemët ofrojnë mbulim vizual, thotë eksperti amerikan ushtarak Rob Lee nga Foreign Policy Research Institute, një nga vëzhguesit më të saktë të luftës në Ukrainë. Por edhe pa efektet sezonale, gjendja e ukrainasve është përmirësuar qartë krahasuar me vitin e kaluar, thotë Lee.
Arsyeja është fushata “Middle Strike” e ukrainasve, aftësia për të goditur në thellësi operative, pra më shumë se 30 kilometra pas vijës së frontit. “Ukraina e ka zgjeruar vërtet këtë fushatë gjatë gjashtë muajve të fundit, kryesisht përmes përdorimit të një lloji të ri dronësh si FP-2, Bulava dhe Hornet”, thotë Lee. Me fluturaket pa pilot, Kievi sulmon mbrojtjen ajrore dhe logjistikën ruse. Kjo e vështirëson furnizimin dhe mbrojtjen e frontit. Për rusët, sulmet ndaj zonës së tyre të prapavijës vijnë në një moment të papërshtatshëm, pasi ata ende i kontrollojnë më dobët dronët e tyre për shkak të ndërprerjes së shërbimit satelitor Starlink.
DEBAT
Çfarë mendoni: A mund ta fitojë Ukraina këtë luftë?
Modelet e reja të dronëve ukrainas fluturojnë pjesërisht në mënyrë autonome në kilometrat e fundit, duke skanuar me sensorë zonën poshtë tyre. Teknologjia është në fakt tipike për raketat moderne lundruese dhe është më pak e ndjeshme ndaj penguesve elektronikë. “Rusët deri tani nuk kanë një përgjigje të mirë për këtë”, thotë Lee.
Ai i sheh ukrainasit sërish në një pikë të favorshme në të ashtuquajturin cikël të adaptimit, garën e inovacionit mes palëve ndërluftuese. Rusët vitin e kaluar kishin arritur rrezikshëm me njësi të reja dronësh si Rubikon dhe në disa raste kërcënonin të çanin frontin.
Kokëfortësia strategjike e Kremlinit
Suksesi i ukrainasve këtë pranverë ka të bëjë edhe me kokëfortësinë strategjike të Kremlinit. Udhëheqja ruse do me çdo kusht ta marrë plotësisht nën kontroll rajonin e Donjeckut, përfshirë qytetet Kramatorsk dhe Slovjansk. Për këtë, Rusia po sakrifikon një numër jashtëzakonisht të madh ushtarësh. Njëkohësisht, për Moskën po bëhet gjithnjë e më e vështirë të rekrutojë luftëtarë, ndërsa në front po shfaqen gjithnjë e më shumë boshllëqe. Pyetja tani është nëse Kievi ka fuqinë dhe vullnetin për t’i shfrytëzuar ato për ofensivat e veta.
Shenjat e para po vërehen, siç konfirmon edhe eksperti ushtarak austriak Franz-Stefan Gady. “Ukrainasit kohët e fundit kanë arritur të krijojnë rezerva”, thotë Gady. Trupat e Kievit po formojnë gjithashtu batalione sulmuese, të cilat aktualisht përdoren ende si “zjarrfikëse” në front, kur rusët përparojnë tepër. Sipas Gady-t, ukrainasit kanë bërë përparime të dukshme edhe në luftimin e kombinuar të armëve. Ata po koordinojnë më mirë tanket me ekuipazh dhe sistemet pa pilot; edhe artileria dhe aviacioni janë më mirë të sinkronizuara. Në ofensivën verore të vitit 2023, Ukraina dështoi në bashkërendimin e degëve të ndryshme të armëve dhe, edhe për këtë arsye, u detyrua ta ndalte përparimin.
Përpjekje e dytë në jug?
Rob Lee, ish-oficer i këmbësorisë detare amerikane, i cili ashtu si Gady e viziton rregullisht frontin në Ukrainë, pret një përparim të ukrainasve. “Nuk do të habitesha nëse këtë vit do të shihnim një ofensivë të re ukrainase dhe nëse ajo do të ishte e suksesshme”, thotë Lee.
Duke gjykuar nga sulmet e deritanishme, trupat e Kievit e kanë vënë në shënjestër jugun e frontit rreth rajonit të Zaporizhzhias. Logjistika ruse atje është veçanërisht e lehtë për t’u goditur, sepse brezi deri në bregdetin e Detit Azov është rreth 100 kilometra i gjerë. Ura tokësore drejt gadishullit të Krimesë është e rëndësishme edhe politikisht. “Kur ukrainasit bënë përparimin e tyre të madh atje tre vjet më parë, ata donin ta detyronin Putinin ta përfundonte luftën”, thotë Lee. Sulmi dështoi për shkak të fushave të minuara ruse, hendekëve dhe helikopterëve.
Sipas vlerësimit të Lee-t, situata sot është ndryshe. “Shumë linja mbrojtëse të rusëve janë lënë pas dore për shkak të ofensivave shumëvjeçare”, shpjegon eksperti ushtarak. Me dronët e tyre dhe mundësitë e reja teknike, ukrainasve tani u ofrohen edhe forma të tjera sulmi. Megjithatë, ata duhet të kenë kujdes nga pozicionet e fortifikuara ruse dhe sulmet e avionëve luftarakë.
Edhe Ukraina ka humbje të mëdha; shumë njësi elitare nuk e kanë më cilësinë që kishin në fillim të luftës. Por sukseset e fundit, sipas Franz-Stefan Gady-t, kanë ndikuar pozitivisht në moralin e trupave. Kjo mund t’i ndihmojë ata ta lëvizin frontin – dhe të çlirojnë më shumë territor./Spiegel/Tetovanews
