Stuhia e 21 korrikut 2026 përfshiu zonën nga Bellante dhe lugina e Tordinos deri në bregdetin e Abruzzos. Dëmet po përllogariten, ndërsa sindikatat, fermerët dhe bizneset kërkojnë shpalljen e gjendjes së fatkeqësisë natyrore
Një stuhi jashtëzakonisht e fuqishme, e shoqëruar me rafale ere, reshje intensive dhe kokrra gjigante breshri, goditi pasditen e së martës, 21 korrik 2026, një pjesë të gjerë të provincës së Teramos, në rajonin Abruzzo të Italisë lindore. Fenomeni nisi pak para orës 19:00 dhe, brenda një kohe të shkurtër, shkaktoi dëme të rënda në automjete, banesa, kapanone industriale, panele fotovoltaike, ndërmarrje dhe prodhime bujqësore.
Boshti kryesor i dëmeve u shtri nga Bellante Stazione, Ripattoni, San Nicolò a Tordino dhe Sant’Atto, përmes Villa Zaccheos dhe zonës së quajtur “Valle del Tubo”, deri në Notaresco, Morro d’Oro, Pineto, Roseto degli Abruzzi dhe zona të tjera bregdetare e kodrinore. Raportime për dëme erdhën gjithashtu nga Campli, Sant’Onofrio, Mosciano Sant’Angelo, Castellalto, Civitella del Tronto dhe disa pjesë të zonës së Vibratas.
Bellante është një komunë e provincës së Teramos, ndërsa Bellante Stazione është një nga vendbanimet përbërëse të saj dhe ndodhet përgjatë një aksi me banesa, biznese dhe instalime industriale. Pikërisht kjo zonë, së bashku me Ripattonin, rezulton ndër më të goditurat nga stuhia.
Paralajmërimi para stuhisë
Në orën 12:08 të 21 korrikut, Qendra Funksionale e Rajonit të Abruzzos kishte publikuar një alarm të verdhë për rrezik hidro-gjeologjik nga stuhitë, të vlefshëm nga ora 14:00 deri në mesnatë në të gjitha zonat e alarmit të rajonit. Parashikoheshin rrebeshe dhe stuhi të shpërndara, ndërsa skenari zyrtar paralajmëronte se fenomenet mund të shoqëroheshin me breshër, rafale të forta dhe dëme në automjete, çati e prodhime bujqësore.
Edhe meteorologu Fabrizio Di Sabatino, teknik i shoqatës profesionale AMPRO, kishte paralajmëruar paraprakisht se depërtimi i ajrit më të freskët të Atlantikut të Veriut mbi masën shumë të ngrohtë dhe të lagësht të grumbulluar në rajon mund të krijonte superqeliza dhe sisteme të organizuara stuhish. Sipas parashikimit, provincat e Teramos, Peskarës dhe Chietit rrezikonin breshër të madh, reshje intensive dhe rafale që, në qelizat më të fuqishme, mund të kalonin 100 kilometra në orë.
Gjatë së njëjtës ditë, qeliza të tjera të fuqishme u zhvilluan përgjatë Adriatikut italian, përfshirë zonat e Marcheve dhe afërsinë e Riminit. Megjithatë, nuk ka të dhëna që të vërtetojnë se të gjitha raportimet përgjatë Adriatikut lidhen me të njëjtën superqelizë; ato duhen kuptuar si pjesë e së njëjtës situatë të gjerë atmosferike, por si sisteme stuhish që mund të kenë evoluar veçmas.
Pak para orës 19:00, qielli u kthye në rrezik
Stuhia mbërriti papritur pas një periudhe me temperatura shumë të larta. Brenda minutash, breshri filloi të godiste rrugët, shtëpitë, fabrikat dhe fushat me një intensitet që dëshmitarët e krahasuan me një bombardim. Shumë drejtues automjetesh u zunë në lëvizje, me dukshmëri të reduktuar dhe me xhama që çaheshin ose thyheshin nga goditjet.
Përmasat e sakta maksimale të kokrrave mbeten një nga pikat që kërkon verifikim të mëtejshëm. Burimet kryesore i kanë përshkruar ato si të mëdha sa topat e golfit, topat e tenisit ose portokallet. Raportime meteorologjike në rrjetet sociale kanë folur për diametra mbi 6–7 centimetra, ndërsa fotografi dhe matje të bëra nga banorë pretendojnë vlera mbi 10 centimetra dhe, në disa raste, 12–15 centimetra.
Deri në përditësimin e fundit nuk ishte publikuar një matje zyrtare, e standardizuar dhe e certifikuar nga një institucion meteorologjik. Për këtë arsye, shifrat 10–15 centimetra nuk duhet të paraqiten si rekord i konfirmuar, por si raportime paraprake të bazuara në fotografi dhe matje individuale.
Kaos në rrugë dhe një 12-vjeçar i lënduar
Breshri i dendur krijoi vështirësi të mëdha përgjatë rrugës Teramo–Mare dhe rrugës shtetërore 80, veçanërisht në zonën e San Nicolòs. U raportuan disa përplasje nga pas, ngadalësime dhe automjete që duhej të ndalonin pasi u ishin thyer xhamat e përparmë. Numri përfundimtar i aksidenteve dhe i personave të lënduar në rrugë nuk ishte ende i konsoliduar.
Në Bellante, një djalë 12-vjeçar u godit nga një automjet gjatë stuhisë. Sipas të dhënave të para, drejtuesi mund të ketë pasur dukshmëri të kufizuar për shkak të xhamit të dëmtuar nga breshri. Fëmija u dërgua nga shërbimi 118 në spital me kod të verdhë dhe gjendja e tij nuk u cilësua e rëndë. Forcat e rendit po kryenin matjet dhe verifikimet për të sqaruar dinamikën e plotë.
Raportime të mëvonshme lokale kanë ngritur edhe çështjen nëse drejtuesi është larguar nga vendi i ngjarjes, por ky element nuk ishte konfirmuar në një njoftim zyrtar të policisë në burimet e verifikuara. Përgjegjësia dhe rrethanat e aksidentit mbeten objekt hetimi.
Automjete të bëra të papërdorshme
Dëmet më të dukshme u regjistruan në automjete. Xhama të përparmë të shpuar, xhama të pasmë dhe anësorë të thyer, karroceri të mbuluara me goditje të thella dhe automjete të konsideruara praktikisht për skrap u panë në shumë pjesë të provincës.
Fotografitë nga parkingjet e Villa Zaccheos tregojnë dhjetëra automjete të punëtorëve të dëmtuara rëndë. Raportime të tjera flasin për qindra makina të prekura në të gjithë territorin, por deri tani nuk është publikuar një numër zyrtar dhe i plotë i automjeteve të dëmtuara.
Punëtorët e turnit të dytë, nga ora 14:00 deri në 22:00, ndodheshin brenda fabrikave kur goditi stuhia. Kur dolën nga puna, shumë prej tyre i gjetën automjetet me xhamat e copëtuar dhe llamarinat e deformuara.
Goditje e rëndë për zonën industriale
Veçanërisht e rëndë ishte situata në Villa Zaccheo të Castellaltos, në zonën industriale të njohur si “Valle del Tubo”, ku veprojnë kompani të lidhura edhe me industrinë e automobilave.
Përveç automjeteve të punonjësve, u dëmtuan çati kapanonesh, mbulesa industriale, pajisje, instalime dhe panele fotovoltaike. Në fabrikën Trix Plastica, breshri çau çatinë, duke lejuar depërtimin e ujit në magazinë. Një pjesë e konsiderueshme e mallrave të ruajtura brenda u dëmtua ose u shkatërrua.
Dëme të rënda u regjistruan edhe në Sottosopra Village, ku mbulesa e çatisë u shpua, ambientet u përmbytën dhe automjetet e parkuara u dëmtuan. Biznesi njoftoi mbylljen e përkohshme për evidentimin e dëmeve, largimin e ujit dhe kontrollin e sigurisë së strukturës.
Raportimet lokale përmendin edhe ndërmarrje të tjera që kanë ndërprerë përkohësisht aktivitetin për shkak të dëmeve në panele fotovoltaike, çati dhe pajisje. Megjithatë, nuk ka ende një listë përfundimtare të të gjitha bizneseve të prekura.
Fim CISL: Punëtorët nuk mund të lihen vetëm
Fim CISL dhe përfaqësuesit sindikalë të ndërmarrjeve reaguan pas publikimit të pamjeve nga parkingjet e fabrikave. Sindikata theksoi se shumë prej automjeteve ishin blerë me sakrifica dhe ende paguheshin me këste, ndërsa punonjësit marrin paga rreth 1.700 euro në muaj.
“Punëtoret dhe punëtorët e turnit të dytë gjetën një surprizë të hidhur: makina të shkatërruara nga breshri, xhama të përparmë të thyer, xhama të bërë copë dhe llamarina të dëmtuara”, thuhej në reagimin sindikal.
Fim CISL dhe përfaqësitë sindikale rikthyen gjithashtu debatin për mungesën e parkingjeve të përshtatshme dhe të mbuluara në zonën industriale. Sipas tyre, problemi është ngritur prej vitesh, por punëtorëve nuk u është siguruar infrastruktura që do të mund të zvogëlonte dëmet nga fenomene të tilla.
Sindikata i kërkoi Rajonit të Abruzzos shpalljen e menjëhershme të gjendjes së fatkeqësisë natyrore, kompensim për punëtorët dhe përfshirjen financiare të Rajonit, Provincës dhe sipërmarrësve.
Bujqësia humb prodhimin e një sezoni
Bilanci është veçanërisht i rëndë në bujqësi. Sipas monitorimit të parë të Coldiretti Teramo, zonat më të dëmtuara shtrihen ndërmjet Bellantes, Notarescos dhe luginës së Tordinos, me pasoja të rënda nga Bellante Stazione e Ripattoni deri në San Nicolò.
Dëme u raportuan edhe në Campli, Sant’Onofrio, Mosciano Sant’Angelo, Castellalto, Morro d’Oro dhe në fushat ndërmjet Pinetos dhe Roseto degli Abruzzit. Në disa parcela, humbjet vlerësohen paraprakisht si pothuajse të plota.
U goditën domatet, specat, bishtajat, kungulleshkat, fasulet borlotti, misri, luledielli, melekuqja, jonxha për prodhimin e farës, ullishtat dhe vreshtat. Përveç bimëve dhe frutave, u dëmtuan kapanone, makineri bujqësore dhe sisteme fotovoltaike të vendosura mbi çati.
“Shumë ferma panë të shkatërrohej brenda pak minutash puna e një sezoni të tërë”, deklaroi kryetarja e Coldiretti Teramo, Emanuela Ripani. Teknikët e organizatës nisën evidentimin e dëmeve dhe mbledhjen e raportimeve nga fermerët.
Drejtori provincial Daniele Di Venanzio tha se episode të tilla po vënë në rrezik qëndrueshmërinë ekonomike të ndërmarrjeve bujqësore dhe kërkoi forcimin e parandalimit, sigurimeve, menaxhimit të rrezikut dhe mekanizmave të mbështetjes.
Zjarrfikësit dhe ndërhyrjet emergjente
Zjarrfikësit morën dhjetëra telefonata brenda pak minutash dhe ndërhynë për çati të dëmtuara, struktura të rrezikuara, ambiente të përmbytura dhe sigurimin e ndërtesave.
Në Bellante u raportua edhe një banesë me çati të çarë nga kokrrat e akullit. Në vende të tjera breshri dëmtoi dritare, vitrina, tenda të jashtme dhe instalime të ekspozuara.
Deri në mesditën e 22 korrikut, burimet e verifikuara nuk raportonin viktima të konfirmuara drejtpërdrejt nga stuhia në provincën e Teramos. Përveç 12-vjeçarit të lënduar, bilanci i plotë i personave të trajtuar për dëmtime të lehta ose i të përfshirëve në aksidentet rrugore nuk ishte bërë publik.
Kryetarët kërkojnë dokumentimin e çdo dëmi
Kryetari i Komunës së Teramos, Gianguido D’Alberto, urdhëroi kontrollin e pronave publike dhe u kërkoi qytetarëve e bizneseve të fotografojnë dëmet, të ruajnë preventivat, faturat dhe dokumentet e riparimeve.
“Vlerësojmë se shteti duhet ta marrë përsipër këtë situatë. Do t’i ndjekim të gjitha zhvillimet e rastit”, deklaroi D’Alberto.
Kryetari i Bellantes, Giovanni Melchiorre, zhvilloi inspektime në zonat e goditura dhe tha se Bellante Stazione dhe Ripattoni paraqisnin një situatë veçanërisht të rëndë. Ai u kërkoi familjeve dhe ndërmarrjeve të regjistrojnë çdo dëmtim dhe të ruajnë dokumentacionin fiskal për ndërhyrjet urgjente.
Melchiorre theksoi se shteti duhet të ndërhyjë për dëmet që nuk mbulohen nga sigurimet private dhe njoftoi bashkëpunim me komunat e tjera të prekura.
Coldiretti, CNA dhe përfaqësuesit politikë kërkojnë ndërhyrjen e Rajonit
Coldiretti Teramo i kërkoi Rajonit të Abruzzos aktivizimin e procedurave për njohjen e gjendjes së fatkeqësisë natyrore dhe vënien në dispozicion të instrumenteve financiare për fermat e goditura.
Të njëjtën kërkesë e paraqitën CNA e Abruzzos dhe CNA e Teramos. Kryetarët Bernardo Sofia dhe Alfredo Martinelli kërkuan një përllogaritje të shpejtë dhe të hollësishme të dëmeve, një fond të parë rajonal dhe përfshirjen e Qeverisë italiane në masat e kompensimit.
CNA njoftoi se do të mbledhë të dhënat nga zejtarët, tregtarët dhe ndërmarrjet e vogla e të mesme, për të përgatitur një dosje të plotë me fotografi, preventivë dhe shpenzime për rikthimin e aktivitetit.
Edhe këshilltari rajonal Sandro Mariani shprehu mbështetje për familjet, komunat, bizneset dhe fermat e prekura, duke kërkuar bashkëpunim ndërmjet Rajonit, Qeverisë, Mbrojtjes Civile dhe autoriteteve vendore.
Përmasat financiare mbeten të paqarta
Raportimet e para lokale flasin për dëme që mund të arrijnë në disa milionë euro. Kjo shifër, megjithatë, nuk përbën ende vlerësim zyrtar dhe mund të ndryshojë ndjeshëm pas evidentimit të automjeteve, ndërtesave, pajisjeve industriale, instalimeve fotovoltaike dhe prodhimeve bujqësore.
Po ashtu, deri në përditësimin e mesditës së 22 korrikut 2026, burimet e verifikuara dokumentonin kërkesa për shpalljen e gjendjes së fatkeqësisë natyrore, por jo një vendim përfundimtar të miratuar nga Rajoni i Abruzzos ose Qeveria italiane.
Procesi i kompensimit do të varet nga evidentimi zyrtar, statusi që do t’i jepet ngjarjes, mbulimi nga sigurimet private dhe kriteret që do të caktohen për familjet, punëtorët, fermerët dhe bizneset.
Konteksti më i gjerë
Stuhia e Teramos ishte pjesë e një vale më të gjerë moti të ligë që më 21 korrik përfshiu disa rajone përgjatë Adriatikut. Marche u godit nga breshër dhe stuhi të rënda, ndërsa në bregdetin e Chietit reshjet dhe rafalet shkaktuan dallgë që arritën deri te rreshtat e parë të çadrave dhe shezlongëve.
Në aspektin meteorologjik, kontrasti ndërmjet ajrit shumë të ngrohtë e të lagësht pranë tokës dhe ajrit më të freskët në lartësi, së bashku me ndryshimin e fortë të drejtimit dhe shpejtësisë së erës, krijoi kushte të favorshme për stuhi të organizuara. Raportimet meteorologjike e kanë përshkruar qelizën e Teramos si superqelizore, por analizat përfundimtare të radarëve dhe të dhënave atmosferike nuk ishin publikuar ende nga një institucion shtetëror.
Gjendja aktuale dhe çështjet e hapura
Më 22 korrik, komunat, sindikatat, shoqatat e fermerëve dhe përfaqësuesit e bizneseve po vazhdonin evidentimin e dëmeve. Prioritetet ishin sigurimi i ndërtesave, kontrolli i çative dhe paneleve fotovoltaike, dokumentimi i humbjeve dhe rifillimi i aktivitetit në ndërmarrjet e detyruara të mbylleshin.
Mbeten ende për t’u sqaruar:
– diametri maksimal i konfirmuar shkencërisht i kokrrave të breshrit;
– numri i plotë i automjeteve, banesave dhe ndërmarrjeve të dëmtuara;
– vlera përfundimtare ekonomike e humbjeve;
– bilanci i plotë i aksidenteve dhe personave të lënduar;
– dinamika e aksidentit të 12-vjeçarit në Bellante;
– vendimi i Rajonit dhe Qeverisë për gjendjen e fatkeqësisë natyrore;
– mënyra dhe kriteret me të cilat do të kompensohen dëmet.
Për momentin, faktet e konfirmuara tregojnë një nga stuhitë më dëmtuese të viteve të fundit në provincën e Teramos. Megjithatë, përmasat e plota të ngjarjes do të mund të përcaktohen vetëm pasi komunat, zjarrfikësit, shoqatat e kategorive dhe autoritetet rajonale të përfundojnë evidentimin zyrtar./Tetova News
