Agjencia e Ushqimit dhe Veterinarisë ndaloi përdorimin e ujit për pije pasi konstatoi një pompë të vendosur pa leje në tubacionin kryesor, ndërsa policia dyshon për tri pompa pranë Vërtokut. NP “Komunalec” mohon se ujë i ndotur ka hyrë në sistem. Lidhja ndërmjet ujit dhe shqetësimeve shëndetësore ende nuk është vërtetuar me rezultate përfundimtare laboratorike.
Gostivari është përballur me një nga alarmet më serioze shëndetësore dhe institucionale të viteve të fundit, pasi brenda tri-katër ditësh rreth 1.000 deri në 1.200 qytetarë kërkuan ndihmë mjekësore me të vjella, diarre, dhimbje barku, temperaturë, plogështi dhe shqetësime të tjera gastrointestinale.
Fluksi i pazakontë i pacientëve përkoi me dyshimet për ndërhyrje të paautorizuara në sistemin e furnizimit me ujë pranë Vërtokut. Agjencia e Ushqimit dhe Veterinarisë vendosi më 17 korrik ndalim të përkohshëm për përdorimin e ujit të ujësjellësit të Gostivarit për pije, ndërsa policia dhe Prokuroria nisën hetim për veprën e mundshme penale “Ndotja e ujit të pijshëm”.
Megjithatë, deri në orët e para të 18 korrikut nuk ishin publikuar rezultatet përfundimtare fiziko-kimike dhe mikrobiologjike që do të përcaktonin nëse uji ishte realisht i ndotur, çfarë lloj ndotjeje mund të kishte ndodhur dhe nëse ajo kishte shkaktuar problemet shëndetësore të qytetarëve.
Kjo do të thotë se tri fakte duhet të dallohen qartë: numri jashtëzakonisht i madh i pacientëve është konfirmuar nga spitali; ndërhyrja e paautorizuar në tubacion është konstatuar nga AUV-ja dhe është objekt hetimi; por lidhja shkakësore ndërmjet ujit dhe simptomave të pacientëve ende nuk është vërtetuar laboratorikisht.
Paralajmërimi i parë dhe punimet në rrjet
Zanafilla e rastit lidhet edhe me problemet e furnizimit me ujë dhe punimet që zhvilloheshin në rrjetin e Gostivarit gjatë fundit të qershorit.
Më 24 qershor, NP “Komunalec” kishte publikuar një rekomandim parandalues që uji të mos përdorej për pije gjatë punimeve në sistem. Sipas Qendrës së Shëndetit Publik, në atë periudhë nuk kishte ndalim zyrtar nga autoritetet shëndetësore dhe rekomandimi i ndërmarrjes lidhej me punimet ndërtimore, jo me ndonjë rezultat laboratorik që dëshmonte ndotje.
Drejtoresha e NP “Komunalec”, Artana Asani, deklaroi më vonë se më 25 qershor ishin vendosur dhe përdorur për disa orë pompa, vetëm për të simuluar funksionimin e një linje të re që planifikohej të furnizohej nga burimi i Vërtokut.
Sipas versionit të saj, gjatë testimit nuk ishte futur ujë nga kanali në rrjetin e qytetit. Linja ishte zbrazur në daljen e parë pranë fshatit Raven, ndërsa uji ishte derdhur në lumin Vardar. Asani tha se pompat ishin fikur menjëherë pas simulimit.
Ajo iu referua analizave të kryera më 26 qershor dhe një rezultati mikrobiologjik të mostrave të marra më 29 qershor, sipas të cilit uji në atë periudhë ishte i rregullt për përdorim.
Këto analiza, megjithatë, tregojnë vetëm gjendjen e mostrave të marra në fund të qershorit. Ato nuk mund të përcaktojnë automatikisht cilësinë e ujit gjatë mesit të korrikut dhe as të përjashtojnë ndonjë ngjarje të mëvonshme.
Rritja e rasteve me probleme gastrointestinale
Sipas raportimeve të para, qytetarë të Gostivarit kishin filluar të ankoheshin për probleme me sistemin tretës gjatë një periudhe prej rreth dhjetë ditësh. Rritja më e madhe e numrit të pacientëve, megjithatë, u regjistrua gjatë tri-katër ditëve para 17 korrikut.
Spitali i Përgjithshëm “Dr. Ferid Murad” njoftoi se në këtë periudhë ishin ekzaminuar rreth 1.000 deri në 1.200 persona. Numri më i madh i pacientëve u paraqit në Repartin e Infektologjisë, Repartin e Pediatrisë dhe Njësinë e Urgjencës.
Simptomat e raportuara ishin pothuajse të njëjta: të vjella, diarre, dhimbje barku ose stomaku, temperaturë, plogështi dhe dobësi trupore. Të gjithë pacientëve iu ofrua ndihmë dhe terapi në përputhje me gjendjen e tyre.
Për shkak të fluksit të madh, spitali përforcoi ekipet mjekësore dhe riorganizoi punën në repartet më të ngarkuara. Drejtori i institucionit, subspecialisti i kardiologjisë dr. Emri Bajrami, ndërpreu pushimin vjetor dhe u kthye për të koordinuar aktivitetet.
Shifra ndryshoi në raportimet e ndryshme – rreth 1.000, 1.100 ose 1.200 pacientë – varësisht nga ora e publikimit dhe periudha e përfshirë në përllogaritje. Numri më i plotë i dhënë nga spitali ishte intervali prej 1.000 deri në 1.200 personash.
Në fazën e parë, disa mjekë dhe përfaqësues të shëndetit publik vlerësuan se pasqyra klinike mund të lidhej me viroza sezonale, ushqim të papërshtatshëm, temperaturat e larta ose higjienën. Këto ishin vlerësime paraprake dhe jo përfundime epidemiologjike.
Dr. Berun Mustafa, specialist i higjienës në Qendrën e Shëndetit Publik në Gostivar, deklaroi se shkaku mund të ishte uji, ushqimi ose faktorë të tjerë. Ai konfirmoi se po merreshin mostra shtesë si nga uji, ashtu edhe nga ushqimet.
Analizat e mëparshme kishin qenë të rregullta
Mëngjesin e 17 korrikut, para vendosjes së ndalimit zyrtar, Qendra e Shëndetit Publik njoftoi se tri analizat e fundit të kryera gjatë muajit kishin treguar se uji ishte i rregullt nga aspekti fiziko-kimik dhe mikrobiologjik.
Mostrat e marra të hënën para shpërthimit të alarmit gjithashtu kishin rezultuar të rregullta. Në të njëjtën kohë, ishin marrë mostra të reja nga katër pika matëse, për të verifikuar gjendjen aktuale.
Kjo shpjegon pse gjatë ditës u publikuan deklarata në dukje kundërthënëse: rezultatet e mëparshme tregonin ujë të rregullt, ndërsa kontrolli i jashtëzakonshëm dhe ndërhyrjet e zbuluara në tubacion krijuan dyshime të reja dhe kërkuan analiza të tjera.
Pra, rezultatet e vjetra nuk ishin “të rreme”, por nuk mund të konsideroheshin dëshmi përfundimtare për gjendjen e ujit në momentin kur u regjistrua vala e pacientëve.
Ndërhyrja e policisë në Vërtok
Më 16 korrik, rreth orës 18:20, inspektorë të Zyrës së Jashtme për Çështje Kriminalistike në Gostivar, duke vepruar me udhëzim të një prokurori nga Prokuroria Themelore Publike e Gostivarit, ndërmorën masa urgjente në fshatin Vërtok.
Sipas SPB Tetovë, ekzistonin baza dyshimi se ndërmarrja përgjegjëse për ujësjellësin, në bashkëpunim me Komunën e Gostivarit, kishte vendosur tri pompa në një shtrat ku kalonin ujëra të shkarkuara. Përmes tyre, sipas dyshimit policor, ujë ishte futur drejtpërdrejt në tubacionin kryesor që furnizon qytetin.
Policia tha se ndërhyrja mund të ishte bërë për ta rritur presionin në rrjet për shkak të mungesës së ujit të pijshëm. Zëdhënësi i SPB Tetovë, Fatmir Rexhepi, sqaroi se bëhej fjalë për ujëra të mbledhura nga reshjet dhe burime të vogla, të cilat kalonin në një kanal të përdorur për ujitje, pishina ose rezervuarë për kultivimin e peshkut.
Ky përshkrim nuk është plotësisht i njëjtë me formulimin “ujëra të zeza” ose “ujë kanalizimi”, të përdorur në disa tituj mediatikë. Policia foli për “shtrat të ujërave të shkarkuara”, ndërsa kryetari Valbon Limani tha më vonë se, sipas NP “Komunalec”, në lokacionin e përmendur nuk ekzistonte rrjet kanalizimi.
Prandaj, në këtë fazë nuk është e saktë të deklarohet si fakt i provuar se ujëra fekale janë futur në ujësjellës. Natyra dhe përbërja e ujit të marrë nga kanali duhet të përcaktohen nga ekspertizat.
AUV-ja konstaton një pompë të vendosur pa leje
Pas ankesave të qytetarëve, denoncimit të policisë dhe kërkesës së Prokurorisë, shërbimet e Agjencisë së Ushqimit dhe Veterinarisë kryen një kontroll të jashtëzakonshëm në stacionin e trajtimit të ujit në Vërtok.
Në kontroll morën pjesë edhe përfaqësues të Prokurorisë së Gostivarit, Ministrisë së Mjedisit, kriminalistikës teknike të policisë dhe Institutit të Shëndetit Publik.
AUV-ja njoftoi zyrtarisht se në tubacionin kryesor ishte konstatuar një pompë e vendosur në mënyrë të paligjshme dhe pa miratim, e cila fuste drejtpërdrejt ujë nga lumi Vardar në sistemin e furnizimit me ujë.
Ekspertët e Institutit të Shëndetit Publik morën mostra për testime laboratorike. Për shkak të dyshimit të bazuar se uji mund të ishte i ndotur dhe i pasigurt, AUV-ja vendosi ndalim të përkohshëm për përdorimin e tij për pije, deri në konfirmimin laboratorik të sigurisë.
Ekziston kështu një dallim ndërmjet dy njoftimeve zyrtare: AUV-ja përmendi një pompë që merrte ujë nga Vardari, ndërsa policia ngriti dyshime për tri pompa të vendosura në shtratin e ujërave të shkarkuara.
Nuk është sqaruar ende nëse bëhet fjalë për të njëjtin sistem të përshkruar në mënyra të ndryshme, për pika të ndryshme të instalimit apo për më shumë se një ndërhyrje. Kjo është një nga çështjet kryesore që duhet ta zgjidhë ekspertiza teknike.
Mostrat nga katër lokacione dhe pritja për rezultatet
Me urdhër të Prokurorisë, ekipet e Institutit të Shëndetit Publik morën mostra nga katër lokacione.
Drejtoresha e Institutit, Marija Andonovska, deklaroi se mostrat u vendosën për analizë gjatë orëve të hershme të 17 korrikut. Analizat mikrobiologjike kërkojnë rreth 48 orë sipas protokolleve, ndërsa rezultatet fiziko-kimike priteshin më herët.
Gazeta “Sloboden Peçat”, duke iu referuar burimeve të paidentifikuara, raportoi se gjatë natës kishte pasur tensione dhe se një grup personash ishte përpjekur t’i pengonte punonjësit e Institutit në marrjen e mostrave. Sipas këtij raportimi, mostrat ishin vendosur në aparaturat e Institutit në Shkup vetëm rreth orës 04:00.
Ky pretendim është serioz, por deri në orët e para të 18 korrikut nuk u gjet një njoftim zyrtar nga Prokuroria, policia ose Instituti që ta konfirmonte plotësisht pengimin e ekipit. Për këtë arsye, ai duhet të trajtohet si raportim mediatik i bazuar në burime anonime dhe jo si fakt i vërtetuar institucionalisht.
Prokuroria heton, por nuk jep ende kualifikim përfundimtar
Prokuroria Themelore Publike e Gostivarit hapi rast dhe nisi mbledhjen e provave, duke dhënë udhëzime për policinë dhe institucionet e tjera të përfshira.
Prokurori publik i Republikës së Maqedonisë së Veriut, Nenad Saveski, tha se po ndërmerreshin veprime konkrete hetimore për të përcaktuar gjendjen faktike dhe nëse rasti kishte elemente penale.
Ai refuzoi të nxitojë me kualifikimin juridik, duke theksuar se fillimisht duhej të përcaktohej nëse ekzistonte vepër penale dhe, nëse po, për çfarë vepre bëhej fjalë.
Policia e trajtoi rastin nën dyshimin për veprën “Ndotja e ujit të pijshëm”, të parashikuar në nenin 219 të Kodit Penal. Në hetim u përfshinë policia, Prokuroria, Instituti i Shëndetit Publik, AUV-ja, Inspektorati Shtetëror i Mjedisit dhe një ekspert i licencuar që duhet të vlerësojë teknikisht sistemin e pompave.
Deri në njoftimet e publikuara më 17 korrik nuk ishte bërë publik arrestimi ose ndalimi i ndonjë personi. Përgjegjësia individuale ose institucionale nuk mund të përcaktohet pa përfundimin e hetimit dhe pa vendim të organeve kompetente.
“Komunalec”: Asnjë pikë ujë nga kanali nuk hyri në sistem
NP “Komunalec” dhe drejtoresha Artana Asani paraqitën një version të kundërt me dyshimet e policisë.
Asani pranoi se pompat ishin përdorur më 25 qershor, por tha se bëhej fjalë vetëm për një simulim disaorësh. Sipas saj, uji nga kanali nuk ishte përdorur për furnizimin e qytetarëve dhe nuk kishte hyrë në sistemin e ujësjellësit.
Ajo deklaroi se linja ishte zbrazur përmes pikës së parë të shkarkimit pranë Ravenit dhe se uji ishte derdhur në Vardar. Më pas, sipas saj, në linjë ishte lëshuar përsëri vetëm uji nga burimi i Vërtokut.
Drejtoresha argumentoi se rezultatet e analizave të 26 dhe 29 qershorit kishin qenë të rregullta. Ajo tha gjithashtu se kishte qytetarë që përdornin vetëm ujë të ambalazhuar, por kishin shfaqur të njëjtat simptoma, çka, sipas saj, ngrinte mundësinë që shkaku të ishte ushqimi, temperaturat e larta ose ndonjë virus sezonal.
Ky argument nuk e përjashton shkencërisht ujin si burim të mundshëm, ashtu siç prania e pompave nuk provon vetvetiu se uji ka shkaktuar sëmundjet. Të dyja çështjet kërkojnë analiza mikrobiologjike, fiziko-kimike, epidemiologjike dhe teknike.
NP “Komunalec” tha gjithashtu se rezultatet e para të mostrave të reja i plotësonin parametrat e ujit të sigurt. Por këto u paraqitën si të dhëna paraprake të ndërmarrjes dhe jo si raport përfundimtar i publikuar nga Instituti i Shëndetit Publik.
Pavarësisht qëndrimit të saj, ndërmarrja njoftoi se rekomandimi për të mos e përdorur ujin do të mbetej në fuqi deri në rezultatet përfundimtare.
Limani: Nuk ka ende provë mjekësore ose laboratorike
Kryetari i Komunës së Gostivarit, Valbon Limani, reagoi në mbrëmjen e 17 korrikut.
Ai deklaroi se analizat e rregullta të NP “Komunalec” kishin treguar deri atëherë parametra brenda vlerave të lejuara ligjore, por kërkoi që ndalimi i përkohshëm të respektohej plotësisht deri në rezultatet e reja.
Limani tha se nuk ekzistonte ende dëshmi zyrtare mjekësore ose laboratorike që problemet gastrointestinale të qytetarëve ishin shkaktuar nga uji i ujësjellësit.
“Shkaku duhet të përcaktohet në mënyrë profesionale dhe mbi bazën e analizave përkatëse”, deklaroi ai, duke shtuar se Komuna po bashkëpunonte me institucionet dhe se rezultatet do të publikoheshin plotësisht.
Lidhur me pretendimet për përzierje të ujërave të kanalizimit me ujin e pijshëm, Limani tha se, sipas informacioneve të NP “Komunalec”, në lokacionin e përmendur nuk kishte rrjet kanalizimi. Megjithatë, ai pranoi se të gjitha pretendimet ishin objekt verifikimi dhe se vlerësimin përfundimtar do ta jepnin institucionet kompetente.
Qëndrimi i Limanit nuk ishte se uji ishte shpallur përfundimisht i sigurt, por se lidhja me problemet shëndetësore nuk ishte provuar ende. Në të njëjtën kohë, ai u bëri thirrje qytetarëve ta respektonin ndalimin e AUV-së.
Pamjet e ujit të turbullt dhe vlerësimet e ekspertëve
Në rrjetet sociale u publikuan fotografi dhe video që paraqisnin ujë të turbullt ose me ngjyrë kafe duke rrjedhur nga çezmat në Gostivar.
Pamjet dëshmojnë shqetësimin e qytetarëve dhe ndryshimin e dukshëm të ujit në disa pika, por ato nuk mund të përcaktojnë vetë përbërjen e ujit, kohën e saktë të ndotjes ose nëse problemi ishte i pranishëm në të gjithë rrjetin.
Inxhinieri Dejan Dimovski, punonjës shumëvjeçar i NP “Ujësjellësi dhe Kanalizimi–Shkup” dhe këshilltar i partisë “E Majta” në Gjorçe Petrov, deklaroi për “Sloboden Peçat” se futja e drejtpërdrejtë e ujit të patrajtuar në tubacion do të mund të ndotte si rrjetin parësor, ashtu edhe çezmat, rubinetat dhe bojlerët e banorëve.
Ai vlerësoi se një ndërhyrje e tillë, nëse konfirmohet, do të përbënte rrezik serioz dhe përgjegjësi penale. Ky ishte një vlerësim profesional individual, jo rezultat i ekspertizës zyrtare të urdhëruar nga Prokuroria.
Rasti merr edhe dimension politik
VMRO-DPMNE kërkoi zbardhjen urgjente të rastit dhe përgjegjësi për të gjithë personat e përfshirë.
Partia në pushtet akuzoi kryetarin Valbon Limani dhe pushtetin lokal për punë të papërgjegjshme, ndërsa përgjegjësi politike i atribuoi edhe LSDM-së dhe liderit të saj, Venko Filipçe, për shkak të mbështetjes që i kishin dhënë Limanit në zgjedhjet lokale.
VMRO-DPMNE deklaroi se mbi 1.000 qytetarë ishin helmuar si pasojë e pompave të vendosura në mënyrë të papërshtatshme.
Ky formulim përfaqëson akuzë politike dhe jo përfundim zyrtar. Në momentin e reagimit, analizat përfundimtare nuk ishin publikuar dhe përgjegjësia penale nuk ishte përcaktuar.
Politizimi i rastit nuk ndryshon detyrimin që përgjegjësia të përcaktohet përmes provave laboratorike, dokumentacionit teknik, ekspertizës së sistemit dhe hetimit të Prokurorisë.
Çfarë është konfirmuar deri tani
Deri në orën 00:08 të 18 korrikut 2026, janë konfirmuar këto fakte:
Spitali i Gostivarit ka regjistruar rreth 1.000–1.200 pacientë me simptoma gastrointestinale gjatë tri-katër ditëve.
AUV-ja ka vendosur ndalim të përkohshëm për përdorimin e ujit të ujësjellësit të Gostivarit për pije.
Gjatë kontrollit të jashtëzakonshëm, AUV-ja ka konstatuar një pompë të vendosur pa miratim në tubacionin kryesor, e cila, sipas Agjencisë, fuste ujë nga Vardari në sistem.
Policia dyshon se ishin përdorur tri pompa në një shtrat me ujëra të shkarkuara, për ta rritur presionin në rrjet.
NP “Komunalec” pranon se pompat janë përdorur më 25 qershor, por thotë se bëhej fjalë vetëm për simulim dhe se uji nga kanali nuk ka hyrë në sistem.
Prokuroria ka hapur rast dhe po mbledh prova për të përcaktuar nëse ekziston vepër penale.
Instituti i Shëndetit Publik ka marrë mostra nga katër lokacione për analiza mikrobiologjike dhe fiziko-kimike.
Analizat e mëparshme të qershorit dhe fillimit të javës kishin treguar ujë të rregullt, por ato nuk zëvendësojnë analizat e mostrave të marra pas ngritjes së alarmit.
Çfarë mbetet e paqartë
Çështja kryesore është nëse uji i ujësjellësit ka qenë realisht i ndotur në ditët kur u rrit numri i pacientëve dhe, nëse po, me cilët mikroorganizma ose substanca.
Duhet të përcaktohet nëse uji nga Vardari ose nga kanali ka hyrë realisht në rrjetin aktiv të furnizimit dhe në çfarë sasie.
Nuk është sqaruar pse AUV-ja flet për një pompë, ndërsa policia për tri pompa.
Duhet të verifikohet sa kohë kanë qëndruar pompat në lokacion, kur kanë funksionuar dhe nëse kanë qenë ende të lidhura me sistemin pas testimit të 25 qershorit.
Hetimi duhet të përcaktojë kush e ka urdhëruar, miratuar, instaluar dhe përdorur sistemin, si dhe nëse ekzistonte dokumentacion teknik ose leje.
Analizat epidemiologjike duhet të tregojnë nëse pacientët kanë ndonjë burim të përbashkët ekspozimi – ujë, ushqim, lokal gastronomik, virus ose faktor tjetër.
Duhet të sqarohet gjithashtu nëse raportimet për pengimin e ekipit të Institutit të Shëndetit Publik janë të sakta dhe nëse përbëjnë ndërhyrje në veprimet zyrtare.
Gjendja aktuale
Pavarësisht deklaratave se analizat e mëparshme kishin qenë të rregullta, masa juridikisht dhe praktikisht e vlefshme mbetet ndalimi i vendosur nga Agjencia e Ushqimit dhe Veterinarisë.
Qytetarët nuk duhet ta përdorin ujin e rrjetit për pije ose për përgatitjen e ushqimit derisa institucioni kompetent ta heqë zyrtarisht ndalimin pas marrjes së rezultateve laboratorike.
Personat që shfaqin të vjella, diarre të shpeshta, temperaturë, dhimbje të forta barku, plogështi ose shenja dehidratimi duhet të kërkojnë ndihmë mjekësore.
Rasti i Gostivarit nuk është vetëm çështje e cilësisë së ujit. Ai ka hapur edhe çështje të rëndësishme për menaxhimin e infrastrukturës publike, autorizimin e ndërhyrjeve në rrjet, komunikimin ndërmjet institucioneve, transparencën ndaj qytetarëve dhe përgjegjësinë e mundshme penale.
Përfundimi faktik do të mund të jepet vetëm pasi të publikohen rezultatet zyrtare të analizave dhe ekspertiza teknike, si dhe pasi Prokuroria të përcaktojë se çfarë ka ndodhur në sistemin e ujësjellësit të Gostivarit./TetovaNews
