Zjarri gjigant në Gironde iu afrua Bordosë dhe detyroi evakuimin e pesë komunave të tjera, ndërsa frontet e Madridit, Ávilës dhe Toledos prekën mbi 93 mijë njerëz. Një person humbi jetën pranë Valencias; mijëra zjarrfikës, ushtarë dhe dhjetëra avionë vazhdojnë luftën kundër flakëve.
Franca dhe Spanja po përballen me një nga krizat më të mëdha të zjarreve pyjore të viteve të fundit, me qindra mijë njerëz të detyruar të largohen nga shtëpitë, vendet turistike dhe qendrat e banimit ose të qëndrojnë të izoluar për shkak të tymit dhe afrimit të flakëve.
Deri në orët e para të 26 korrikut 2026, urdhrat e njëpasnjëshëm të autoriteteve e kishin çuar numrin e të evakuuarve në Gironde dhe Landes të Francës në më shumë se 250 mijë, ndërsa në Madrid, Ávila dhe Toledo të Spanjës mbi 93 mijë persona ishin evakuuar ose urdhëruar të qëndronin brenda banesave. Duke i bashkuar bilancet më të fundit të konfirmuara, kriza kishte prekur drejtpërdrejt më shumë se 340 mijë njerëz, pa përfshirë evakuimet më të vogla nga zjarret e tjera në Granada, Castellón dhe rajone të tjera.
Flakët kanë djegur dhjetëra mijë hektarë, kanë shkatërruar ose dëmtuar qindra banesa, kanë ndërprerë rrugë, kanë rrezikuar objekte industriale dhe qendra të komunikimit hapësinor, ndërsa tymi është përhapur qindra kilometra larg vatrave kryesore.
Në Francë, kryeministri Sébastien Lecornu e cilësoi situatën si të paprecedentë dhe paralajmëroi se “orët e ardhshme mund të jenë të vështira”. Ministri i Brendshëm Laurent Nuñez tha se beteja do të ishte “e gjatë dhe shumë e vështirë”. Në Spanjë, homologu i tij Fernando Grande-Marlaska deklaroi se nata nuk do të ishte e lehtë, megjithëse kushtet mund të përmirësoheshin lehtë gjatë së dielës.
Fillimi i krizës në Francë: Pontevès, Saumos dhe Biscarrosse
Vala kryesore e zjarreve në Francë nisi më 21 korrik në Pontevès, në departamentin Var. Zjarri u përhap në malin e pyllëzuar Gros Bessillon dhe, i ushqyer nga era, përshkoi rreth 4.000 hektarë gjatë pesë ditëve. Në mbrëmjen e 25 korrikut, rreth 2.000 persona ende nuk lejoheshin të ktheheshin në shtëpi, ndërsa riaktivizime të shumta u regjistruan në Barjols, Correns, Châteauvert dhe Brue-Auriac.
Fronti më i rrezikshëm francez nisi të mërkurën, më 22 korrik, pranë Saumos, në Nouvelle-Aquitaine, midis Bordosë dhe gadishullit Cap-Ferret. Vatra fillestare u përhap me shpejtësi në pyjet e thata të pishave të masivit Landes de Gascogne.
Hetimet paraprake të prokurorisë së Bordosë favorizojnë pistën aksidentale. Sipas të dhënave të deritanishme, zjarri mund të jetë shkaktuar nga një makinë për pastrimin e shkurreve, e përdorur nga punonjës që kryenin punime për llogari të kompanisë Enedis pranë një linje të tensionit të lartë. Përdorimi i pajisjes ishte i lejuar në atë moment me vendim të prefekturës, ndaj përgjegjësia dhe rrethanat e sakta vazhdojnë të hetohen.
Një ditë më vonë, më 23 korrik, një zjarr i dytë i madh shpërtheu pranë Biscarrosse, në Landes. Autoritetet franceze thanë se vatra nisi pasi një automjet mori flakë pranë rrugës D652 dhe zjarri kaloi me shpejtësi në vegjetacionin përreth.
Brenda pak orësh, mijëra turistë dhe banorë u detyruan të largoheshin nga kampet turistike, shtëpitë dhe qendrat e banuara në Biscarrosse, Parentis-en-Born dhe Sanguinet.
Përhapje me 800 deri në 1.000 hektarë në orë
Më 23 dhe 24 korrik, zjarri i Saumos u shndërrua në një vatër jashtëzakonisht të fuqishme. Sipas drejtuesve të zjarrfikësve në Gironde, në fazat më kritike flakët përparonin me ritëm prej 800 deri në 1.000 hektarësh në orë.
Era e fortë dhe e ndryshueshme e shtyu zjarrin fillimisht drejt Le Porge dhe më pas drejt Lège-Cap-Ferret. Gadishulli, i rrethuar nga Atlantiku dhe gjiri i Arcachonit dhe me vetëm një rrugë kryesore tokësore, u shndërrua në një zonë veçanërisht të rrezikshme për evakuim.
Autoritetet urdhëruan largimin e plotë të banorëve dhe pushuesve nga Claouey deri në skajin e Cap-Ferret. Mijëra njerëz u larguan me automjete dhe autobusë, ndërsa mbi 1.000 të tjerë u transportuan me anije drejt Arcachonit.
Në Le Porge dhe Lège-Cap-Ferret u raportuan shtëpi të djegura, ndërsa zjarri depërtoi nga rreshti i parë në rreshtin e dytë të banesave. Në disa zona, zjarrfikësit zhvilluan atë që e përshkruan si betejë “shtëpi më shtëpi”.
Një 71-vjeçare e evakuuar me dy nipërit tregoi se ishte larguar pa marrë pothuajse asgjë, madje kishte harruar edhe ilaçet. Një banore tjetër e Eysines përshkroi frikën e përjetuar pas alarmit gjatë natës: “Kur të prek ty, është krejt ndryshe”.
Nga pyrocumulus në “stuhi zjarri”
Pika më kritike u arrit të premten, më 24 korrik, rreth orës 17:45, kur zjarri ndryshoi natyrë dhe hyri në fazë të fuqishme konvektive.
Fillimisht mbi vatër u formua një re pyrocumulus, e krijuar nga nxehtësia, tymi dhe avujt që ngriheshin me shpejtësi. Më pas ajo u zhvillua në një pyrocumulonimbus, një lloj stuhie të gjeneruar nga vetë zjarri.
Drejtori i Shërbimit të Zjarrfikjes dhe Shpëtimit në Gironde, Marc Vermeulen, tha se fenomeni kishte krijuar një front rreth 20 kilometra të gjatë dhe se, sipas tij, një zhvillim i tillë nuk ishte regjistruar më parë në Francë.
Një pyrocumulonimbus mund të prodhojë erërat dhe vorbullat e veta, të ndryshojë papritur drejtimin e flakëve dhe të hedhë prush në largësi të mëdha, duke krijuar vatra të reja përpara frontit kryesor. Në këto kushte, zjarri u bë i paparashikueshëm dhe shumë i vështirë për t’u përballuar.
Pikërisht rreziku nga prushi dhe përparimi drejt lindjes e shtynë prefekturën të zgjeronte me shpejtësi evakuimet drejt periferive të Bordosë.
Nata e evakuimeve masive në hyrje të Bordosë
Gjatë natës nga 24 në 25 korrik, u urdhërua evakuimi parandalues i rreth 57 mijë personave nga Saint-Aubin-de-Médoc, Saint-Médard-en-Jalles, Martignas-sur-Jalle, Saint-Jean-d’Illac, Audenge, Le Haillan dhe pjesët jashtë unazës së Eysines dhe Mérignac.
Alarme emergjente u dërguan në telefonat e banorëve, në disa raste rreth orës 01:00 ose 03:00. Qytetarëve iu kërkua të largoheshin menjëherë drejt Bordosë dhe qendrave të caktuara të pritjes.
Deri në mesditën e 25 korrikut, Prefektura e Gironde llogariste gjithsej 167 mijë të evakuuar që nga nisja e zjarrit. Rreth 7.000 persona u strehuan në Parkun e Ekspozitave të Bordosë, i cili u shndërrua në një qendër të madhe të përkohshme me shtretër, ushqim, ujë, shërbim mjekësor dhe mbështetje psikologjike. Kapaciteti mund të zgjerohej në 10 mijë vende.
Disa familje mbërritën pa veshje, ilaçe ose pajisjet bazë. Në orët e para, për shkak të fluksit, disa njerëz fjetën mbi kartonë dhe peshqirë plazhi.
Zjarri 30 kilometra larg qytetit
Më 25 korrik, ministri Laurent Nuñez deklaroi se fronti ndodhej rreth 30 kilometra larg Bordosë.
Autoritetet punuan me të gjithë skenarët, përfshirë mundësinë teorike të një evakuimi të pjesëve të qytetit, por kryetari Thomas Cazenave theksoi se evakuimi i Bordosë nuk ishte në rendin e ditës.
Aeroporti Bordeaux-Mérignac vazhdoi të funksiononte, megjithëse pati informacione të kundërta gjatë mbrëmjes së 24 korrikut. Ministri i Brendshëm fillimisht deklaroi se aeroporti ishte mbyllur, por drejtuesit e tij thanë se fluturimet vazhdonin, me disa vonesa dhe kufizime.
Trafiku hekurudhor në stacionin Bordeaux-Saint-Jean vazhdoi, por kompania SNCF kërkoi shtyrjen e udhëtimeve drejt Gironde dhe Landes dhe lejoi ndryshimin ose anulimin pa pagesë të biletave. Autoritetet rrugore u kërkuan drejtuesve të automjeteve të shmangnin departamentin dhe t’i linin rrugët të lira për shërbimet e emergjencës.
32.700 hektarë dhe 140 shtëpi të shkatërruara
Një matje e detajuar tokësore e kryer në mesditën e 25 korrikut e vendosi sipërfaqen e djegur nga zjarri kryesor i Saumos në rreth 32.700 hektarë. Bilanci i përkohshëm i prefekturës fliste për 140 shtëpi të shkatërruara.
Në raportime të tjera, ministri Nuñez përmendi të paktën 40 mijë hektarë të prekur në të gjithë departamentin e Gironde. Dy shifrat nuk janë domosdoshmërisht kundërthënëse: ajo prej 32.700 hektarësh lidhej me matjen e detajuar të zjarrit kryesor në një orar të caktuar, ndërsa shifra më e lartë ishte një vlerësim më i gjerë ose më i vonshëm për departamentin.
Nga fillimi i operacionit, 54 zjarrfikës morën ndihmë mjekësore dhe nëntë u dërguan në institucione shëndetësore. Gjendja e tyre nuk u raportua si kërcënuese për jetën.
Dy zjarrfikës profesionistë humbën jetën gjatë një ndërhyrjeje në Mérignac më herët gjatë krizës. Materialet e publikuara nuk e sqarojnë në mënyrë të plotë nëse vdekjet duhet t’i atribuohen drejtpërdrejt zjarrit të Saumos, ndaj ato nuk mund të shtohen pa rezervë në bilancin e viktimave të kësaj vatre të vetme.
55 mijë evakuime të reja në orët e para të 26 korrikut
Pas një përmirësimi të përkohshëm gjatë natës dhe paradites së 25 korrikut, era ndryshoi përsëri drejtim dhe zjarri u bë më agresiv.
Në fillim, autoritetet njoftuan rreth 8.000 evakuime të reja në zonat e Marcheprime dhe Cestas. Pak më vonë, Prefektura e Gironde e zgjeroi urdhrin në pesë komuna dhe e rishikoi numrin në 55 mijë persona.
Komunat e përfshira ishin Marcheprime, Cestas, Mios, Biganos dhe Le Barp.
Shifra prej 8.000 personash ishte një vlerësim paraprak dhe një pjesë e operacionit të mëvonshëm prej 55 mijë evakuimesh; ajo nuk duhet shtuar më vete në total.
Duke marrë si bazë 167 mijë të evakuuarit e konfirmuar më herët dhe 55 mijë urdhrat e rinj, numri në Gironde arriti të paktën rreth 222 mijë persona. Prefektura nuk publikoi menjëherë një total të saktë përfundimtar, por konfirmoi se ishte tejkaluar ndjeshëm pragu prej 200 mijë vetash.
Landes: 36 mijë të evakuuar dhe mbi 100 ndërtesa të prekura
Në Landes, zjarri në Biscarrosse përshkoi rreth 3.500 hektarë dhe shkaktoi evakuimin e rreth 36 mijë personave nga Biscarrosse, Parentis-en-Born, Sanguinet dhe dy kampe turistike.
Rreth 105 shtëpi dhe ndërtesa u raportuan të dëmtuara ose të shkatërruara.
Zjarrfikësit hapën breza mbrojtës, përdorën djegie taktike për t’ia hequr flakëve materialin e djegshëm dhe punuan me qindra mjete tokësore e ajrore. Në mbrëmjen e 25 korrikut, 3.000 banorë u lejuan të ktheheshin në sektorët e stabilizuar plotësisht, megjithëse zjarri në tërësi ende nuk ishte vënë nën kontroll.
Nëse shifrës së Gironde i shtohen 30 mijë deri në 36 mijë të evakuuarit e raportuar në Landes, numri në jugperëndim të Francës arrin më shumë se 250 mijë persona.
Ushtria dhe përdorimi i parë real i A400M
Përmasat e krizës e shtynë presidentin Emmanuel Macron të urdhëronte mobilizimin maksimal të ushtrisë në mbështetje të Mbrojtjes Civile.
Deri në mbrëmjen e 25 korrikut ishin angazhuar:
1.500 ushtarë, rreth 1.400 zjarrfikës dhe 1.700 pjesëtarë të policisë dhe xhandarmërisë. Ushtria vuri në dispozicion ekipe mjekësore, autobusë për evakuime, shtretër, kapacitete për ushqim dhe ujë, buldozerë për hapjen e rrugëve dhe brezave mbrojtës, helikopterë, dronë Reaper dhe mjete për evakuim mjekësor.
Një avion ushtarak Airbus A400M, i pajisur me një sistem eksperimental kundër zjarrit, kreu hedhjen e tij të parë operative të lëndës frenuese mbi Lacanau. Sistemi mundëson transportimin dhe hedhjen e rreth 20 mijë litrave ujë ose lëndë frenuese, sasi e krahasueshme me kapacitetin e dy avionëve Dash.
Përdorimi i avionit shkaktoi edhe debat politik, pasi sistemi fillimisht pritej të aktivizohej në fund të korrikut. Opozita akuzoi qeverinë për vonesë, ndërsa ekzekutivi u përgjigj se nevojiteshin përgatitje dhe prova teknike përpara përdorimit operacional.
Vetëm shtatë Canadair në gjendje pune
Një tjetër debat u përqendrua te gatishmëria e flotës franceze Canadair.
Nga 12 avionë të regjistruar, vetëm shtatë ishin operacionalë në mëngjesin e 25 korrikut, krahasuar me pesë një ditë më parë. Dy prej tyre qëndronin në Korsikë, për shkak të rrezikut dhe terrenit të vështirë, ndërsa pesë të tjerët u angazhuan në Gironde dhe Landes.
Përfaqësues të pilotëve thanë se mirëmbajtja po vështirësohej nga mungesa e pjesëve rezervë dhe vjetërsia e avionëve, të cilët kanë mesatarisht rreth 30 vjet përdorim.
Ministri Nuñez këmbënguli se Franca kishte kapacitete ajrore të mjaftueshme, por pranoi se doktrina e ndërhyrjes mund të kërkonte përshtatje. Dy Canadair të rinj pritet të dorëzohen në vitin 2028 dhe dy të tjerë në vitin 2032.
Spanja shpall për herë të parë emergjencë kombëtare për zjarret
Në Spanjë, situata u përshkallëzua më 23 dhe 24 korrik në perëndim të Madridit dhe në provincën Ávila.
Dy vatra të veçanta në San Martín de Valdeiglesias dhe Villa del Prado u bashkuan të premten, duke krijuar zjarrin e madh të quajtur “Sierra Oeste”. Njëra prej vatrave dyshohet se nisi pasi një automjet mori flakë në rrugën M-501.
Në Ávila, zjarri i Burgohondo-Navaluenga përparoi me shpejtësi të jashtëzakonshme, në disa momente deri në tre kilometra brenda 40 minutash. Flakët përfshinë zonën e luginës Tiétar dhe rrezikuan të bashkoheshin me frontin e Madridit.
Më 24 korrik, ministri Fernando Grande-Marlaska shpalli emergjencën me interes kombëtar për Madridin dhe Ávilën. Sipas transmetuesit publik RTVE, ishte hera e parë që ky nivel kombëtar aktivizohej në Spanjë për zjarre pyjore.
Vendimi i kaloi qeverisë qendrore drejtimin dhe koordinimin e burimeve shtetërore, rajonale dhe lokale. Më 25 korrik, emergjenca kombëtare u zgjerua edhe në Toledo.
Zjarret trajtohen si një operacion i vetëm
Njësia Ushtarake e Emergjencave krijoi një komandë të unifikuar për frontet e Madridit dhe Ávilës.
Fillimisht kishte frikë se dy zjarret e mëdha do të bashkoheshin plotësisht. Në mbrëmjen e 25 korrikut, gjenerallejtënant Francisco Javier Marcos Izquierdo sqaroi se ishte krijuar vetëm një lidhje teknike nëpërmjet një fronti shumë të vogël dhe të ndërprerë pranë San Martín de Valdeiglesias.
Në veri të kësaj zone vazhdonte të kishte një hapësirë rreth 15 kilometra mes fronteve. Perimetri ishte përcaktuar, por jo përforcuar plotësisht.
“Zjarret nuk janë nën kontroll, por situata e përgjithshme po”, deklaroi kreu i UME-së, duke theksuar se përparimi ishte ngadalësuar në disa sektorë.
Vlerësimi më i fundit i Ministrisë spanjolle të Tranzicionit Ekologjik e vendoste sipërfaqen e përbashkët të prekur në rreth 45 mijë hektarë: afërsisht 24 mijë në Madrid dhe 21 mijë në Burgohondo të Ávilës. Dy perimetra së bashku arrinin mbi 200 kilometra.
Shifrat më të hershme prej 20 mijë ose 25 mijë hektarësh i përkisnin matjeve paraprake, përpara përditësimit të perimetrit.
Mbi 88 mijë të prekur në Madrid dhe Ávila
Sipas bilancit të Ministrisë së Brendshme spanjolle, zjarret në Madrid dhe Ávila kishin prekur 88.620 persona:
59.488 ishin evakuuar dhe 29.132 ishin urdhëruar të qëndronin të izoluar në banesa.
Në Madrid kishte 29.488 të evakuuar dhe 21.132 të izoluar. Në Ávila rreth 30 mijë persona ishin evakuuar dhe 8.000 të tjerë ishin nën masa izolimi.
Evakuimet përfshinë 12 lokalitete në Madrid dhe 16 në Ávila. Mes komunave më të prekura ishin Robledo de Chavela, Fresnedillas de la Oliva, Chapinería, Navas del Rey, Cenicientos, Cadalso de los Vidrios, Piedralaves, La Adrada, Casavieja, Sotillo de la Adrada dhe Burgohondo.
Valdemaqueda, San Martín de Valdeiglesias, Villa del Prado dhe Pelayos de la Presa ishin mes komunave ku banorët u urdhëruan të qëndronin brenda.
Rreth 8.000 persona u transportuan me autobusë, ndërsa 15 qendra pritjeje në Madrid strehonin mijëra të evakuuar. Autoritetet koordinuan edhe zhvendosjen e mbi 1.300 personave të cenueshëm, përfshirë të moshuar, persona me aftësi të kufizuara dhe të mitur.
Zjarri arrin në Toledo
Ndryshimi i drejtimit të erës dhe përparimi i zjarrit të Burgohondos drejt luginës Tiétar e zgjeruan krizën në provincën Toledo.
Më 25 korrik u urdhërua evakuimi i 11 komunave, me gjithsej 4.715 persona. Mes tyre ishin Sartajada, Almendral de la Cañada, La Iglesuela del Tiétar, Buenaventura, Navamorcuende, El Real de San Vicente, Hinojosa de San Vicente, Castillo de Bayuela, Garciotum, Nuño Gómez dhe Pelahustán.
Banorët u dërguan në Talavera de la Reina dhe Buenaventura, ku u hapën palestra dhe qendra të tjera pritjeje.
Në Almorox u evakuuan edhe zonat e banimit El Pinar dhe El Romillo. Rruga N-403 u mbyll, ndërsa emergjenca u ngrit në nivelin 2 përpara se provinca të përfshihej në strukturën kombëtare të komandimit.
Duke përfshirë Madridin, Ávilën dhe Toledon, numri i personave të evakuuar ose të izoluar në frontet kryesore spanjolle kaloi 93 mijë.
Një viktimë pranë Valencias
Viktima e parë e konfirmuar e kësaj vale zjarresh në Spanjë u regjistrua në Manises, pranë Valencias.
Një burrë i moshuar u gjet i vdekur në automjetin e tij në përroin Salt de l’Aigua. Ky zjarr ishte i ndarë nga frontet e Madridit dhe Ávilës dhe u vu më pas nën kontroll.
Komuna e Manises shpalli dy ditë zie zyrtare.
Në Madrid u kryen rreth 110 ndërhyrje shëndetësore. Njëzet e pesë persona kërkuan trajtim spitalor për probleme të frymëmarrjes, ndërsa gjashtë vazhdonin të ishin të shtruar, pa gjendje të rëndë.
Shifra prej 80 pacientësh e raportuar nga Summa 112 i referohej ndërhyrjeve të këtij shërbimi në një përditësim më të hershëm dhe më të kufizuar; bilanci prej rreth 110 përfshinte një gamë më të gjerë të sistemit shëndetësor rajonal.
Objektet e NASA-s dhe ESA-s
Zjarri në Sierra Oeste kaloi nëpër kompleksin e komunikimeve të hapësirës së thellë të NASA-s pranë Robledo de Chavela.
I gjithë personeli u evakuua pa lëndime. NASA transferoi operacionet e komunikimit te qendra Goldstone në Kaliforni, për të ruajtur lidhjen me sondat dhe mjetet hapësinore. Dëmet në kompleksin spanjoll vazhdonin të vlerësoheshin.
Agjencia Evropiane e Hapësirës njoftoi se stacioni i saj në Cebreros, në Ávila, nuk dukej se kishte pësuar dëme, megjithëse zjarri ishte afruar shumë pranë objektit. Inspektimi i plotë do të kryhej vetëm pasi hyrja të konsiderohej e sigurt.
Në Madrid, më shumë se 100 kilometra të rrjetit rrugor u prekën nga zjarret dhe 11 rrugë kishin mbyllje ose kufizime. Qendra e avancuar komanduese u zhvendos nga Cenicientos në Navalcarnero, pasi edhe vetë Cenicientos u përfshi në evakuim.
Hetimet: një i arrestuar dhe një person nën hetim në Ávila
Garda Civile arrestoi një person dhe vendosi një tjetër nën hetim për zjarrin në Burgohondo.
Sipas hetuesve, dyshohet se është përdorur makineri e rëndë në një zonë ku përdorimi ishte ndaluar dhe se një shkëndijë mund të ketë shkaktuar zjarrin. Të dyshuarve u atribuohen paraprakisht vepra penale që lidhen me zjarrin pyjor dhe dëmtimin e burimeve natyrore.
Hetimi vazhdon dhe asnjë përgjegjësi penale nuk mund të konsiderohet e provuar pa vendim përfundimtar gjyqësor.
Në Francë, prokuroria e Bordosë nisi disa procedura të tjera për sjellje të rrezikshme. Dy të rinj, 19 dhe 21 vjeç, u arrestuan nën dyshimin se kishin hedhur fishekzjarrë drejt një rruge të shpejtë dhe një kompleksi sportiv në La Teste-de-Buch.
Një 33-vjeçar u ndalua në Lormont nën dyshimin se u kishte vënë zjarrin disa shkurreve. Sipas prokurorisë, ai ishte nën ndikimin e alkoolit. Një 26-vjeçar do të gjykohet pasi u kap duke pirë duhan në Lacanau dhe dyshohet se kishte ndezur një skarë pranë kampit të tij në pyll.
Të gjitha këto raste janë në procedurë dhe personat konsiderohen të pafajshëm derisa të provohet e kundërta.
Ministri Nuñez deklaroi se 146 persona ishin arrestuar në Francë që nga fillimi i vitit në lidhje me zjarre të qëllimshme ose aksidentale. Sipas tij, ishin regjistruar 12.845 vatra, por 95 për qind ishin kufizuar në një ose dy hektarë falë ndërhyrjes së shpejtë.
Tymi shtrihet qindra kilometra
Tymi nga Gironde dhe Landes mbuloi Bordosë dhe u përhap deri në Charente, Corrèze, Creuse, Cantal, Aude dhe zonën e Poitiers. Banorët raportuan qiell gri ose portokalli, erë të fortë djegieje dhe shtresa hiri mbi automjete.
Në Madrid, tymi i zjarreve dhe grimcat në ajër e errësuan qiellin e kryeqytetit, edhe pse frontet ndodheshin dhjetëra kilometra larg.
Autoritetet shëndetësore në të dyja vendet rekomanduan që qytetarët:
të qëndrojnë brenda, të mbyllin dyert dhe dritaret, të ndalojnë ventilimin mekanik kur tymi është i dendur, të shmangin aktivitetin fizik jashtë dhe të përdorin maska FFP2 ose N95 kur dalja është e domosdoshme.
Fëmijët, të moshuarit, gratë shtatzëna dhe personat me sëmundje të frymëmarrjes ose të zemrës konsiderohen veçanërisht të cenueshëm.
Në Gironde u dërguan 1,5 milion maska FFP2.
Mobilizim evropian dhe ndërkombëtar
Franca dhe Spanja aktivizuan Mekanizmin Evropian të Mbrojtjes Civile.
Në Francë u angazhuan ose u premtuan avionë nga Kroacia, Portugalia dhe Suedia, helikopterë nga Gjermania, Zvicra, Republika Çeke dhe Sllovakia dhe ekipe tokësore nga Rumania dhe Zvicra.
Në Spanjë mbërritën ose u dërguan avionë nga Italia, Greqia, Portugalia dhe vende të tjera evropiane. Turqia njoftoi dërgimin e dy avionëve të specializuar, ndërsa brigadat portugeze u përfshinë në operacione.
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, deklaroi se Evropa qëndronte pranë Francës dhe Spanjës. Copernicus aktivizoi hartëzimin emergjent për Saumos, Biscarrosse dhe zjarret e Spanjës, për të përcaktuar perimetrat, dëmet dhe zonat e rrezikuara.
Në vitin 2026, Bashkimi Evropian ka vendosur në gatishmëri flotën më të madhe të deritanishme kundër zjarreve dhe 777 zjarrfikës nga 14 vende janë pozicionuar paraprakisht në rajonet me rrezik të lartë.
Dy shifra të ndryshme për sipërfaqen e djegur në Francë
Ministri francez i Brendshëm deklaroi se që nga fillimi i vitit në Francë ishin djegur afro 98 mijë hektarë, duke e quajtur këtë rekord historik.
Sistemi Evropian i Informacionit për Zjarret Pyjore, EFFIS, raportonte ndërkohë 69.473 hektarë të identifikuar nga satelitët, shifër që kishte tejkaluar totalin e vitit 2022.
Dallimi lidhet me kohën dhe metodën e matjes. Bilancet administrative mund të përfshijnë vlerësime operative më të shpejta dhe zjarre që ende nuk janë përpunuar plotësisht nga hartëzimi satelitor. EFFIS publikon sipërfaqe të detektuara dhe të përpunuara sipas kritereve të veta, ndaj të dyja shifrat duhet të paraqiten me burimin dhe metodologjinë përkatëse.
Në Spanjë, kryeministri Pedro Sánchez deklaroi se që nga janari ishin djegur rreth 130 mijë hektarë, krahasuar me një mesatare vjetore prej rreth 100 mijë hektarësh gjatë dekadës së fundit.
Vapa, thatësira dhe erërat e paqëndrueshme
Zjarret shpërthyen pas valëve të njëpasnjëshme të të nxehtit dhe një periudhe të gjatë të thatë.
Në rajonin francez të prekur, temperaturat maksimale mesatare gjatë korrikut arritën rreth 32,2 gradë Celsius, afërsisht 7,3 gradë mbi mesataren historike të viteve 1961–1990.
Pyjet me pisha, shtresat e thata të vegjetacionit dhe lagështia shumë e ulët krijuan kushte për përhapje të shpejtë. Erërat që ndryshonin vazhdimisht drejtim penguan krijimin e vijave të qëndrueshme të mbrojtjes.
Shkaku i drejtpërdrejtë i një zjarri mund të jetë një automjet, makineri, shkëndijë ose veprim njerëzor, por kushtet meteorologjike dhe mjedisore përcaktojnë nëse një vatër e vogël mund të shndërrohet në megazjarr.
Shkencëtarët paralajmërojnë se ngrohja klimatike rrit shpeshtësinë e periudhave me nxehtësi ekstreme, thatësirë dhe mot të favorshëm për zjarre. Sánchez kërkoi një marrëveshje shtetërore për emergjencën klimatike, ndërsa autoritetet franceze pranuan se rreziku i zjarreve tashmë nuk kufizohet vetëm në jugun tradicionalisht të ekspozuar, por përfshin pothuajse të gjithë vendin.
Gjendja më e fundit
Në orët e para të 26 korrikut, as zjarri në Gironde dhe as frontet kryesore në Madrid e Ávila nuk ishin vënë nën kontroll të plotë.
Në Francë, shqetësimi kryesor ishte riaktivizimi i zjarrit dhe afrimi drejt Marcheprime, Cestas, Mios, Biganos dhe Le Barp. Autoritetet paralajmëruan se personat e evakuuar nuk do të lejoheshin të ktheheshin derisa perimetri të stabilizohej dhe të trajtoheshin vatrat e fshehura në vegjetacion.
Në Spanjë, frontet e Madridit dhe Ávilës menaxhoheshin si një operacion i vetëm, megjithëse bashkimi fizik i tyre mbetej i kufizuar. Kushtet meteorologjike gjatë natës pritej të ishin disi më të favorshme, por perimetri ende nuk ishte përforcuar dhe rreziku nga ndryshimi i erës vazhdonte.
Çështjet kryesore që mbeten të hapura janë përcaktimi përfundimtar i sipërfaqeve dhe dëmeve, hetimet për origjinën e disa vatrave, vlerësimi i objekteve të prekura dhe përcaktimi i momentit kur banorët mund të kthehen pa rrezik.
Bilancet mbeten dinamike dhe mund të ndryshojnë pas matjeve të reja tokësore e satelitore, inspektimit të zonave të djegura dhe evakuimeve të tjera të mundshme./TetovaNews
