Ndikimi i inteligjencës artificiale në jetën e amerikanëve nuk kufizohet vetëm në vendin e punës. Ajo po hyn edhe në shtëpi, ku ndihmon me përgatitjen e darkës dhe rutinën para gjumit, mëson zakonet e familjes, dëgjon pa dashje debatet dhe nuk e përfundon kurrë orarin e punës.
Pse ka rëndësi
Debati për inteligjencën artificiale është përqendruar kryesisht te vendet e punës dhe produktiviteti. Por në familje po zhvillohet një ndryshim më i heshtur: IA-ja po kalon nga një asistente që aktivizohet vetëm me kërkesë, në një prani të vazhdueshme që mban mend, parashikon nevojat dhe gjithnjë e më shumë sillet si një anëtare e familjes.
“Pengesat për përdorimin e IA-së nga familjet, si për sa i përket kostos, ashtu edhe njohurive teknike, janë pothuajse të papërfillshme”, tha për Axios Sarah Dooley, themeluese e platformës AI-Empowered Mom dhe autore e një libri të ardhshëm mbi këtë temë.
“Me pengesa kaq të ulëta dhe me përhapjen që po ecën me shpejtësi marramendëse, ndikimi dhe rreziqet për familjet janë shpesh të mëdha”, shtoi ajo.
Gjendja aktuale
Inteligjenca artificiale shtëpiake tashmë po depërton në jetën familjare në disa forma.
Revista The New Yorker së fundmi paraqiti historinë e një nëne nga Ohio dhe dy vajzave të saj adoleshente, marrëdhëniet e të cilave me IA-në shkonin nga organizimi i punëve të shtëpisë deri te mbështetja emocionale.
Nëna i rrëfente shqetësimet e saj një versioni gjithnjë e më komunikues të asistentes Alexa. Njëra vajzë bisedonte rregullisht me ChatGPT-në, ndërsa tjetra, për një periudhë të shkurtër, ishte hapur emocionalisht me Tomo-n, një chatbot për shëndetin mendor.
Revista The Cut publikoi historinë e Jesse Genet, ish-drejtuese e një kompanie startup dhe nënë në një familje të përzier me shtatë fëmijë. Një numër gjithnjë e më i madh agjentësh të IA-së i blejnë ushqimet, e ndihmojnë të organizojë orarin e shkollimit në shtëpi të fëmijëve dhe merren me dokumente ligjore e financiare.
Javën e kaluar, Bloomberg raportoi se pajisja e parë fizike e OpenAI-t do të jetë një altoparlant inteligjent, i lëvizshëm dhe pa ekran, i projektuar si një “shoqërues i ngjashëm me njeriun, i bazuar në IA, që jeton në shtëpi”.
Një ndryshim më i madh se vala e altoparlantëve inteligjentë
Ky zhvillim shkon shumë përtej valës së altoparlantëve inteligjentë që nisi rreth një dekadë më parë.
Sistemet e mëhershme ishin kryesisht reaguese dhe kërkonin që përdoruesi t’u jepte një komandë. Gjenerata e ardhshme e inteligjencës artificiale shtëpiake mund të mbajë mend bisedat, të kuptojë modelet e jetesës së familjes dhe të përshtatet me secilin anëtar të saj.
Shifrat
Sipas një ankete të Spitalit të Fëmijëve Lurie, të publikuar në muajin maj, 81 për qind e prindërve kanë përdorur inteligjencën artificiale për t’i ndihmuar në detyrat që lidhen me prindërimin.
Qendra Kërkimore Pew ka konstatuar se 64 për qind e adoleshentëve amerikanë përdorin chatbotë, kryesisht për kërkime dhe detyra shkollore, ndërsa më pas renditen argëtimi dhe zbavitja.
Çfarë fshihet pas kësaj prirjeje
Shtëpia mund të shndërrohet në mjedisin më intim dhe më pak të rregulluar në të cilin vepron inteligjenca artificiale. Vendet e punës dhe shkollat sapo kanë filluar të vendosin rregulla dhe masa formale mbrojtëse për përdorimin e kësaj teknologjie.
“Njësia që preket shpesh është familja dhe jo vetëm përdoruesi individual”, tha për Axios Daniel Zhang, shef i stafit në Institutin Stanford për Inteligjencë Artificiale me Njeriun në Qendër.
“Nëse një person vendos të përdorë IA-në, prania e asaj pajisjeje ose e atij modeli ndikon te të gjithë anëtarët e familjes”, theksoi ai.
Megjithatë, pasojat varen shumë nga mënyra dhe vendi ku përdoret teknologjia.
“Është e vështirë të bëhen pohime të përgjithshme, sepse te këto çështje shumëçka varet nga hollësitë”, tha Anne Maheux, psikologe e zhvillimit në Universitetin e Karolinës së Veriut në Chapel Hill, e cila studion marrëdhënien e adoleshentëve me inteligjencën artificiale.
Rreziqet për fëmijët dhe adoleshentët
Veçanërisht për fëmijët, rëndësi kanë mënyra e qasjes, privatësia dhe hapësira fizike në të cilën përdoret IA-ja.
Sipas Maheux, një pajisje me inteligjencë artificiale që përdoret hapur në kuzhinë është diçka ndryshe nga një chatbot që fëmija e përdor “privatisht në dhomën e gjumit”. Të dyja këto situata ndryshojnë gjithashtu nga përdorimi i një kompjuteri shkollor, i cili qëndron vetëm në ambientet e shkollës.
Për adoleshentët, inteligjenca artificiale mund të largojë disa nga vështirësitë natyrore që shoqërojnë procesin e të mësuarit se si të ndërveprojnë me njerëzit e tjerë, si të përballen me pasigurinë dhe si t’i zgjidhin konfliktet.
Maheux thotë se adoleshenca është një “periudhë veçanërisht e ndjeshme” për zhvillimin e aftësive sociale dhe emocionale.
Për këtë arsye, pasojat janë ndryshe nga ato të një të rrituri që ia delegon inteligjencës artificiale një aftësi të cilën tashmë e ka mësuar dhe zotëruar.
Çfarë duhet ndjekur
Askush — as studiuesit, ligjvënësit, drejtuesit e kompanive, prindërit apo personat me ndikim në rrjetet sociale — nuk e kupton plotësisht se çfarë do të thotë lejimi i inteligjencës artificiale të hyjë në pjesët më private të jetës sonë të përditshme.
Siç thekson Dooley, edhe inteligjenca artificiale falas ose me kosto të ulët vjen me një çmim të ndërlikuar:
“Ne po paguajmë me të dhënat tona, me historitë tona dhe me privatësinë tonë.”
Përfundimi
Zyra mund të jetë vendi ku inteligjenca artificiale do ta ndryshojë ekonominë, por shtëpia është vendi ku ajo mund të na ndryshojë ne./Axios
