Një masë gjigante akulli dhe shkëmbinjsh u shkëput në Himalaje dhe u përplas në luginën e lumit Lhende, duke lëshuar një vërshim katastrofik me ujë, baltë dhe sedimente përgjatë kufirit Nepal–Tibet. Bilanci i konfirmuar ka arritur në 177 të vdekur në Nepal dhe tre në Tibet. Regjistrat zyrtarë përmbajnë të paktën 1.384 persona të palokalizuar në të dyja anët e kufirit, por autoritetet paralajmërojnë se listat mund të mbivendosen. Qindra turistë dhe pelegrinë nga dhjetëra vende janë mes të zhdukurve.
Gjendja e përditësuar deri rreth orës 14:30 të 27 gushtit 2026, sipas orës së Nepalit, rreth 10:45 CEST.
Një nga katastrofat natyrore më të rënda që ka goditur Nepalin në vitet e fundit nisi papritur mëngjesin e së mërkurës, 26 gusht 2026, në një nga zonat më të thepisura të Himalajeve, pranë kufirit mes Nepalit dhe Rajonit Autonom të Tibetit në Kinë. Brenda pak minutash, një masë e jashtëzakonshme akulli, shkëmbinjsh, balte dhe uji zbriti përgjatë sistemit lumor Lhende–Bhote Koshi–Trishuli, duke fshirë vendbanime, tregje, ura, rrugë, hidrocentrale, automjete dhe pika kufitare.
Deri të enjten, 27 gusht, Policia e Nepalit kishte konfirmuar nxjerrjen e 177 trupave, ndërsa autoritetet kineze kishin konfirmuar tre viktima në Gyirong të Tibetit. Kjo e çon bilancin e konfirmuar në të paktën 180 të vdekur.
Por përmasat e katastrofës mund të jenë shumë më të mëdha. Në Nepal rezultojnë 826 persona të palokalizuar, ndërsa në Tibet autoritetet kineze raportojnë 558 të zhdukur. Matematikisht, dy listat japin 1.384 regjistrime, por kjo shifër nuk mund të konsiderohet ende si numër përfundimtar i personave unikë, sepse mund të ketë dublikime, veçanërisht mes turistëve të huaj që po kalonin kufirin.
Disa agjenci ndërkombëtare kanë folur për afro 1.500 persona të pakontaktueshëm, duke përdorur edhe lista kombëtare, turistike dhe të kompanive që nuk janë harmonizuar ende. Për këtë arsye, shifra më e sigurt në këtë fazë është se mbi 1.300 persona rezultojnë të zhdukur ose të pakontaktueshëm, ndërsa procesi i identifikimit dhe verifikimit vazhdon.
Nga një “tërmet” te shembja e një akullnaje
Në orët e para pas katastrofës, një nga hipotezat kryesore ishte se një tërmet kishte shkaktuar një rrëshqitje të madhe dheu, e cila më pas kishte bllokuar lumin dhe kishte krijuar valën shkatërruese.
Shërbimi Gjeologjik i Shteteve të Bashkuara, USGS, fillimisht regjistroi një ngjarje që u klasifikua si tërmet me magnitudë 4,4. Sinjali sizmik ishte regjistruar rreth orës 08:37 të mëngjesit.
Por analizat e mëtejshme të stacioneve sizmike, valëve me periudhë të gjatë dhe imazheve satelitore ndryshuan përfundimin.
USGS sqaroi se nuk kishte ndodhur një tërmet në kuptimin tektonik të fjalës. Aktiviteti sizmik ishte prodhuar nga shembja masive e akullit dhe shkëmbinjve dhe nga rrjedha e mëvonshme e materialeve. Ngjarja u rivlerësua si një sinjal sizmik me madhësi ekuivalente rreth 5,2, i krijuar nga vetë shembja.
Kështu, versioni fillestar sipas të cilit “një tërmet shkaktoi katastrofën” nuk konsiderohet më shpjegimi kryesor.
Analiza e imazheve të Planet Labs nga gjeologë dhe glaciologë tregon se një pjesë e konsiderueshme e frontit të një akullnaje u shkëput në një lartësi prej rreth 5.200 metrash dhe ra rreth 1.200 metra drejt fundit të luginës.
Gjeologu Daniel Shugar, nga Universiteti i Calgaryt në Kanada, e përshkroi atë si një shkëputje shumë të madhe të akullnajës. Analizat e tjera shkencore flasin për një ortek akulli dhe shkëmbinjsh, i cili mori me vete sedimente dhe materiale të tjera gjatë zbritjes.
Orteku hyri në sistemin e lumit Lhende. Një nga mekanizmat që po studiohet është nëse masa e materialeve e bllokoi përkohësisht lumin dhe më pas, kur kjo digë natyrore u ça ose u tejmbush, lëshoi një valë të jashtëzakonshme uji, balte, shkëmbinjsh dhe sedimentesh.
Ky mekanizëm konsiderohet shumë më i mundshëm se versioni fillestar i tërmetit.
Megjithatë, një pyetje mbetet e hapur: pse u shemb akullnaja?
Shkencëtarët nuk kanë dhënë ende një përgjigje përfundimtare. Shkrirja e borës dhe e akullit mund të ketë futur ujë në bazamentin e akullnajës dhe të ketë zvogëluar fërkimin, por kjo mbetet pjesë e hetimit shkencor. Po ashtu, nuk është provuar ende se ndryshimet klimatike ishin shkaku i drejtpërdrejtë i kësaj shembjeje konkrete.
Ekspertët theksojnë megjithatë se ngrohja e Himalajeve, humbja e masës akullnajore dhe destabilizimi i shpateve rrisin në përgjithësi rrezikun e ortekëve të akullit, shembjeve shkëmbore dhe përmbytjeve të befasishme.
Vala që fshiu gjithçka brenda pak minutash
Të dhënat nga Nepali e vendosin fillimin e rritjes së menjëhershme të ujërave mes orës 08:30 dhe 09:00 të së mërkurës.
Qendra Ndërkombëtare për Zhvillimin e Integruar të Maleve, ICIMOD, raportoi se niveli i ujit në pellgun e Bhote Koshit filloi të rritej me shpejtësi rreth orës 09:00.
Masa e ujit, baltës, akullit dhe shkëmbinjve zbriti përgjatë luginave të ngushta me shpejtësi të jashtëzakonshme.
Në anën nepaleze u goditën veçanërisht Timure, Syafrubesi, Mailung, Betravati dhe më pas zona përgjatë Trishulit në Nuwakot, Dhading, Gorkha, Chitwan dhe Nawalparasi.
Në anën tibetiane, ndër zonat më të shkatërruara ishte pika kufitare Gyirong, lidhja kryesore tokësore mes Kinës dhe Nepalit.
Pamjet e kamerave të sigurisë tregojnë njerëz që fillojnë të vrapojnë vetëm pak sekonda para se një mur gjigant balte, uji dhe mbeturinash të pushtojë pikën kufitare.
Autobusë dhe automjete të tjera përmbysen ose zhduken në valë. Një ndërtesë qeveritare shumëkatëshe goditet pothuajse në të gjithë lartësinë e saj. Ura, magazina dhe rrugë zhduken nën baltë.
Rajendra Dhungana, kreu i doganës së Rasuwas, tregoi se fillimisht ndjeu tokën duke u dridhur. Kur doli jashtë, pa një mur uji që po afrohej.
“Ishte përmbytja, që ngrihej si një valë gjigante dhe përfshiu tregun. Brenda pak çastesh, tregu ishte zhdukur”, tregoi ai.
Sipas raportimeve nga zona, qindra autobusë dhe kamionë mund të jenë marrë vetëm në kompleksin doganor.
“Përmbytja na mori gjithçka”
Dëshmitë e të mbijetuarve tregojnë shpejtësinë me të cilën u zhvillua katastrofa.
Një grua nga distrikti Nuwakot tregoi se babai, nëna, motra dhe fëmijët e motrës së saj u morën nga vala. Vetëm ajo dhe djali i saj arritën të ngjiteshin në çati.
“Përmbytja na mori gjithçka”, tha ajo.
Girilal Budhathoki, i plagosur nga vërshimi, tregoi se pa gruan dhe katër fëmijët e tij të zhdukeshin.
“Vrapova drejt një cepi dhe arrita të mbijetoj, por rryma e shkatërroi strehën ku ndodheshin ata”, tha ai nga spitali, duke shtuar se nuk kishte më shpresë për familjen.
Punëtori 24-vjeçar Bibek Kumal po hapte një gropë pranë një shtëpie kur dëgjoi një zhurmë të pazakontë dhe më pas pa masën e ujit, baltës dhe shkëmbinjve.
Rryma e mori me vete, por ai mbijetoi pasi u ngec te një pemë mangoje.
“Po të mos kishte qenë ajo pemë, rryma do të më kishte marrë dhe do të kisha vdekur”, tregoi ai.
Keshav Prasad Baral, 68 vjeç, tregoi nga spitali se pa një valë të stërmadhe balte duke u afruar drejt shtëpisë.
Ai u përpoq ta kapte gruan për dore dhe ta çonte në çati.
“Por balta e mori”, tha ai.
Bilanci në Nepal: 177 trupa të gjetur në tetë distrikte
Sipas të dhënave të publikuara nga Policia e Nepalit rreth mesditës së 27 gushtit, 177 trupa ishin gjetur në tetë distrikte:
- 69 në Chitwan;
- 32 në Nawalparasi Lindore;
- 27 në Dhading;
- 20 në Gorkha;
- 12 në Nuwakot;
- 9 në Tanahun;
- 6 në Nawalparasi Perëndimore;
- 2 në Rasuwa.
Mes viktimave të regjistruara ishin 41 gra, 69 burra, 10 vajza dhe shtatë djem, ndërsa 50 trupa ende nuk ishin identifikuar.
Fakti që një pjesë e madhe e trupave janë gjetur shumë larg Rasuwas shpjegohet me fuqinë e rrymës. Viktimat janë transportuar dhjetëra kilometra nëpër Trishuli dhe më pas Narayani.
Në disa zona janë gjetur edhe vetëm pjesë trupore, gjë që e vështirëson identifikimin dhe harmonizimin e statistikave.
Kjo është gjithashtu një nga arsyet pse në mediat nepaleze janë shfaqur përkohësisht bilance më të larta ose më të ulëta. Disa raportime lokale kanë dhënë shifra që nuk përputhen me regjistrin e konsoliduar të Policisë së Nepalit.
Për këtë artikull përdoret 177 si bilanci i fundit i konsoliduar dhe i atribuuar Policisë së Nepalit, jo shifrat e ndërmjetme të publikuara nga burime individuale.
Në Tibet, Xinhua njoftoi se deri në orën 08:00 të së enjtes ishin konfirmuar tre të vdekur, 558 të zhdukur dhe dy persona të shpëtuar.
Mbi 1.300 të zhdukur – pse shifrat ndryshojnë?
Edhe më komplekse është çështja e të zhdukurve.
Autoritetet nepaleze kanë raportuar 826 persona të palokalizuar. Në këtë numër përfshihen turistë, banorë vendas, punonjës të projekteve hidroenergjetike, doganierë dhe pjesëtarë të forcave të sigurisë.
Në anën kineze, bilanci zyrtar është 558 të zhdukur, mes tyre 260 shtetas të huaj.
Dy shifrat së bashku japin 1.384 regjistrime.
Por nuk është konfirmuar se bëhet fjalë për 1.384 njerëz të ndryshëm. Një turist që po kalonte kufirin mund të figurojë, për shembull, në një listë të agjencisë turistike në Nepal dhe njëkohësisht në një regjistër të palës kineze.
Për këtë arsye, termi më i saktë është më shumë se 1.300 të zhdukur ose të pakontaktueshëm, jo një total përfundimtar.
Gjithashtu, të qenët “pa kontakt” nuk do të thotë domosdoshmërisht se personi është marrë nga vërshimi. Shkatërrimi i rrugëve, rrjetit elektrik dhe telefonisë ka lënë zona të tëra të izoluara.
Disa persona të raportuar fillimisht si të zhdukur janë kontaktuar më vonë të gjallë.
644 udhëtarë në listën e Bordit të Turizmit
Një nga listat më të rëndësishme është ajo e Bordit të Turizmit të Nepalit.
Në përditësimin e tij të mesditës së 27 gushtit, NTB raportoi 644 udhëtarë të pakontaktueshëm: 517 të huaj dhe 127 nepalezë.
Lista përfshinte shtetas nga më shumë se 30 vende.
Grupet më të mëdha sipas regjistrit të NTB-së ishin:
- 178 indianë;
- 65 amerikanë;
- 53 ukrainas;
- 51 malajzianë;
- 35 australianë;
- 33 britanikë;
- 25 kanadezë;
- nëntë singaporas;
- tetë gjermanë;
- tetë rusë;
- gjashtë afrikano-jugorë;
- pesë japonezë;
- pesë neozelandezë.
Në lista figurojnë gjithashtu shtetas francezë, spanjollë, belgë, portugezë, holandezë, italianë, irlandezë, finlandezë, hungarezë, izraelitë, lituanezë, filipinas, serbë, suedezë dhe të tjerë.
Edhe këto shifra janë paraprake.
NTB ka theksuar se të dhënat po verifikohen me kompanitë turistike, guidat, autoritetet lokale dhe forcat e sigurisë.
Listat kombëtare nuk përputhen gjithmonë me listën turistike
Numrat e publikuar nga qeveritë e huaja tregojnë pse nuk duhet të trajtohet lista turistike si përfundimtare.
Qeveria spanjolle ka konfirmuar se katër shtetas spanjollë nuk janë lokalizuar, ndërsa lista e NTB-së përmbante tre.
Ministri spanjoll i Jashtëm, José Manuel Albares, tha se nuk kishte të dhëna për viktima spanjolle, por se katër persona nuk mund të kontaktoheshin.
Në Malajzi, kryeministri Anwar Ibrahim tha se 54 shtetas malajzianë nuk mund të kontaktoheshin, ndërsa lista nepaleze e turizmit kishte 51.
Koreja e Jugut ka konfirmuar nëntë shtetas të zhdukur, gjashtë punonjës të Doosan Enerbility dhe tre të Korea South-East Power, të cilët punonin në një projekt hidroenergjetik. Dhjetë koreano-jugorë të tjerë ishin konfirmuar të sigurt, por prisnin evakuimin.
Në rastin e Gjermanisë, Bordi i Turizmit raportoi tetë gjermanë të pakontaktueshëm, ndërsa Ministria e Jashtme gjermane kishte deklaruar se nuk kishte ende informacion të konfirmuar se shtetas gjermanë ishin mes të prekurve.
Italia ka një situatë tjetër: dy turistë italianë u bllokuan së bashku me guidën e tyre në pjesën e sipërme të një rrëshqitjeje, por ministri i Jashtëm Antonio Tajani konfirmoi se ata ishin në gjendje të mirë dhe në kontakt me diplomacinë italiane. Farnesina kishte rreth 90 italianë të regjistruar në Nepal dhe në të gjithë rajonin tibetian dhe po kontrollonte gjendjen e tyre.
Ministria e Jashtme kineze tha gjithashtu se rreth 100 shtetas kinezë rezultonin të zhdukur në Nepal dhe se Pekini e Katmandu po bashkëpunonin në kërkim-shpëtim.
Këto dallime tregojnë se shifrat e kombësive do të vazhdojnë të ndryshojnë derisa të bashkohen listat turistike, konsullore, kufitare dhe të kompanive.
Pelegrinazhi drejt Kailashit e shumëfishoi praninë e të huajve
Numri i madh i turistëve të huaj në zonë nuk është rastësi.
Korridori Gyirong–Rasuwa është një nga rrugët kryesore mes Katmandusë dhe Tibetit dhe përdoret nga grupe të organizuara që udhëtojnë drejt Lhasës, Everestit, malit Kailash dhe liqenit Manasarovar.
Kailashi, 6.638 metra i lartë, konsiderohet vendbanimi i Shivës dhe Parvatit në traditën hindu. Mali dhe liqeni Manasarovar janë vende të shenjta edhe për budistët, xhainët dhe pasuesit e traditës tibetiane Bön.
Katastrofa ndodhi gjatë sezonit të pelegrinazhit.
Një nga grupet më të mëdha të prekura ishte ai i organizuar nga Isha Foundation, organizata e drejtuar nga Sadhguru. Fondacioni tha se 77 anëtarë të grupit ndodheshin pranë pikës së emigracionit në kufirin Nepal–Tibet kur mbërriti vala. Grupi përfshinte pelegrinë joindianë nga 19 vende.
Një tjetër kompani, Himalayan Glacier, kishte 40 klientë dhe shtatë punonjës që planifikonin të kalonin drejt Tibetit. Drejtori i kompanisë, Sagar Pandey, tha se kishte fluturuar mbi zonën e goditur me helikopter dhe kishte parë shkatërrime për kilometra të tëra.
Hoteli ku kishte qëndruar grupi ishte pothuajse zhdukur.
336 persona të shpëtuar nga ushtria nepaleze
Ndërsa shifrat e viktimave rriteshin, Nepali nisi një nga operacionet më të mëdha të kërkim-shpëtimit në historinë e tij të fundit.
Deri pasditen e së enjtes, Ushtria e Nepalit raportoi se kishte evakuuar me helikopter 336 persona, mes tyre 45 të huaj, nga zonat Timure, Dhunche dhe Mailung.
Vetëm të enjten në mëngjes, dhjetëra njerëz u nxorën nga Timure. Në Haku, shtatë persona të bllokuar në një tunel të një hidrocentrali u nxorën të gjallë.
Një grup prej 21 turistësh indianë, të raportuar më parë si të zhdukur në zonën e Timures, u gjet gjithashtu i gjallë.
Më shumë se 7.400 pjesëtarë të forcave të sigurisë ishin mobilizuar sipas një bilanci të autoritetit të menaxhimit të fatkeqësive: mbi 3.300 policë, mbi 2.300 ushtarë dhe më shumë se 1.700 pjesëtarë të Policisë së Armatosur.
Helikopterë ushtarakë dhe privatë po përdoren për evakuim, furnizim dhe transport të të plagosurve, ndërsa qeveria urdhëroi kompanitë private të fluturojnë vetëm nën koordinimin shtetëror për të shmangur kaosin dhe rrezikun e aksidenteve në hapësirën ajrore të mbingarkuar.
Qeveria ka vendosur gjithashtu kulla portative të telefonisë, gjeneratorë dhe pajisje mjekësore në zonat e izoluara. Ministria e Energjisë po dërgon 500 bateri diellore portative për zonat pa energji elektrike.
Në Tibet: 558 të zhdukur dhe një zonë ende tepër e vështirë për t’u arritur
Në anën kineze, situata mbetet veçanërisht e vështirë në Gyirong.
Xinhua njoftoi se tre persona ishin konfirmuar të vdekur dhe 558 rezultonin të zhdukur, përfshirë 260 të huaj. Dy banorë ishin shpëtuar.
Shtresat e baltës në disa vende arrijnë mbi 1,5 metra dhe lokalisht mbi dy metra.
Segmenti i rrugës G216 që çon drejt pikës së Gyirongut është dëmtuar për disa kilometra.
Kina ka mobilizuar qindra zjarrfikës, ushtarë, policë, inxhinierë dhe mjete të rënda. Një ekip prej 111 specialistësh u transportua me avion drejt aeroportit të Dingrit, ndërsa ushtria kineze dërgoi gjithashtu një ekip komandues me avion transportues Y-20.
Helikopterë dhe një dron Wing Loong, i pajisur me kapacitete të komunikimit satelitor dhe telefonisë, po përdoren për zbulim dhe rivendosje të komunikimeve.
Presidenti Xi Jinping urdhëroi që të përdoren të gjitha mjetet e mundshme për gjetjen e të zhdukurve, evakuimin e njerëzve në rrezik dhe trajtimin e të plagosurve.
Autoritetet kineze kanë zhvendosur në mënyrë parandaluese qindra banorë nga fshatrat pranë zonës së katastrofës.
Rreziku nuk ka kaluar
Operacionet zhvillohen në një terren ende të paqëndrueshëm.
Shkëmbinjtë dhe shpatet përreth Gyirongut vazhdojnë të konsiderohen në rrezik për rrëshqitje të tjera.
Autoritetet kineze kanë raportuar gjithashtu formimin e një rezervuari të përkohshëm uji pas bllokimit të një rrjedhe nga materialet e rrëshqitjes. Stabiliteti i tij po monitorohet.
Në Nepal, Divizioni i Parashikimit të Përmbytjeve ka sqaruar se, sipas të dhënave të disponueshme, nuk kishte prova për një tjetër vërshim të madh dhe të menjëhershëm në Rasuwa ose Nuwakot.
Megjithatë, kjo nuk do të thotë se rreziku ka përfunduar.
Reshjet po vazhdojnë dhe mund të rrisin prurjet e lumenjve, ndërsa në Gyirong parashikohen reshje të përsëritura nga 27 deri më 29 gusht, në disa intervale mesatare deri të dendura dhe me mundësi stuhish.
Sistemi i paralajmërimit: stacionet u morën nga vala
Katastrofa ka hapur edhe debatin se sa prej viktimave mund të ishin shmangur me një sistem më të mirë ndërkufitar paralajmërimi.
Binod Parajuli, hidrolog i lartë i Divizionit të Parashikimit të Përmbytjeve në Nepal, tha se stacionet automatike të monitorimit në rrjedhën e sipërme të Bhotekoshit u morën vetë nga përmbytja.
“Asnjë nga stacionet nuk arriti të na dërgonte paralajmërim”, tha ai.
Megjithatë, pasi përmbytja u identifikua dhe u pa se po zbriste drejt zonave më të populluara, autoritetet nepaleze thanë se dërguan rreth 700.000 mesazhe SMS paralajmëruese për banorët përgjatë lumenjve në Rasuwa, Nuwakot, Dhading dhe Chitwan, si dhe paralajmërime për autostradën Prithvi dhe rrugën Muglin–Narayanghat.
Ekspertët vlerësojnë se një ortek akulli i zbuluar në kohë mund të japë teorikisht vetëm rreth 20 minuta paralajmërim për komunitetet më poshtë rrjedhës.
Në një zonë të largët, me lartësi të mëdha, lugina të ngushta dhe mbulim të kufizuar me sensorë, edhe kjo kohë është e vështirë të sigurohet.
Nepali dhe Kina kanë një marrëveshje bashkëpunimi për parandalimin dhe menaxhimin e fatkeqësive që nga viti 2019, por katastrofa e 26 gushtit ka nxitur kërkesa për një sistem shumë më të fortë ndërkufitar.
Tetë parti nepaleze kërkuan krijimin e një mekanizmi të përbashkët shkencor e teknik me Kinën për monitorimin e liqeneve akullnajore dhe rreziqeve të tjera në kufirin verior.
Pas katastrofës, autoritetet meteorologjike të Nepalit dhe Kinës ranë dakord gjithashtu të intensifikojnë shkëmbimin e të dhënave meteorologjike.
Dëme gjigante në rrugë, ura dhe energjetikë
Vërshimi ka dëmtuar rëndë korridorin strategjik që lidh Nepalin me Kinën.
Vlerësimi fillestar i Departamentit të Rrugëve fliste për të paktën 19 ura dhe rreth 40 kilometra rrugë të dëmtuara ose të marra nga uji.
Të dhënat më të vonshme të autoritetit nepalez për menaxhimin e fatkeqësive kanë folur për 35 ura automobilistike dhe 45 ura të varura të dëmtuara, çka tregon se bilanci i infrastrukturës vazhdon të rishikohet.
Segmenti që lidh Betravatin me Rasuwagadhin është ndër më të prekurit.
Në Dhading, shkatërrimi i urave ndërpreu lidhjen e disa zonave me autostradën Prithvi. Përkohësisht, trafiku u ndalua plotësisht në segmente të rëndësishme.
Edhe sektori energjetik ka marrë një goditje të rëndë.
Autoriteti i Energjisë Elektrike të Nepalit raportoi se 11 hidrocentrale dhe një impiant diellor, me një kapacitet të përgjithshëm prej 431,1 megavatësh, janë dëmtuar drejtpërdrejt ose janë shkëputur nga rrjeti.
Ndër projektet e prekura janë Rasuwagadhi, Sanjen, Upper Sanjen, Chilime, Langtang, Upper Trishuli 3A, Upper Mailung, Mailung, Trishuli dhe Devighat.
Infrastruktura e transmetimit dhe shpërndarjes është dëmtuar gjithashtu.
Tre institucione shëndetësore në Rasuwa — qendrat shëndetësore të Timures dhe Syafrubesit dhe pika e ndihmës në Rasuwagadhi — janë raportuar të shkatërruara plotësisht.
Shkolla në Rasuwa dhe Nuwakot janë dëmtuar; në Timure raportohen edhe objekte shkollore të marra nga uji.
OKB-ja, duke cituar autoritetet nepaleze, vlerëson se rreth 10.000 familje kanë nevojë për ndihmë të menjëhershme.
Një korridor jetik për tregtinë, turizmin dhe energjinë
Zona e Rasuwas është një prej korridoreve më të rëndësishme të Nepalit verior.
Gyirong–Rasuwagadhi është pika kryesore tokësore e tregtisë me Kinën dhe Pekini ka investuar ndjeshëm në infrastrukturën kufitare në kuadër të nismës “Brez dhe Rrugë”.
Rasuwa është njëkohësisht qendër e rëndësishme hidroenergjetike dhe portë turistike për luginën Langtang, Tibetin, Lhasën, Kailashin dhe Manasarovarin.
Shkatërrimi i rrugëve, urave dhe pikës doganore pritet të ketë pasoja ekonomike shumë përtej zonës së katastrofës.
Departamenti i Doganave ka kërkuar që, aty ku është e mundur, transportuesit të përdorin kalimin Korala në Mustang si alternativë ndaj korridoreve të dëmtuara Rasuwagadhi dhe Tatopani.
Një tragjedi që përsëritet
Katastrofa e 26 gushtit nuk është incidenti i parë i këtij lloji në këtë sistem lumor.
Në korrik 2025, një tjetër përmbytje e papritur goditi lumin Bhote Koshi dhe zonën kufitare. Studimet e mëvonshme e lidhën atë me një shpërthim ose destabilizim akullnajor.
Ajo fatkeqësi shkaktoi viktima dhe të zhdukur në të dyja anët e kufirit dhe shkatërroi Urën e Miqësisë, duke ndërprerë për muaj tregtinë dhe transportin.
Zona ishte goditur rëndë edhe nga tërmeti i Nepalit i vitit 2015, që vrau pothuajse 9.000 njerëz në të gjithë vendin dhe shkatërroi një tjetër korridor kufitar.
Katastrofa e re përforcon shqetësimin se infrastruktura, turizmi dhe komunitetet në luginat e Himalajeve po përballen me një kombinim rreziqesh: terren gjeologjikisht të ri dhe të paqëndrueshëm, akullnaja në transformim, liqene akullnajore, rrëshqitje shkëmbore dhe rritje të ekspozimit njerëzor për shkak të rrugëve, hidrocentraleve dhe turizmit.
Reagimi ndërkombëtar
India ishte një nga vendet e para që mobilizoi ndihmë.
Kryeministri Narendra Modi komunikoi me homologun nepalez Balendra Shah dhe premtoi të gjithë mbështetjen e mundshme.
India dërgoi fillimisht rreth 10 tonë ndihma dhe ilaçe, ndërsa më pas një avion i dytë u nis me 37,5 tonë materiale humanitare, ilaçe dhe pako ushqimore.
Shtetet e Bashkuara kanë njoftuar 500.000 dollarë ndihmë emergjente për strehim, ujë, higjienë dhe materiale bazë, si dhe dërgimin e një këshilltari për reagim ndaj fatkeqësive.
Federata Ndërkombëtare e Kryqit të Kuq dhe Gjysmëhënës së Kuqe ka njoftuar 1,2 milion dollarë ndihmë të menjëhershme.
Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, António Guterres, shprehu ngushëllime për viktimat dhe tha se Kombet e Bashkuara dhe partnerët humanitarë po mobilizojnë materiale dhe personel në mbështetje të operacionit të drejtuar nga qeveria nepaleze.
Bashkimi Evropian ka aktivizuar sistemin satelitor Copernicus për hartëzimin e zonave të dëmtuara dhe Komisioni Evropian ka shprehur gatishmëri për ndihmë të mëtejshme.
Koreja e Jugut po dërgon një ekip të përbashkët të reagimit të shpejtë për të ndihmuar në kërkimin e nëntë shtetasve të saj.
Edhe Kina ka mobilizuar ushtrinë, policinë, shërbimet e emergjencës dhe kapacitete ajrore në anën tibetiane.
Brenda Nepalit, qeveria ka hapur fondin kombëtar të ndihmës dhe organizata, kompani e individë kanë shpallur dhurime. Punonjësit shtetërorë në zonat e prekura janë urdhëruar të qëndrojnë në detyrë.
Një takim ndërpartiak miratoi gjithashtu një platformë me 10 pika, ku përfshihen depolitizimi i ndihmave, sistemi i centralizuar i donacioneve, studimi shkencor i rreziqeve akullnajore, përmirësimi i paralajmërimit të hershëm, rindërtimi rezistent dhe kërkimi i bashkëpunimit ndërkombëtar.
Gjendja aktuale: kërkimi sapo ka hyrë në fazën më të vështirë
Dita e dytë e operacioneve po zhvillohet me një paradoks të rëndë: numri i njerëzve të shpëtuar po rritet, por po rritet njëkohësisht edhe numri i trupave që nxirren dhjetëra kilometra më poshtë rrjedhës.
Disa prej zonave më të shkatërruara ende nuk janë kontrolluar plotësisht.
Në Tibet, qasja në bërthamën e Gyirongut mbetet e vështirë për shkak të rrugëve të shkatërruara dhe shtresave të thella të baltës.
Në Nepal, trupat vazhdojnë të gjenden përgjatë Trishulit dhe Narayanit, ndërsa ekipet lokale raportojnë se identifikimi është veçanërisht i vështirë.
Kjo do të thotë se bilanci prej 180 të vdekurish nuk mund të konsiderohet përfundimtar.
Edhe numri i mbi 1.300 të zhdukurve do të ndryshojë: disa njerëz do të gjenden të sigurt pasi të rikthehen komunikimet, ndërsa persona të tjerë që ende nuk figurojnë në listat qendrore mund të raportohen nga familjet, punëdhënësit ose qeveritë e huaja.
Çfarë mbetet për t’u sqaruar
Hetimet dhe operacionet e ditëve të ardhshme duhet t’u japin përgjigje disa pyetjeve thelbësore.
Së pari, duhet të përcaktohet bilanci real i viktimave dhe të harmonizohen listat e të zhdukurve në Nepal, Tibet dhe vendet e origjinës së turistëve.
Së dyti, duhet të përcaktohet me saktësi mekanizmi fizik i shembjes së akullnajës: çfarë e destabilizoi, çfarë sasie akulli dhe shkëmbinjsh u shkëput dhe nëse bllokimi i përkohshëm i lumit Lhende luajti rol vendimtar në krijimin e valës.
Së treti, mbetet për t’u përcaktuar nëse dhe në çfarë mase ngrohja klimatike kontribuoi në destabilizimin e akullit dhe shkëmbinjve. Shkencëtarët paralajmërojnë për rrezikun në rritje në Himalaje, por nuk kanë provuar ende një lidhje shkakësore të drejtpërdrejtë për këtë ngjarje të veçantë.
Së katërti, do të shqyrtohet nëse sistemi i paralajmërimit mund të kishte funksionuar më mirë dhe nëse shkëmbimi i të dhënave mes Kinës dhe Nepalit ishte i mjaftueshëm.
Dhe, mbi të gjitha, mbetet gara me kohën për të gjetur të gjallë njerëzit që vazhdojnë të figurojnë në listat e të zhdukurve.
Pas një vale që brenda pak minutash shndërroi një nga korridoret më të rëndësishme të Himalajeve në një brez balte, shkëmbinjsh dhe rrënojash, përmasat e plota të katastrofës ende nuk janë zbuluar./Tetova News
