Arabia Saudite së shpejti mund të mbështetet ushtarakisht nga avionët amerikanë F-35? Kjo është ajo që shpreson Mbretëria, e cila aktualisht është përfshirë në një konflikt të gjerë me rebelët huthi të Jemenit, të cilët kërcënojnë të marrin nën kontroll Detin e Kuq. Ndonëse Donald Trump e kishte bërë këtë njoftim në nëntorin e kaluar, gjatë vizitës së MBS-së në Uashington, deri më tani ai ende nuk ishte konkretizuar. Por qeveria amerikane sapo dha, të enjten më 17 shtator, miratimin e saj dhe po shqyrton shitjen e jo më pak se 48 avionëve luftarakë F-35 Riadit.
Bëhet fjalë për një shitje me vlerë mbi 24 miliardë dollarë, e cila tani duhet të miratohet nga Kongresi. Por marrëveshja po shkakton shqetësim te shërbimet amerikane të inteligjencës, të cilat druhen se këta avionë mund të bien në duart e Kinës dhe t’i mundësojnë Pekinit të sigurojë qasje në teknologji të avancuar, të cilën sot e zotërojnë vetëm rreth pesëmbëdhjetë vende aleate të Shteteve të Bashkuara.
Frikë nga spiunazhi kinez
Ndërsa Departamenti i Shtetit mbron një kontratë që, sipas tij, “do të përmirësojë aftësinë e Arabisë Saudite për të penguar kërcënimet e tanishme dhe të ardhshme”, shërbimet amerikane të inteligjencës janë shumë më pak të bindura. Raporte të brendshme — të shqyrtuara nga The New York Times dhe më herët nga The Times — ngrenë disa shqetësime, si për qasjen që personeli ushtarak kinez ka në bazat saudite, ashtu edhe për përdorimin shumë të përhapur nga Arabia Saudite të teknologjive kineze në infrastrukturën e telekomunikacionit dhe në instalimet e saj të mbrojtjes, çka mund t’i bëjë Shtetet e Bashkuara të cenueshme ndaj operacioneve të spiunazhit.
Disa ligjvënës janë shprehur publikisht kundër kësaj shitjeje. Mes tyre është kongresmeni demokrat Raja Krishnamoorthi, i cili është gjithashtu anëtar i Komisionit të Inteligjencës të Dhomës së Përfaqësuesve.
“Administrata Trump nuk duhet të vazhdojë me propozimin e saj për shitjen e avionëve luftarakë F-35 Arabisë Saudite, ndërkohë që vetë shërbimet tona të inteligjencës paralajmërojnë se kjo mund t’i vendosë xhevahiret e kurorës së teknologjisë ushtarake amerikane brenda mundësive të Partisë Komuniste Kineze”, deklaroi ai.
Izraeli kundërshton shitjen
Përveç shqetësimeve që lidhen me Kinën, këto dërgesa — të cilat pritet të realizohen gjatë disa viteve — shihen me shqetësim edhe nga Tel Avivi, i cili druhet se mund të humbasë “epërsinë e tij ushtarake” ndaj vendeve arabe fqinje, ndërkohë që Izraeli është aktualisht i vetmi vend në Lindjen e Mesme që zotëron avionë të tillë.
Donald Trump ishte përpjekur edhe më parë, në vitin 2020, gjatë mandatit të tij të parë, t’u shiste F-35 Emirateve të Bashkuara Arabe, si pjesë e një marrëveshjeje sipas së cilës Emiratet do të normalizonin marrëdhëniet me Izraelin. Por kontrata u anulua shpejt pas marrjes së detyrës nga Joe Biden, mes dyshimeve që lidheshin me Kinën, pasi Emiratet po forconin marrëdhëniet ushtarake, të sigurisë dhe teknologjike me Pekinin.
Megjithatë, këtë herë shitja duket se është në rrugë të mbarë për t’u realizuar. Ligjvënësit kanë teorikisht 30 ditë afat për ta kundërshtuar, por Kongresi po hyn në pushim para zgjedhjeve të mesmandatit — Dhoma e Përfaqësuesve tashmë është në pushim dhe së shpejti e njëjta gjë do të ndodhë edhe me Senatin — çka do të thotë se një kundërshtim i paraqitur tani, në praktikë, do të kishte shumë pak gjasa të miratohej.
Shërbimet amerikane të inteligjencës duket se do të vazhdojnë të kenë arsye për shqetësim./L’Express.fr
