Nga Thomas Gutschker, Bruksel
Deri në fillim të dhjetorit, presidenti amerikan synon të vendosë se sa ushtarë do të mbeten në Evropë. Kriteret e tij nuk janë vetëm ushtarake.
Që nga fundi i korrikut po zhvillohet rishikimi i pranisë së trupave amerikane në Evropë — një proces që do të çojë në tërheqjen dhe zhvendosjen e njësive ushtarake.
Sekretari i Mbrojtjes Pete Hegseth e kishte paralajmëruar këtë hap në takimin e fundit të ministrave të Mbrojtjes, duke i zënë edhe një herë në befasi aleatët. Të paktën ai premtoi se këtë herë ata do të konsultoheshin, pasi Shtetet e Bashkuara, në fillim të qershorit, kishin hequr në mënyrë të njëanshme disa kapacitete të rëndësishme ushtarake të parashikuara për një rast mbrojtjeje.
Për këtë arsye, të enjten në Bruksel mbërriti zyrtari që drejton rishikimin e ri.
Elbridge Colby, nënsekretar i Mbrojtjes për Politikë në Pentagon, u takua fillimisht me sekretarin e përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte, dhe më pas me ambasadorët e vendeve anëtare në Këshillin e Atlantikut të Veriut.
Diskutimet zgjatën dy orë.
Dhe, të paktën sa i përket asaj që Colby tha në takimin e mbyllur, përmbajtja u publikua më pas nga Pentagoni.
Ajo tregon se Shtetet e Bashkuara, megjithëse po përpiqen të përdorin një retorikë partneriteti, nuk synojnë të zhvillojnë një debat ku të gjitha rezultatet mbeten të hapura. Përkundrazi, Washingtoni po përcakton qartë drejtimin dhe po përdor kritere që nuk janë vetëm ushtarake.
Fjala kyçe është “NATO 3.0”.
Colby e përshkroi kështu:
“Rivendosja e një aleance të bazuar në realizëm fleksibël, të orientuar drejt gatishmërisë luftarake dhe të projektuar për të siguruar parandalim, mbrojtje dhe paqe në hapësirën e Atlantikut të Veriut — edhe në kushtet e kërcënimeve të njëkohshme — ndërkohë që aleatët tanë marrin përgjegjësinë kryesore për mbrojtjen konvencionale të Evropës.”
Shumica e partnerëve ende mund të bashkohen rreth këtij përkufizimi, aq më tepër sepse Colby nuk përfshiu superstrukturën ideologjike që Hegseth ia bashkëngjit këtij koncepti.
Sipas Hegseth, “NATO 2.0” përfaqëson një epokë në të cilën Evropa “i hapi gjerësisht kufijtë e saj” dhe “humbi besimin te vetja dhe te qytetërimi i saj”, siç kishte deklaruar sekretari i Mbrojtjes në mesin e qershorit.
Colby paralajmëron: SHBA-ja dëshiron ta përshpejtojë procesin
Pyetja e madhe është: sa kohë do t’u japin Shtetet e Bashkuara evropianëve për të marrë përgjegjësinë kryesore për mbrojtjen e tyre — dhe çfarë boshllëqesh do të krijojnë në kapacitetet ushtarake?
“Qasja jonë dhe ky rishikim synojnë ta përshpejtojnë këtë proces dhe të ndërtojnë mbi të”, tha Colby.
Sipas tij, nuk duhet të ketë kthim te “vetëqetësimi i plogësht i së kaluarës”.
Ky ishte një paralajmërim: Shtetet e Bashkuara po kërkojnë ritëm më të shpejtë dhe aleatët duhet ta rrisin ritmin e tyre.
Washingtoni, ndërkohë, e sheh prioritetin e vet në “hemisferën perëndimore dhe zinxhirin e parë të ishujve”, siç u shpreh Colby.
Kjo i referohet brezit strategjik përgjatë bregdetit kinez të Paqësorit, nga Japonia, përmes Tajvanit, deri në Indonezi.
Washingtoni u dërgoi aleatëve një pyetësor
Ajo që vendet aleate janë konkretisht të gatshme të bëjnë, Washingtoni ua ka kërkuar me shkrim.
Në fillim të gushtit, çdo vend mori një pyetësor, të cilin duhej ta kthente të plotësuar deri këtë të premte.
“Ai u dërgua në frymën e hapjes, drejtpërdrejtësisë dhe qartësisë, me një vështrim të qartë mbi masat kryesore që mund të ndërmarrim për të çuar përpara objektivin e një aleance më të fortë dhe më të qëndrueshme”, tha Colby.
Pyetësori përfshin rritjen e shpenzimeve të mbrojtjes, prokurimin e armatimeve dhe gatishmërinë e vendeve për të marrë përsipër kapacitete ushtarake.
Por bëhet fjalë edhe për besnikërinë ndaj Shteteve të Bashkuara dhe ndaj presidentit Donald Trump.
Vendet duhet të deklarojnë, për shembull, nëse mbështesin politikën e tij në Lindjen e Mesme — duke ditur se shumë prej tyre, përfshirë Gjermaninë, e kundërshtojnë luftën kundër Iranit.
Një pyetje tjetër, sipas agjencisë Reuters, është:
“Çfarë kufizimesh, nëse ka, i ka vendosur vendi Shteteve të Bashkuara lidhur me qasjen, dislokimin dhe fluturimet mbi territorin e tij? Nëse po, pse? A është vendi i gatshëm t’i zvogëlojë ose t’i heqë këto kufizime?”
Kjo pyetje u drejtohet veçanërisht Spanjës, Italisë dhe Mbretërisë së Bashkuar, të cilat të paktën përkohësisht kanë vendosur kufizime të tilla.
Një pyetje tjetër kërkon të dijë nëse një vend synon “të pengojë ose kufizojë bashkëpunimin transatlantik në industrinë e mbrojtjes”.
Kjo synon shtetet e Bashkimit Evropian dhe politikën e tyre “Buy European” — “Bli evropiane”.
Frika se rishikimi mund të përdoret edhe si ndëshkim politik
Edhe pse Colby nuk u ndal më gjatë te këto pika, ato kanë ngjallur te aleatët frikën se në fund nuk do të kemi të bëjmë vetëm — ose jo kryesisht — me një rishikim ushtarak, por edhe me një lloj ndëshkimi për sjellje që Washingtoni i konsideron të pabindura.
Në fund të fundit, vendimin nuk do ta marrë vetë Colby.
Ai duhet t’i paraqesë sekretarit të Mbrojtjes Pete Hegseth, në koordinim të ngushtë me komandantin suprem të NATO-s në Evropë, gjeneralin amerikan Alexus Grynkewich, katër opsione për praninë e ardhshme të trupave amerikane, deri më 6 nëntor.
Këtë e raportoi Reuters duke iu referuar një dokumenti të brendshëm.
Katër opsione për Trumpin
Vendimi përfundimtar do t’i takojë presidentit Donald Trump, i cili shumë herë është zemëruar për kritikat ndaj luftës kundër Iranit, përfshirë ato të kancelarit gjerman.
Sipas informacioneve të F.A.Z., Trump pritet të marrë vendimin deri në fillim të dhjetorit.
Pikërisht atëherë, ministrat e Jashtëm të vendeve të Aleancës do të mblidhen përsëri në Bruksel.
Në atë pikë do të bëhet më e qartë jo vetëm se sa trupa amerikane do të mbeten në Evropë, por edhe nëse Washingtoni do ta lidhë praninë ushtarake amerikane me nivelin e shpenzimeve të mbrojtjes, blerjen e armëve amerikane, kufizimet ndaj forcave amerikane dhe mbështetjen politike që secili aleat i jep administratës Trump./FAZ
