Nga Jochen Stahnke, Pekin
Vërshimi i rrëmbyeshëm në Himalaje është një nga katastrofat natyrore më të mëdha që ka goditur rajonin. Por në anën kineze nuk ka as pamje të pavarura dhe as shifra të pavarura.
Autoritetet kineze reaguan shpejt. Pas vërshimit të rrëmbyeshëm në Himalaje, i cili, përveç lokalitetit kufitar Gyirong, shkatërroi edhe dyqane tibetiane, restorante, çajtore dhe banesa, banorët që mbijetuan u larguan nga zona. Vetëm forcat e sigurisë dhe ekipet e shpëtimit u lejuan të hynin më pas në territorin e prekur.
“Publikimi i informacioneve nga terreni është shtypur plotësisht”, raporton një burim tibetian, informacionet e të cilit i janë përcjellë F.A.Z.-it. Sipas tij, rrjetet e internetit dhe të telefonisë celulare në të gjithë zonën e Gyirongut, në anën tibetiane të kontrolluar nga Kina, gjatë ditëve të para kanë qenë “plotësisht jashtë funksionit”.
Sipas raportimit të një personi kontakti në terren, të premten e kaluar, dy ditë pas katastrofës, në fshatin Serchung, të shkatërruar nga rrjedha e baltës, më shumë se 140 persona u dërguan në një vend të sigurt – kryesisht nxënës të një shkolle lokale me konvikt. Por edhe banorët e fshatrave të afërta, të cilat nuk ishin prekur drejtpërdrejt, u detyruan të braktisnin shtëpitë dhe zonën.
“Autoritetet nuk lejojnë asnjë banor të hyjë në zonat e katastrofës dhe vazhdojnë të fshijnë fotografitë dhe videot që lidhen me përmbytjen dhe që janë shpërndarë në grupet lokale të WeChat-it.”
Pjesa tjetër e Republikës Popullore të Kinës merr një version të ngjarjeve që, në masë të madhe, është përzgjedhur dhe kontrolluar paraprakisht. Kush kërkon në platformën Douyin – versioni kinez i TikTok-ut – termin për pikën kufitare të Gyirongut, merr rezultate kërkimi që vijnë të gjitha nga mediat shtetërore ose nga llogari pranë qeverisë: televizioni shtetëror, gazeta e përditshme lokale e Partisë në Tibet apo administrata vendore.
Pekini nuk ka shpallur ndonjë bllokadë formale informative mbi Tibetin, të cilin Kina e pushtoi në vitin 1950 dhe që prej vitit 1965 e administron si “Rajon Autonom” të Republikës Popullore. Përkundrazi, aparati shtetëror kontrollon pamjet, burimet dhe numrin e viktimave – dhe, në këtë mënyrë, edhe interpretimin e katastrofës.
Nepali publikon lista, Kina ndjek penalisht “informacionet e rreme” në “platformat online”
Ndërsa në anën nepaleze po publikohen emrat e shumë prej rreth një mijë personave që tashmë raportohen të vdekur dhe të rreth katër mijë të zhdukurve – mes tyre edhe shtetas kinezë të prekur nga katastrofa në Nepal – në anën kineze vazhdon të mos ketë asnjë listë të publikuar për Tibetin.
Në vend të kësaj, autoritetet kineze njoftuan se policia në Tibet kishte thirrur për t’i marrë në pyetje disa persona për shkak të përhapjes së “shifrave të rreme për personat e zhdukur dhe viktimat në platformat online”.
“Këto informacione të rreme e çorientuan publikun dhe patën pasoja negative shoqërore.”
Sipas autoriteteve, duhet të përhapen vetëm shifrat zyrtare.
Megjithatë, deri të martën në mbrëmje, autoritetet kineze nuk i kishin përditësuar shifrat e viktimave që nga e diela. Zyrtarisht vazhdohet të flitet për 16 të vdekur dhe 546 të zhdukur, ndërsa më shumë se një mijë persona thuhet se janë dërguar në vende të sigurta.
Për disa njerëz në Kinë, kjo sjell ndër mend përmbytjen e 6 korrikut të këtij viti në provincën Guangxi. Për javë të tëra, autoritetet raportuan pa ndryshim 26 të vdekur. Një muaj e gjysmë pas katastrofës, kjo shifër u rrit papritur në 159 viktima.
Tani, pamjet dhe informacionet për një nga katastrofat natyrore më të mëdha të rajonit po përhapen nga Nepali në të gjithë botën përmes shumë burimeve të ndryshme. Në Kinë, përkundrazi, ato përcaktohen nga aparati shtetëror.
Rajoni, edhe në rrethana normale, është i izoluar nga raportimi i pavarur. Gazetarët ndërkombëtarë mund të hyjnë në Tibet vetëm me një leje të posaçme, e cila është jashtëzakonisht e vështirë për t’u marrë, dhe deri tani nuk dihet që ndonjë prej tyre të jetë lejuar të hyjë në zonën e katastrofës. Me sa duket, edhe disa gazetarë kinezë janë penguar të hyjnë.
Raportimi përqendrohet te përparimi i operacioneve të shpëtimit
Edhe dy videot e kamerave të sigurisë, të cilat janë përhapur ndërkombëtarisht dhe tregojnë momentin kur rrjedhat e baltës godasin Gyirongun, në rrjetet sociale kineze janë kufizuar në shpërndarjen private, ose në shumë raste janë bllokuar plotësisht.
Në WeChat, videot në shumë raste nuk mund të shpërndaheshin apo të dërgoheshin, ose nuk shfaqeshin fare te marrësit. Disa media kineze që fillimisht i kishin publikuar videot, më pas i fshinë ato.
Kush kërkonte me ngulm, mund t’i gjente ende këto video. Por pjesa më e madhe e popullsisë kineze ka shumë gjasa që të mos jetë përballur më me to në telefonat e saj celularë. Edhe pamje të tjera u zhdukën.
Ndërkohë, raportimi i mediave zyrtare kineze përqendrohet pothuajse ekskluzivisht te përparimi i operacioneve të kërkim-shpëtimit – pra te shpëtimtarët dhe jo te viktimat: ekipe shpëtimi në formacione të rregullta dhe me uniforma të rregullta; ekskavatorë me krahë mekanikë rrotullues gjatë punimeve për rindërtimin e rrugës së shkatërruar në skajin e shtratit të lumit.
Personat e prekur shfaqen shumë rrallë dhe pothuajse asnjëherë përmes rrëfimeve personale.
Raportohet gjithashtu për numrin e viktimave në anën nepaleze. Por se çfarë po ndodh me tibetianët e prekur në territorin nën kontrollin e Kinës, mbetet e paqartë.
Aktivistët e organizatës “International Campaign for Tibet” i kanë identifikuar fshatrat Sale, Serchung, Lapi dhe Rizi si zonat më rëndë të prekura.
“Autoritetet në Tibet duhet të garantojnë qarkullimin e lirë të informacionit, qasje të papenguar për ndihmën humanitare dhe përfshirjen reale të komuniteteve lokale në përballimin e katastrofës”, kërkoi kryetarja e organizatës, Tencho Gyatso, e cila jeton jashtë vendit.
Ministria e Jashtme kineze hodhi poshtë kritikat ndaj politikës së saj informative.
“Kina ka publikuar gjithmonë informacionet në mënyrë të hapur, transparente dhe në kohën e duhur”, u deklarua në Pekin.
Kjo është pikërisht në përputhje me udhëzimin që kryeministri Li Qiang kishte dhënë personalisht disa ditë më parë gjatë vizitës së tij emergjente në Tibet:
“Informacionet për gjendjen e katastrofës dhe masat emergjente duhet të publikohen në mënyrë të hapur dhe transparente”, tha kryeministri.
Por bëhet fjalë vetëm për informacionet e Pekinit.
Burimi: F.A.Z.
Autor: Jochen Stahnke, korrespondent politik për Kinën, Tajvanin dhe Gadishullin Korean, me seli në Pekin.
