Nga Gregor Grosse
Huthit vazhdojnë ta mbajnë nën presion transportin detar. Nëse ata i përshkallëzojnë sulmet e tyre në Detin e Kuq, vëmendja ka të ngjarë të drejtohet nga Amerika.
Huthit e zotërojnë luftën asimetrike në det. Këtë e kanë dëshmuar shumë kohë përpara përparimit të tyre më të fundit në Jemen. Prej vitesh, anijet tregtare në Detin e Kuq janë vënë në shënjestër nga milicia aleate me Iranin. Me arsenalin e tyre të gjerë të armëve, ata vunë në vështirësi madje edhe Shtetet e Bashkuara. Tani rebelët, gjatë një ofensive tokësore, kanë pushtuar pozicione strategjike në ngushticën e rëndësishme Bab al-Mandab. Kjo u hap atyre mundësi të tjera ushtarake për sulme ndaj transportit detar.
Në fund të javës së kaluar, Huthit fillimisht morën nën kontroll qytetin-port Mokha, në bregun perëndimor të vendit, dhe pak më vonë ishullin Mayyun (Perim), si dhe arkipelagun Hanisch. Mayyun ndodhet në skajin jugor dhe në pikën më të ngushtë të Bab al-Mandabit, ndërsa ishujt Hanisch ndodhen më në veri. Në të dyja vendndodhjet, në pamjet satelitore mund të shihen pista avionësh dhe hangarë. Më parë ato ishin nën kontrollin e qeverisë jemenase, e cila mbështetet nga Arabia Saudite dhe nga një koalicion ndërkombëtar kundër Huthive.
Huthit mund të sulmojnë me shumë lloje të ndryshme armësh
Me pushtimet e tyre, Huthit e zgjerojnë ndjeshëm kontrollin mbi një nga rrugët më të rëndësishme të transportit detar në botë. Në veçanti, me Mayyun, rebelët tani kanë në dispozicion një pozicion strategjikisht të favorshëm në mes të ngushticës – ishulli ndodhet rreth tre kilometra nga bregdeti jemenas dhe 20 kilometra nga bregdeti i Xhibutit.
Kompanitë e transportit detar shprehen të shqetësuara se, pas Ngushticës së Hormuzit, tani edhe në ngushticën tjetër të rëndësishme transporti detar mund të paralizohet. Duke pasur parasysh përvojat e mëparshme, ato ka të ngjarë t’i trajtojnë me kujdes garancitë e milicisë se do të sulmojë vetëm anije saudite.
Në fund të vitit 2023, Huthit nisën një fushatë sulmesh në Detin e Kuq. Ata deklaruan se, në këtë mënyrë, në shenjë solidariteti me palestinezët, donin të ushtronin presion mbi Izraelin, por vunë në shënjestër edhe anije pa ndonjë lidhje të dukshme me Izraelin. Disa anije u fundosën dhe marinarë u vranë; ndër aksionet më spektakolare ishte kapja e një anijeje mallrash me helikopter.
Huthit mund të sulmojnë objektiva në det me një shumëllojshmëri armësh: mes tyre dronë, mina, raketa kundër anijeve ose raketa lundruese. Se sa të avancuar teknologjikisht janë ata, kjo u bë e qartë gjatë një sulmi masiv të grupit në Detin e Kuq në vitin 2024. Nënadmirali amerikan Brad Cooper deklaroi atëherë se Huthit ishin „grupi i parë në historinë e botës që ka përdorur ndonjëherë raketa balistike kundër anijeve ndaj transportit detar“. Gjatë një sulmi ajror të Huthive vitin e kaluar, një aeroplanmbajtëse amerikane u detyrua të manovronte aq papritur për t’iu shmangur sulmit, saqë një avion luftarak ra nga kuverta në det.
Spekulime për një ndërhyrje të Uashingtonit
Me pozicionet e pushtuara së fundmi, rebelët tani ndodhen në një pozitë edhe më të fortë. Nga njëra anë, koha e reagimit ndaj sulmeve të mundshme të Huthive mund të shkurtohet ndjeshëm. Nga ana tjetër, portale të specializuara si „The War Zone“ theksojnë se milicia tani nuk do të kishte nevojë as të përdorte armët e saj moderne, por mund ta vinte në shënjestër transportin detar edhe me raketa kundërtanke ose me artileri.
Nëse Huthit i përshkallëzojnë sulmet e tyre në Detin e Kuq sikurse në vitin 2023, vëmendja ka të ngjarë të drejtohet nga Amerika. Sipas raportimeve të mediave amerikane, presidenti Donald Trump ka refuzuar kërkesat nga Riadi për të ndërhyrë ushtarakisht. Megjithatë, sipas CNN-it, SHBA-ja po i vë Arabisë Saudite në dispozicion më shumë se 100 planifikues ushtarakë, të cilët e mbështesin mbretërinë me informacione të inteligjencës dhe me përcaktimin e objektivave në luftën kundër Huthive. Një zyrtar i qeverisë amerikane i tha „The War Zone“ se një ndërhyrje ushtarake e Uashingtonit nuk përjashtohet. Megjithatë, për momentin po mbështeten te partnerët në rajon.
Trump e di se Huthit nuk mund të mposhten lehtë as me përdorimin masiv të forcës ushtarake. Në pranverën e vitit 2025, SHBA-ja nisi një fushatë 52-ditore sulmesh kundër rebelëve. Edhe pse forcat e armatosura amerikane, sipas deklaratave të tyre, kishin sulmuar më shumë se 1.000 objektiva në Jemen, Huthit vazhdonin të ishin në gjendje të sulmonin anije. Amerikanët nuk kishin arritur madje as epërsi ajrore ndaj rebelëve, raportonte atëherë „The New York Times“. Huthit disponojnë sisteme të lëvizshme raketore, të cilat mund të zhvendosen shpejt dhe janë të vështira për t’u zbuluar në terrenin malor të Jemenit.
Trump e quan milicinë „jashtëzakonisht rezistente“
Pas armëpushimit, Trump deklaroi publikisht për rebelët se kishin qenë „jashtëzakonisht rezistentë“. Edhe duke pasur parasysh mungesën e municioneve të amerikanëve, e cila është përkeqësuar në mënyrë akute si pasojë e luftës me Iranin, është e diskutueshme nëse Uashingtoni do të përfshihet në një aventurë të re në Jemen.
Edhe evropianët janë të pranishëm në rajon me anije luftarake. Operacioni mbrojtës i BE-së „Aspides“, për mbrojtjen e transportit detar nga sulmet e Huthive, në të cilin marrin pjesë ndër të tjera Gjermania dhe Franca, u zgjat në shkurt deri në fillim të vitit 2027. Zona e operacionit përfshin, ndër të tjera, Ngushticën Bab al-Mandab, Detin e Kuq dhe Gjirin e Adenit. Pra, pikërisht ato ujëra që, pas përparimit të tyre, Huthit i kërcënojnë edhe më shumë. Marina gjermane për herë të fundit kishte dërguar një fregatë në zonën e operacionit në vitin 2024.
Aktualisht nuk ka shenja se evropianët duan ta zgjerojnë mandatin për shkak të përparimeve të tanishme të Huthive. Megjithatë, kjo nuk përjashtohet. Vetëm pak ditë më parë, ushtria franceze njoftoi se një fregatë franceze, në kuadër të operacionit „Aspides“, kishte shoqëruar „shumë anije tregtare“ përmes Ngushticës së rrezikuar Bab al-Mandab.
Burimi: F.A.Z.
