Presidenti Vladimir V. Putin diskutoi me të dërguarit e Presidentit Trump, Jared Kushner dhe Steve Witkoff, shitjen e aseteve energjetike ruse, duke nxitur një marrëveshje që ngre pikëpyetje të reja për konflikte të mundshme interesi.
Nga Anton Troianovski dhe Eric Lipton
Raportim nga Uashingtoni
Bisedimet e administratës Trump me Rusinë për përfundimin e luftës në Ukrainë janë zgjeruar dhe tani përfshijnë edhe një marrëveshje shumëmiliardëshe në sektorin e naftës, nga e cila do të përfitonin drejtues biznesesh nga Lindja e Mesme me lidhje me dy negociatorët kryesorë amerikanë, Steve Witkoff dhe Jared Kushner.
Marrëveshja, e cila kushtëzohet nga miratimi i qeverisë amerikane dhe i Kremlinit, përfshin një portofol të gjerë fushash nafte, rafinerish dhe pikash karburanti në mbarë botën, në pronësi të Lukoil-it, një prej kompanive më të mëdha energjetike të Rusisë.
Grupi kryesor që synon blerjen përfshin investitorin amerikan Todd Boehly, i cili ka dhuruar 2 milionë dollarë për kauza politike të lidhura me Presidentin Trump; dy grupe nga Lindja e Mesme që kanë bërë biznes me z. Kushner ose me familjen e z. Witkoff; si dhe një agjenci të qeverisë amerikane.
Negociatat, që kanë zgjatur prej muajsh dhe u përshkruan nga tetë persona në dijeni të tyre, hedhin dritë të re mbi qasjen më të fundit të z. Trump për t’i dhënë fund një lufte katërvjeçare që ka shkaktuar qindra mijëra të vdekur. Burimet folën në kushte anonimiteti për shkak të ndjeshmërisë së negociatave.
Nuk ka asnjë tregues se vetë z. Kushner ose z. Witkoff do të përfitonin financiarisht. Megjithatë, marrëveshja në shqyrtim përfaqëson një ndërthurje të pazakontë të lidhjeve personale të biznesit me gjeopolitikën, madje edhe për një administratë që vazhdimisht i ka hedhur poshtë shqetësimet për konflikte të mundshme interesi.
Presidenti rus Vladimir V. Putin e ngriti çështjen e marrëveshjes kur u takua me z. Witkoff dhe z. Kushner në Kremlin më 5 shtator, sipas tre personave në dijeni të takimit. Sipas njërit prej tyre, z. Putin propozoi që marrëveshja të realizohej si një mënyrë për t’u treguar rusëve se ata mund të bëjnë biznes me Shtetet e Bashkuara.
Amerikanët u përgjigjën se do të punonin për realizimin e saj, tha burimi, duke e parë marrëveshjen si një mënyrë për të krijuar klimë më të favorshme me Kremlinin dhe, njëkohësisht, për të ulur çmimet globale të energjisë. Por marrëveshja është gjithashtu potencialisht shumë fitimprurëse për blerësit: miratimi amerikan i shitjes do t’i përjashtonte asetet nga sanksionet amerikane, duke ua rritur menjëherë vlerën.
Në Moskë, vendimi për marrëveshjen konsiderohet gjerësisht se varet nga z. Putin, edhe pse Lukoil-i teknikisht është kompani private. Në thelb, transaksioni gjigant, i cili përfshin asete që variojnë nga fusha nafte në Kamerun deri te rafineri në Evropë dhe pika karburanti në Nju Xhersi, përfundimisht varet nga z. Putin dhe z. Trump.
Z. Trump e ka promovuar perspektivën e marrëveshjeve të biznesit me Rusinë që nga fillimi i vitit të kaluar, duke e përshkruar vendin si një “mundësi të jashtëzakonshme”. Marrëveshja rikthen sërish në vëmendje kompaninë e kriptomonedhave të z. Trump, World Liberty Financial, bashkëthemelues i së cilës ishte z. Witkoff. Njëri prej investitorëve në marrëveshjen për Lukoil-in është gjithashtu bashkëpronar i World Liberty.
Grupi i mundshëm i investitorëve në Lukoil ka lidhje me Trumpin, familjen dhe aleatët e tij
Z. Witkoff dhe z. Kushner, të cilët kanë udhëtuar vazhdimisht në Rusi për takime me z. Putin, kanë argumentuar se perspektiva e rindërtimit të marrëdhënieve ekonomike me Perëndimin mund ta bindë presidentin rus të bëjë kompromis për Ukrainën. Administrata kohët e fundit ka sinjalizuar se është e hapur për marrëveshje me Rusinë edhe përpara përfundimit të luftës, si një mënyrë për të treguar se e ka seriozisht rivendosjen e marrëdhënieve të Shteteve të Bashkuara me Moskën.
Sipas personave në dijeni të çështjes, shitja e Lukoil-it është një prej këtyre marrëveshjeve.
Në një deklaratë, një zyrtar i lartë i administratës konfirmoi se z. Witkoff dhe z. Kushner luajtën rol të drejtpërdrejtë në negocimin e kushteve financiare të investimit të qeverisë federale në marrëveshje, për të siguruar që ajo të përfshinte “një pagesë të konsiderueshme paraprake dhe pjesëmarrje në fitime për Shtetet e Bashkuara”.
Një zëdhënëse e z. Witkoff tha se ai “nuk merr pagë dhe udhëton nëpër botë me avionin e tij, me shpenzimet e veta, duke punuar në emër të Presidentit Trump për të negociuar paqen dhe për t’i kthyer pengjet pranë familjeve të tyre”. Ajo shtoi se z. Witkoff “nuk ka konflikt interesi dhe nuk ka asnjë interes financiar në këtë çështje”.
Një ofertë e ngecur dhe një pretendent i ri
Shumë blerës të mundshëm shprehën interes për të paktën një pjesë të aseteve ndërkombëtare të Lukoil-it kur ato dolën në shitje vjeshtën e kaluar, përfshirë gjigantë amerikanë të energjisë si Chevron.
Fondi i investimeve private Carlyle, me seli në Uashington, arriti në janar një marrëveshje paraprake për blerjen e një pjese të madhe të aseteve, pasi argumentoi se kalimi i portofolit ndërkombëtar të Lukoil-it nën pronësi amerikane do t’i shërbente objektivit të administratës Trump për “dominim energjetik”.
Por gjatë muajve të fundit, ndërsa miratimi amerikan për ofertën e Carlyle mbeti pezull, një grup tjetër doli si ofertuesi kryesor: një konsorcium i udhëhequr nga z. Boehly, një miliarder mbështetës i z. Trump, së bashku me figura me lidhje të fuqishme në Lindjen e Mesme dhe me pjesëmarrjen e vetë qeverisë amerikane. Përbërja e partneritetit u raportua javën e kaluar nga The Financial Times.
Z. Boehly është bashkëpronar i Los Angeles Dodgers dhe në dhjetor 2025 dhuroi 1 milion dollarë për MAGA Inc., komitetin politik të lidhur me Trumpin. Ai dhuroi edhe 1 milion dollarë të tjerë, përmes kompanisë së tij të investimeve Eldridge Industries, për inaugurimin e z. Trump.
Qeveria amerikane po merr pjesë në marrëveshje përmes U.S. International Development Finance Corporation, një agjenci që investon dhe financon projekte jashtë vendit. Një zyrtar i D.F.C.-së tha në një deklaratë se marrëveshja e mundshme për Lukoil-in “do të çonte përpara angazhimin e administratës Trump për forcimin e sigurisë ekonomike të SHBA-së, avancimin e politikës së jashtme amerikane dhe uljen e çmimeve të energjisë për amerikanët e zakonshëm”.
Por blerja nuk do të ishte tërësisht amerikane.
Një prej aksionarëve kryesorë do të ishte konglomerati me bazë në Katar, i kontrolluar nga Moutaz Al-Khayyat dhe vëllai i tij Ramez Al-Khayyat. Të dy morën pjesë në inaugurimin e z. Trump në vitin 2025 dhe që atëherë kanë krijuar një partneritet me z. Kushner dhe bashkëshorten e tij, Ivanka Trump, një prej vajzave të z. Trump, për të ndihmuar në financimin e një projekti shumëmiliardësh për një kompleks turistik luksoz në jug të Shqipërisë.
Një tjetër aksionar i rëndësishëm do të ishte një fond investimesh me bazë në Abu Dhabi, i kontrolluar nga Sheikh Tahnoon bin Zayed Al Nahyan, këshilltari kryesor për sigurinë kombëtare i Emirateve të Bashkuara Arabe. Ai kontrollon gjithashtu një fond tjetër që bleu një pjesë të konsiderueshme të kompanisë së kriptomonedhave të familjes Trump, World Liberty, e drejtuar pjesërisht nga djali i z. Witkoff.
Steve Witkoff ishte bashkëthemelues i World Liberty dhe në kompani janë të përfshirë edhe djemtë e z. Trump. Kompania i gjeneroi z. Trump 799 milionë dollarë të ardhura vitin e kaluar, pjesërisht falë një blerjeje shtesë kriptomonedhash me vlerë 2 miliardë dollarë, të realizuar në vitin 2025 nga një subjekt i lidhur me Sheikh Tahnoon. Vetë z. Witkoff e ka shitur pjesën e tij në World Liberty, tha një person i afërt me të.
Sheikh Tahnoon ndihmon gjithashtu në mbikëqyrjen e një fondi investimesh në Abu Dhabi të quajtur Lunate, i cili është ndër investitorët më të mëdhenj në fondin e kapitalit privat që z. Kushner krijoi pasi u largua nga Shtëpia e Bardhë në fund të mandatit të parë të z. Trump. Kjo do të thotë se Sheikh Tahnoon është, në praktikë, edhe partner biznesi i z. Kushner.
Një ndërthurje “alarmante” interesash
Hui Chen, ish-prokurore e Departamentit të Drejtësisë dhe këshilltare për krimin financiar dhe etikën, e cila shërbeu deri në fillimin e mandatit të parë të z. Trump, tha se lidhjet e z. Witkoff dhe z. Kushner me aktorët e përfshirë në marrëveshjen për Lukoil-in ilustrojnë arsyen pse miqtë dhe familjarët e z. Trump nuk duhet të mbajnë role të larta këshillimore në politikën e jashtme.
“Ky është një rrjet alarmant dhe shumë shqetësues ndërthurjesh interesash”, tha znj. Chen, e cila ka punuar gjithashtu si juriste e pajtueshmërisë korporative. “Dhe kjo do të thotë se duhet të pyesni se si po i vlerëson administrata Trump ofertuesit e ndryshëm të përfshirë këtu. A do të ndikojnë në mënyrë të padrejtë interesat personale në rezultatin përfundimtar?”
Divizioni ndërkombëtar i Lukoil-it, me seli në Austri, punësoi konsulentin e vet në Uashington, Bryan Lanza, i cili është i afërt me z. Trump, shërbeu si këshilltar i lartë në fushatën zgjedhore të z. Trump në vitin 2024 dhe tani punon në Mercury Public Affairs. Ai nuk punon më për Lukoil-in, tha një person në dijeni të çështjes.
Marrëveshja ende nuk është përfundimtare dhe duhet të miratohet nga Departamenti i Thesarit, i cili mbikëqyr zbatimin e sanksioneve.
Por, në rastin e Lukoil-it, sipas personave të përfshirë, vendimet kryesore po merren në Shtëpinë e Bardhë. E pyetur për qasjen ndaj vendimit për Lukoil-in, një zëdhënëse e Departamentit të Thesarit tha se Zyra e Kontrollit të Aseteve të Huaja e këtij departamenti “zbaton politikën e jashtme siç përcaktohet nga Shtëpia e Bardhë”.
Takimi i 5 shtatorit me z. Putin ishte hera e parë që çështja e Lukoil-it u ngrit në bisedat e presidentit rus me z. Witkoff dhe z. Kushner, tha një person në dijeni të çështjes.
Megjithatë, Kirill Dmitriev, i dërguari ekonomik i z. Putin, ka qenë i përfshirë ngushtë në proces, sipas personave në dijeni të shitjes. Ai udhëtoi muajin e kaluar në Nju Jork dhe Uashington për takime dhe u tha gazetarëve se “dialogu” me Shtetet e Bashkuara “po vazhdon në shumë fusha, përfshirë energjinë”.
Rafineritë e Lukoil-it në Holandë, Bullgari dhe Rumani luajnë rol të rëndësishëm. Ato prodhojnë naftë dizel dhe karburant aviacioni, të cilat kanë qenë në mungesë që nga fillimi i luftës me Iranin. Kjo ka rritur çmimet dhe i ka dhënë z. Trump një arsye shtesë për të mbështetur një marrëveshje që mund të siguronte furnizim më të madh me energji.
Lukoil-i i vlerësoi asetet e tij ndërkombëtare në 20 miliardë dollarë në fillim të këtij viti, por çmimi dhe struktura e marrëveshjes së propozuar nuk janë të qarta.
Një zyrtar i D.F.C.-së, agjencisë amerikane që po investon në marrëveshje, e përshkroi pjesëmarrjen në blerje si një mënyrë për të forcuar sigurinë energjetike të aleatëve të Shteteve të Bashkuara. Zyrtari tha gjithashtu se marrëveshja do të sillte fitime të konsiderueshme për taksapaguesit amerikanë dhe do të parandalonte që infrastruktura strategjike të binte në duart e kundërshtarëve.
Gara për asetet
Administrata Trump vendosi sanksione ndaj Lukoil-it një vit më parë, duke e përshkruar masën si presion të ri ndaj z. Putin për “të ndalur vrasjet”. Masa krijoi gjithashtu një mundësi fitimprurëse: Lukoil-i u detyrua të nxirrte në shitje portofolin e tij të gjerë të aseteve ndërkombëtare.
Investitorë nga e gjithë bota nxituan të paraqisnin oferta për asetet, por qeveria amerikane kishte në praktikë të drejtën e vetos, sepse kontrollonte mënyrën e zbatimit të sanksioneve. Për shkak të sistemit autokratik të Rusisë, z. Putin konsiderohej vendimmarrësi përfundimtar në Moskë.
Gara për blerjen e aseteve u intensifikua në nëntorin e kaluar, kur Departamenti i Thesarit hodhi poshtë ofertën fillestare të Gunvor-it, një kompani tregtare energjetike me seli në Zvicër dhe me lidhje të mëparshme me Rusinë, e cila kishte ndërmarrë hapa për të blerë asetet e huaja të Lukoil-it. Departamenti i Thesarit tha në një deklaratë se “për sa kohë që Putini vazhdon vrasjet e pakuptimta, kukulla e Kremlinit, Gunvor, nuk do të marrë kurrë licencë për të operuar dhe për të nxjerrë fitime”.
Carlyle siguroi në janar një marrëveshje “joekskluzive” me Lukoil-in për shitjen e aseteve të tij ndërkombëtare. Më pas i takonte Departamentit të Thesarit të jepte miratimin përfundimtar. Ndërsa kalonin muajt pa një marrëveshje përfundimtare, ofertuesit e tjerë i intensifikuan përpjekjet për të hyrë në garë.
Z. Boehly ka pak përvojë në industrinë e naftës dhe gazit. Ai e ka krijuar pjesën më të madhe të pasurisë së tij përmes kompanive të investimeve si Guggenheim Partners dhe Eldridge Industries, si dhe përmes investimeve në ekipe sportive dhe në industrinë e argëtimit, përfshirë katalogun muzikor të Bruce Springsteen.
Por gjatë viteve të fundit, vëllezërit miliarderë Khayyat, të lindur në Siri përpara se të zhvendoseshin në Katar gjatë luftës civile siriane, kanë filluar të ndërtojnë një portofol asetesh dhe projektesh të planifikuara në industrinë e naftës në Siri, Libi dhe Irak.
Edhe ndërsa negociatat për Lukoil-in vazhdonin, vëllezërit Khayyat po vijonin bashkëpunimin me z. Kushner dhe Ivanka Trump për planet e ndërtimit të kompleksit luksoz në Shqipëri. Kjo përpjekje përfshiu edhe një takim mes Ramez Al-Khayyat dhe znj. Trump në Shqipëri në fillim të këtij viti, siç raportoi The Times.
Vendimi për fatin e Lukoil-it është zvarritur aq shumë sa Departamentit të Thesarit i është dashur të zgjasë vazhdimisht afatet e masave të sanksioneve, në mënyrë që pikat e karburantit të Lukoil-it në Shtetet e Bashkuara dhe biznese të tjera në mbarë botën të mund të vazhdonin marrëdhëniet financiare me partnerë të tjerë. Zgjatja më e fundit është në fuqi deri më 29 tetor.
Anton Troianovski shkruan për politikën e jashtme amerikane dhe sigurinë kombëtare për The Times nga Uashingtoni. Më parë ka qenë korrespondent i huaj me bazë në Moskë dhe Berlin./NYT
Eric Lipton është gazetar investigativ i The Times, i cili heton një gamë të gjerë temash, nga shpenzimet e Pentagonit deri te kimikatet toksike.
