Nga Alexander Wulfers
Kompania e inteligjencës artificiale synon që, me daljen në bursë, të arrijë një vlerësim më të lartë se çdo kompani tjetër më parë. Një vlerësim i tillë do të ishte i arsyeshëm vetëm nëse Anthropic së shpejti do të dominonte ekonominë amerikane.
Oferta e radhës publike fillestare (IPO) me përmasa gjigante e këtij viti po afrohet. Ende gjatë këtij viti, Anthropic, kompania që zhvillon sistemin e inteligjencës artificiale (IA) Claude, synon të dalë në bursë. Sipas raportimeve të disa mediave, kjo mund të ndodhë që në nëntor, pas zgjedhjeve për Kongresin amerikan.
Shifrat nga prospekti i ofertës publike, të cilat tashmë janë bërë publike përmes agjencisë Reuters, janë të jashtëzakonshme. Nga njëra anë, Anthropic po rritet me ritme shumë të shpejta. Të ardhurat e kompanisë janë dymbëdhjetëfishuar brenda një viti, duke arritur në 4,6 miliardë dollarë në vitin financiar 2025.
Nga ana tjetër, Anthropic po regjistron humbje të mëdha. Në vitin financiar 2025, humbja nga aktiviteti operativ bazë arriti në tetë miliardë dollarë. Në total, kompania regjistroi madje 42 miliardë dollarë humbje; diferenca shpjegohet me rivlerësime kontabël.
Anthropic synon një vlerësim tregu prej dy trilionë dollarësh, më të lartë se ai i kompanisë hapësinore dhe të inteligjencës artificiale SpaceX të Elon Musk në kohën e ofertës së saj rekord publike në qershor. Kjo do të ishte IPO-ja më e madhe e të gjitha kohërave. Megjithatë, ekzistojnë dyshime të arsyeshme nëse Anthropic mund ta justifikojë realisht një vlerësim të tillë.
Në favor të kompanisë flet fakti se ajo vazhdon të rritet pothuajse pa u ngadalësuar. Në maj, vetë Anthropic njoftoi se norma vjetore e të ardhurave (“run rate”), pra të ardhurat aktuale të projektuara në bazë vjetore, kishte kaluar 47 miliardë dollarë. Në korrik, sipas raportimeve të njëtrajtshme të mediave, kjo shifër kishte arritur tashmë në 65 miliardë dollarë.
Por bëhet fjalë për shuma kaq të mëdha, saqë gjithnjë e më shumë shtrohet pyetja nëse ekonomia amerikane është në gjendje të vazhdojë ta përballojë ritmin e rritjes së kompanive të inteligjencës artificiale. Kjo varet nga zgjerimi i infrastrukturës fizike të nevojshme për trajnimin dhe funksionimin e modeleve të IA-së — para së gjithash nga qendrat e të dhënave ku zhvillohen këto procese.
Ekonomisti Stijn Van Nieuwerburgh ka llogaritur se sa të larta duhet të jenë të ardhurat e operatorëve që investimet enorme në këtë infrastrukturë të japin kthim ekonomik. Sipas tij, një qendër të dhënash me konsum energjie prej 200 megavatësh ka kosto fikse prej 8,2 miliardë dollarësh.
Në një skenar të ndërmjetëm, vlerëson Van Nieuwerburgh, deri në vitin 2032 do të vihen në funksion më shumë se 180 gigavatë kapacitet. Duke supozuar se kostot rriten me katër për qind në vit, ekonomisti përllogarit se kostoja e përgjithshme e zgjerimit të qendrave të të dhënave do të arrijë në 10,3 trilionë dollarë.
Në raport me prodhimin ekonomik, këto investime do të ishin tri herë më të larta se investimet që u nevojitën, përkatësisht, për ndërtimin e sistemit amerikan të autostradave dhe për zgjerimin e rrjetit të telekomunikacionit, si dhe dukshëm më të mëdha se ato për ndërtimin e hekurudhave. Një program infrastrukture me këto përmasa nuk ka ekzistuar kurrë më parë.
Kësaj i shtohen kostot e financimit. Banka Morgan Stanley vlerëson se deri në vitin 2028 më shumë se gjysma e kërkesës për kapacitet përpunues nga ofruesit e mëdhenj të shërbimeve cloud — Google, Amazon dhe Microsoft — do të financohet me borxh.
Që investimet të rezultojnë ekonomikisht të leverdishme, sipas përllogaritjeve të Van Nieuwerburgh, operatorët e qendrave të të dhënave do të duhej të gjeneronin 3,7 trilionë dollarë të ardhura. Kjo do të përbënte 9,2 për qind të prodhimit të brendshëm bruto të Shteteve të Bashkuara.
Çfarë lidhjeje ka e gjithë kjo me Anthropic? Në fund të fundit, ofruesi i modeleve të IA-së ndodhet në një hallkë tjetër të zinxhirit të vlerës sesa operatorët e qendrave të të dhënave. Megjithatë, kostot e larta të këtyre operatorëve përcaktojnë edhe kufijtë e kostove për klientët e tyre më të rëndësishëm, pikërisht kompanitë që zhvillojnë dhe operojnë modelet e IA-së, para së gjithash OpenAI dhe Anthropic.
Sipas llogaritjeve të Van Nieuwerburgh, të ardhurat e OpenAI dhe Anthropic do të duhej të rriteshin me 80 për qind në vit deri në vitin 2032, në mënyrë që të përballoheshin këto kosto.
Në fakt, shpenzimet e Anthropic për infrastrukturë dhe kapacitet përpunues janë rritur jashtëzakonisht shumë. Sipas Reuters, ato arritën në 7,3 miliardë dollarë në vitin financiar 2025, ose 18 herë më shumë se dy vjet më parë. Kompania, sipas këtyre të dhënave, ka planifikuar tashmë investime me vlerë mbi 500 miliardë dollarë.
Në të njëjtën kohë, kompanitë e inteligjencës artificiale janë nën presion edhe në anën e të ardhurave. Konkurrenca është e fortë dhe, për shumë raste përdorimi, produktet janë lehtësisht të zëvendësueshme nga ofertat e konkurrentëve. Modeli i ri Sonnet 5.5 i Anthropic, sipas kompanisë, pritet të kushtojë deri në 30 për qind më pak se modeli paraardhës.
Konkurrenti OpenAI uli në shtator çmimet e dy prej modeleve të tij me 50 për qind. Indeksi i kostove të IA-së në nivel industrie, i hartuar nga kompania analitike Silicon Data, është përgjysmuar që nga maji. Kjo do të thotë se modelet po bëhen më efikase, por operatorët e IA-së nuk janë në gjendje ta mbajnë për vete të gjithë përfitimin ekonomik nga kjo rritje e efikasitetit; një pjesë e tij u transferohet klientëve në formën e çmimeve më të ulëta. Për rrjedhojë, po bëhet gjithnjë e më e vështirë të gjenerohen fitime të larta nga shërbime të IA-së që mund të zëvendësohen lehtësisht.
Vetë Anthropic paralajmëron gjithashtu se një e katërta e të ardhurave të saj vjen vetëm nga dy klientë të mëdhenj. Shumë klientë nuk janë të lidhur me kontrata afatgjata, ndaj këto të ardhura mund të humbasin edhe në mënyrë të papritur.
Që një vlerësim prej dy trilionë dollarësh të ishte i justifikuar sot, Anthropic do të duhej të gjeneronte fitime jashtëzakonisht të larta brenda një horizonti të parashikueshëm kohor.
Le të supozojmë se investitorët presin një rritje të çmimit të aksioneve prej të paktën dhjetë për qind në vit. Dhe le të supozojmë gjithashtu se, pas pesë vjetësh, Anthropic do të vlerësohej në bursë si një kompani e madhe teknologjike e konsoliduar, pasi të kishte kaluar fazën e rritjes ekstreme — pra me një raport çmim/fitim (P/E) prej 25, afërsisht në nivelin tipik të tregut.
Që këto parametra të përputheshin, Anthropic do të duhej që në vitin 2031 të kishte një kapitalizim tregu prej më shumë se 3,2 trilionë dollarësh dhe të realizonte 129 miliardë dollarë fitim neto. Kjo do të ishte afërsisht sa fitimi që realizoi vitin e kaluar Alphabet, kompania mëmë e Google.
Në këto përllogaritje ka shumë pasiguri. Një skenar tjetër i mundshëm do të ishte që Anthropic, edhe pas pesë vjetësh, të vazhdonte të ndodhej në një fazë rritjeje të shpejtë dhe të vlerësohej si një kompani me rritje të lartë, në vend që të trajtohej si një kompani teknologjike e maturuar. Në atë rast, edhe fitime më të ulëta mund të mjaftonin për të justifikuar një vlerësim të lartë.
Por kjo do të nënkuptonte gjithashtu se, nëse kostoja për token vazhdon të bjerë ndërsa të ardhurat duhet të vazhdojnë të rriten, përdorimi i modeleve të Anthropic do të duhej të zgjerohej edhe më fuqishëm. Ndërtimi i qendrave të të dhënave do të duhej ta ndiqte këtë ritëm të shpejtë rritjeje për një periudhë edhe më të gjatë.
Dhe pikërisht ky zgjerim po kufizohet aktualisht nga një sërë faktorësh të ekonomisë reale: nga protestat e banorëve lokalë, te rritja e fortë e çmimeve të çipave dhe deri te mungesa e turbinave me gaz të nevojshme për furnizimin me energji.
Ndoshta, në fund, arsyeshmëria e një vlerësimi prej dy trilionë dollarësh nuk varet aq shumë nga ajo që Anthropic është në gjendje të realizojë, sesa nga ajo që ekonomia përreth saj është në gjendje të përballojë./Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung
