Nga Dennis Kremer
Matematikani Tom Slater, 48 vjeç, punon që nga viti 2000 për shoqërinë skoceze të menaxhimit të investimeve Baillie Gifford. Ajo administron asete me vlerë rreth 230 miliardë euro.
Tom Slater i identifikoi herët potencialin e kompanive si SpaceX, Anthropic dhe Nvidia. Në këtë intervistë ai shpjegon se si i përzgjedh investimet dhe çfarë vlerëson te Elon Musk.
Zoti Slater, rreth 500 milionë paund të fondit tuaj janë investuar në Anthropic, një nga kompanitë kryesore të inteligjencës artificiale (IA). Sa seriozisht i merrni paralajmërimet se IA mund të na vrasë të gjithëve?
Disa njerëz thonë se kompanitë e bëjnë këtë vetëm për arsye marketingu: të paraqitesh si më i rrezikshëm nga sa je në të vërtetë të siguron vëmendje. Por unë mendoj se ka më shumë se kaq. Anthropic ka paralajmëruar vazhdimisht për rreziqet që shoqërojnë këtë teknologji dhe ka kërkuar rregulla më të mira. Në debatin aktual ka të ngjarë të ndërthuren disa faktorë: shqetësime të mirëfillta se zhvillimi dhe përdorimi i një teknologjie të re nuk duhet t’u lihen vetëm forcave të tregut. Dhe, njëkohësisht, edhe një dozë alarmizmi në të gjithë industrinë, që mund t’i shërbejë interesave të vetë kompanive. Në fund të fundit, disa prej tyre synojnë të dalin në bursë.
Për Anthropic kjo pritet të ndodhë që këtë vjeshtë. Pse investuat aty dhe jo te krijuesi i ChatGPT-së, OpenAI, i cili së fundmi e shtyu daljen e tij në bursë?
Më lejoni të filloj me një konstatim themelor: kur interneti nisi të zgjerohej fuqishëm shumë vite më parë, sipas mendimit tim investitorët e kishin relativisht të lehtë. Google vendosi standardin në motorët e kërkimit, Amazon dominoi tregtinë elektronike dhe Facebook krijoi modelin e mediave sociale. Të gjitha këto kompani u rritën me shpejtësi pa pasur nevojë për sasi shumë të mëdha kapitali.
Me kompanitë e IA-së situata është krejt ndryshe: atyre u nevojitet kapital i konsiderueshëm për të zhvilluar dhe trajnuar modelet e tyre. Atëherë, në secilën fushë kishte vetëm një kompani dominuese; sot, si investitor, duhet të zgjedhësh mes disa konkurrentëve të fuqishëm. Ne vendosëm në favor të Anthropic kryesisht për një arsye: që nga fillimi, siguria e IA-së ka qenë një çështje qendrore për kompaninë.
Çfarë ju bën kaq të sigurt se kjo nuk është vetëm një pretendim?
Anthropic ka treguar vazhdimisht se e merr seriozisht sigurinë e modeleve të veta. Asnjë kompani nuk është e përsosur, por Anthropic dallohet nga konkurrentët në këtë drejtim. Prej kësaj rrjedh edhe arsyeja e dytë, edhe më e rëndësishme, pse investuam në kompani: ajo ka një fokus të qartë strategjik.
Anthropic përqendrohet te klientët e biznesit, të cilët, kur zgjedhin ose blejnë një model të IA-së, gjithsesi duhet të zbatojnë standarde më të larta kujdesi dhe kontrolli. Ky kombinim na bindi.
Sa i rëndësishëm ishte për ju, në marrjen e këtij vendimi, bashkëthemeluesi dhe drejtori ekzekutiv Dario Amodei?
Ne nuk jemi të interesuar për investime afatshkurtra, por synojmë t’i mbajmë pjesëmarrjet tona për dhjetë vjet ose më gjatë. Prandaj, kultura e një kompanie ka rëndësi jashtëzakonisht të madhe për ne. Nuk bëhet fjalë vetëm për drejtorin ekzekutiv, por edhe për drejtuesit kryesorë të kompanisë.
Kjo tingëllon shumë e përgjithshme. Çfarë ju bindi konkretisht?
As unë nuk e di saktësisht se çfarë ndodh çdo ditë te Anthropic. Në fund të fundit, nuk jam në zyrat e tyre. Por nga jashtë mund të vërehet diçka e rëndësishme: përveç Darios, të gjashtë bashkëthemeluesit e tjerë të Anthropic vazhdojnë të punojnë në kompani.
Duhet ta përfytyroni këtë: këta njerëz janë ndër profesionistët më të talentuar dhe më të kërkuar në botë, por vazhdojnë të jenë pjesë e kompanisë. E njëjta gjë vlen edhe për punonjësit kyç, megjithëse diku tjetër ndoshta mund të fitonin shumë më tepër. Për mua, kjo është një shenjë e kulturës së fortë organizative.
Dhe më pas, të menaxhosh me qetësi një rritje kaq të fuqishme, pa kriza apo drama të mëdha të brendshme — kjo është arritja e vërtetë e Darios dhe e ekipit të tij themelues.
Një tjetër themelues luan gjithashtu një rol të madh në fondin tuaj: Elon Musk. Ju investuat që në vitin 2018 në kompaninë e tij hapësinore SpaceX. Me luhatjet aktuale të vlerësimit të kompanisë, me sa duket mund të jetoni mjaft mirë, apo jo?
Kur investuam në SpaceX, kompania vlerësohej në 30 miliardë dollarë; sot vlerësohet në dy trilionë dollarë. Pra, nuk mund të ankohemi. Megjithatë, nuk duhet të mendoni se në ditën e daljes së SpaceX në bursë këtë verë kam festuar në mënyrë të veçantë.
Ne nuk e shohim një ofertë publike fillestare si një mundësi për të realizuar menjëherë fitimet, por thjesht si fazën tjetër të zhvillimit të një kompanie. Për më tepër, si investitorë që kemi hyrë në kompani para listimit në bursë, u nënshtrohemi gjithsesi rregullave të rrepta që përcaktojnë se kur mund t’i shesim aksionet tona.
Megjithatë, mund ta përgëzoni veten për hyrjen tuaj të hershme.
Shumë njerëz ma kanë thënë këtë. Unë gjithmonë jam përgjigjur se nuk e konsideroj veten tonë si investitorë të hershëm. SpaceX u themelua në vitin 2002 dhe ne blemë aksione për herë të parë në vitin 2018. Kjo nuk mund të quhet më fazë e hershme e zhvillimit të kompanisë.
Avantazhi ynë, megjithatë, ishte se kishim investuar para listimit në bursë. Sepse sot një pjesë e madhe e krijimit të vlerës së një kompanie ndodh gjatë periudhës kur ajo ende është private dhe nuk tregtohet në tregjet publike.
Gjërat mund të kishin shkuar edhe keq. Elon Musk është një nga sipërmarrësit më të diskutueshëm në botë.
E dini, Musk është vërtet brilant në një gjë: ai ka aftësinë t’i identifikojë mundësitë më herët se të tjerët dhe më pas ta orientojë një organizatë të tërë drejt realizimit të një objektivi të caktuar.
Nuk besoj se automjetet elektrike janë sot kaq të suksesshme sepse industria gjithsesi do të kishte evoluar vetvetiu në atë drejtim. Ato janë të suksesshme sepse Musk, si drejtor ekzekutiv i Tesla-s, e orientoi të gjithë kompaninë drejt arritjes së këtij qëllimi. Dhe pikërisht kështu po ndodh tani edhe me SpaceX.
Disa nga idetë e Musk-ut, si kolonizimi i Hënës, tingëllojnë më shumë fantastike sesa realiste.
Mund të jetë. Por nuk duhet të harroni se investimet tona nuk bazohen kurrë vetëm te themeluesi. Ne analizojmë edhe treguesit konkretë financiarë dhe operacionalë.
Dhe një nga treguesit vendimtarë te SpaceX është ky: sa kushton të dërgosh një kilogram ngarkesë të dobishme në hapësirë? Musk i ka ulur ndjeshëm këto kosto, duke e bërë qasjen në hapësirë gjithnjë e më të lirë. Unë besoj se tregu ende i nënvlerëson pasojat që do të ketë kjo.
A është megjithatë e nevojshme t’i ofrohen Musk-ut paketa kompensimi me vlerë pothuajse 900 miliardë dollarë, siç ka ndodhur te Tesla?
Unë e kam mbrojtur gjithmonë këtë. Sigurisht, bëhet fjalë për shuma që mezi mund të konceptohen. Por ky standardizim i përhershëm nuk i ndihmon askujt: sot pritet që të gjitha kompanitë t’i ngjajnë njëra-tjetrës dhe, nëse nuk përmbushin disa kritere të caktuara, aksionarët duhet të refuzojnë miratimin e tyre.
Rreziku është që në fund të përfundojmë vetëm me kompani mesatare. Një kompani e jashtëzakonshme, me objektiva të jashtëzakonshme, mund t’i japë edhe drejtuesit të saj një paketë kompensimi të jashtëzakonshme.
Shumë investitorë druhen se te aksionet e teknologjisë është krijuar një flluskë vlerësimesh. Ju, megjithatë, vazhdoni të mbani në portofol SpaceX, prodhuesin e çipave Nvidia dhe Amazon. A nuk shqetësoheni aspak?
Ne jemi investitorë me horizont afatgjatë. Te Nvidia kemi investuar që nga viti 2016 dhe te Amazon që nga viti 2005. Më besoni: gjatë gjithë këtyre viteve do të duhej të kishim shitur qindra herë, po të kishim reaguar ndaj çdo diskutimi për një flluskë spekulative.
Për më tepër, nuk na pëlqen t’i vlerësojmë sektorët në mënyrë të përgjithshme. Situata ndryshon nga një kompani te tjetra. Por, nëse këmbëngulni të përgjithësoni, mund të thuhet kjo: te shumë prej kompanive të mëdha teknologjike të listuara në bursë, aktualisht nuk shohim vlerësime tepër të larta në raport me fitimet dhe të ardhurat, të paktën kur i analizojmë nga perspektiva e një investitori afatgjatë.
Shumë prej investimeve tuaja janë zhvilluar shumë mirë, por keni pasur edhe investime të pasuksesshme, për shembull prodhuesin e baterive Northvolt, i cili falimentoi. Çfarë mësoni prej kësaj?
Investimet e pasuksesshme janë pjesë e profesionit tim; ato nuk mund të shmangen plotësisht. Kjo vlen veçanërisht për një shoqëri investimesh si e jona. Sapo thashë se ne nuk kërkojmë kompani mesatare, por kompani që mund të arrijnë diçka të jashtëzakonshme. Por vetëm pak prej tyre ia dalin.
Prandaj, në njëfarë mënyre, ne e shohim çështjen nga këndvështrimi i kundërt: gabimi më i madh që mund të bëjmë nuk është të investojmë në një kompani që në fund dështon. Gabimi më i madh është ta shesim shumë herët një investim të suksesshëm. Sepse në atë rast humbasim kthime që mund t’i kompensojnë shumëfish të gjitha investimet e pasuksesshme.
Sa shpesh ju ka ndodhur kjo?
Për fat të mirë, relativisht rrallë. Por sigurisht ka vazhdimisht situata kur disa nga investitorët tanë do të preferonin realizimin e fitimeve ose kufizimin e humbjeve.
Më kujtohet shumë mirë se si Nvidia humbi pothuajse 60 për qind të vlerës së saj mes vjeshtës së vitit 2021 dhe vjeshtës së vitit 2022. Në atë moment mund të filloje seriozisht të vije në dyshim vendimin për ta mbajtur investimin. Vetëm imagjinoni sikur të kishim shitur atëherë. Do të kishim humbur fitime të jashtëzakonshme nga rritja e mëvonshme e vlerës së aksioneve.
Një situatë të ngjashme e patëm edhe me Amazon rreth 20 vjet më parë. Investimi është një veprimtari e thjeshtë kur gjithçka shkon mirë. Por suksesin ose dështimin e përcaktojnë momentet kur duhet të tregosh qëndrueshmëri dhe disiplinë investimi.
Aktualisht nuk keni fare aksione gjermane në portofol. A është vërtet kaq e keqe gjendja e kompanive gjermane?
Për një kohë të gjatë kemi pasur investim në shoqërinë holding Rocket Internet dhe gjithashtu në platformën e shpërndarjes Delivery Hero. Por është e vërtetë, aktualisht nuk zotërojmë aksione të kompanive gjermane. Mund t’ju qetësoj: e njëjta gjë vlen edhe për aksionet britanike. /Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung
