Nga Friederike Böge, Stamboll
Pavarësisht sundimit të talebanëve, qindra afgane studiojnë në internet në Universitetin Amerikan të Afganistanit. Tani Departamenti amerikan i Shtetit po ndërpret financimin.
Universiteti Amerikan i Afganistanit rrezikon të mbyllet, pasi Departamenti amerikan i Shtetit refuzoi një kërkesë për financim për dy vitet e ardhshme. Qindra studente afgane mund të humbasin kështu mundësinë e tyre të vetme për të marrë një diplomë universitare. Që nga marrja e pushtetit nga talebanët, mësimi në universitetin dikur model zhvillohet në internet. Sipas universitetit, 90 për qind e rreth një mijë studentëve jetojnë në Afganistan. Tri të katërtat e tyre janë gra. Që nga dhjetori 2022, talebanët ua ndalojnë grave të studiojnë në universitetet afgane.
Sipas «New York Times», Departamenti i Shtetit njoftoi se do ta ndërpresë financimin në fund të vitit. Si arsyetim, ministria përmendi «një mungesë të përsëritur llogaridhënieje për miliona dollarë nga paratë e taksapaguesve amerikanë», pa dhënë hollësi. Në vitin 2019 kishin nisur hetime penale, pasi universiteti nuk kishte mundur të shpjegonte se çfarë kishte ndodhur me 63 milionë dollarë.
Rektori në detyrë, David Edwards, i tha «New York Times» se që nga viti 2021 nuk kishte pasur më probleme gjatë auditimeve financiare. «Ne jemi i vetmi institucion arsimor për një brez të tërë afganësh. Qeveria aktuale duket se nuk e kupton këtë», tha Edwards. Deri tani, ndër të tjera, janë ofruar lëndë si drejtësia, informatika, administrimi i biznesit dhe administrata. Departamenti i Shtetit njoftoi se po planifikonte oferta të tjera arsimore në internet për gratë dhe vajzat në Afganistan dhe se aktualisht po kërkonte partnerë.
Donatorët evropianë refuzuan ta mbështesnin universitetin
Politologu afgan Obaidullah Baheer, i cili jep mësim në Universitetin Amerikan, i tha F.A.Z. se gjatë vitit të kaluar universiteti kishte kërkuar më kot mbështetje financiare nga donatorët evropianë. «Në përfytyrimin e tyre, në Afganistan nuk ka arsim të lartë për gratë, prandaj nuk ka as buxhet për të», tha ai gjatë një bisede në gusht në Kabul. Sipas tij, politikanët afganë në mërgim kishin krijuar në opinionin publik perëndimor përshtypjen se gjendja e grave në Afganistan ishte aq e pashpresë, sa nuk mund të bëhej asgjë për to. «Kjo ndodh kur humbasin nuancat», tha Baheer. «Në vend që bashkësia ndërkombëtare ta njohë praninë tonë dhe t’i mbështesë përpjekjet tona, ata mjaftohen me mesazhe morale që i ndihmojnë të flenë natën.»
Baheer është nipi i ish-udhëheqësit të muxhahedinëve, Gulbuddin Hekmatyar. Ai e konsideron veten pjesë të një rrjeti intelektualësh që kanë qëndruar në Afganistan, pavarësisht mundësive për t’u larguar, për të arritur përmirësime graduale përmes përballjes me talebanët. Në një shkrim si autor i ftuar në «New York Times», ai i bëri së fundmi thirrje Perëndimit ta rishqyrtonte qasjen ndaj Afganistanit dhe të përqendrohej tek afganët që kanë mbetur në vend.
Në vitin 2022, Baheer kundërshtoi me vendosmëri mbylljen e universiteteve për gratë, përmes intervistave televizive, postimeve në rrjetet sociale dhe një bisede me një përfaqësues të lartë të talebanëve. Por pa sukses. Për shkak të angazhimit të tij, ai u arrestua atëherë për një kohë të shkurtër. Ndërkohë, sipas tij, mënyra se si talebanët sillen me të dhe me bashkëveprimtarët e tij ka ndryshuar, «sepse e kanë kuptuar se ne nuk do të largohemi». Megjithatë, Baheer pranon se është më i mbrojtur falë pranisë së tij në mediat e huaja.
Diploma e Universitetit Amerikan nuk njihet nga Ministria e Arsimit të Lartë e talebanëve, por njihet në vendet perëndimore. Kur islamistët morën pushtetin në vitin 2021, ngritën një universitet islamik në mjediset e universitetit në Kabul. Ata i akuzuan amerikanët se kishin indoktrinuar rininë afgane. Në vitin 2016, trembëdhjetë persona u vranë gjatë një sulmi me motive islamiste ndaj Universitetit Amerikan.
Burimi: F.A.Z.
Friederike Böge është korrespondente politike për Turqinë, Iranin, Afganistanin dhe Pakistanin, me seli në Stamboll.
