Duket si një histori e pabesueshme grabitjeje: Në një nga ditët e fundit të shtatorit, një ose disa hajdutë hyjnë natën në një hangar në aerodromin austriak Mauterndorf, në jug të Salzburgut. Ata nuk synojnë para, por diçka shumë më të madhe dhe më të vlefshme: një helikopter me katër vende, model R44, i prodhuesit amerikan Robinson.
Hajduti ose hajdutët duket se e kishin zgjedhur me vetëdije pikërisht atë natë. Hëna e plotë dhe qielli i kthjellët me yje krijonin kushte shumë të favorshme për fluturim vizual, edhe pse errësira ende ishte e konsiderueshme. Meqenëse helikopteri, pasi u ngrit rreth orës 1:30 të natës, me sa duket fluturoi në lartësi të ulët dhe pa aktivizuar transponderin e identifikimit, ai kaloi krejtësisht pa u vënë re në hapësirën ajrore austriake.
Vetëm kur, me sa duket përmes Sllovenisë, kaloi kufirin drejt Kroacisë, fluturimi u regjistrua. Më pas, gjurmët e tij humbën diku në Ballkan. Nga pikëpamja e pilotimit, fluturimi ishte gjithsesi shumë kërkues: të drejtosh për disa orë një helikopter natën, në fluturim vizual dhe vetëm duke u orientuar me dritën e hënës, përmes një terreni të vështirë, tregon se në komandë ka qenë një pilot profesionist.
Shitja e helikopterit si një i tërë është pothuajse e pamundur
Por çfarë mund të bëjë një hajdut me një helikopter modern me motor me piston dhe katër vende, i cili në Mauterndorf përdorej nga një ish-yll i kërcimeve me ski për fluturime panoramike komerciale?
Të shitet i plotë, të paktën në Evropë, është praktikisht e pamundur. Sepse po aq e rëndësishme sa gjendja teknike e një mjeti ajror është dokumentacioni i tij: pra, kur, cilat pjesë, nga kush dhe sipas çfarë intervalesh janë mirëmbajtur ose zëvendësuar.
Në aviacion, kjo rregullohet jashtëzakonisht rreptë dhe vërtetohet me dokumente, për shembull për kontrollin teknik vjetor, të krahasueshëm me kontrollin teknik të automjeteve, por edhe për inspektimet e përcaktuara saktësisht të motorit, transmisionit të helikopterit, fletëve të rotorit dhe shumë pjesëve të tjera. Në varësi të kërkesave, këto kontrolle kryhen çdo 50 ose 100 orë fluturimi.
Pra, shitja ilegale e një helikopteri të plotë në Evropë duket pothuajse e pamundur. Ndryshe qëndron puna nëse çmontohen pjesët e shtrenjta. Në këtë rast mund të jetë më e mundshme që komponentë të përdorur të shiten në tregun e zi.
Megjithatë, edhe për motorin, fletët e rotorit, instrumentet dhe shumë pjesë të tjera të një helikopteri ose avioni kërkohet gjithmonë një dokument i shkruar me numrin e saktë serial për autentifikim, i njohur si formulari “Form 1”. Dhe pronari i Robinson R44 të vjedhur në Mauterndorf, me një çmim prej rreth 700.000 eurosh kur është i ri, me siguri nuk e kishte lënë këtë dokumentacion brenda helikopterit.
Dyshohet se shumë prej këtyre komponentëve të vjedhur përfundojnë jashtë Evropës, në vende ku dokumentacioni i një mjeti ajror dhe i pjesëve të tij trajtohet, me sa duket, më pak rreptësisht sesa në vendet që janë nën mbikëqyrjen e Agjencisë së Bashkimit Evropian për Sigurinë e Aviacionit, EASA.
Dokumentacion më pak i rreptë
Rregullat janë më të lehta për mjetet ajrore ultralehta. Në këtë kategori hyjnë avionët me motor me maksimum dy vende, girokopterët dhe helikopterët me peshë maksimale ngritjeje deri në 600 kilogramë.
Këtu dokumentacioni nuk është aq i rreptë sa për avionët dhe helikopterët e prodhuesve si Cessna, Piper apo Robinson. Për këtë arsye, ndodh çuditërisht shpesh që motorë avionësh Rotax, shumë të përhapur dhe me fuqi 80 ose 100 kuaj-fuqi, të çmontohen profesionalisht “me porosi” nga avionë të parkuar apo madje të vendosur në hangarë dhe të vidhen.
Më pas ata shiten ose të çmontuar në pjesë, ose si motorë të plotë. Rreth dhjetë vjet më parë, për shembull, në dy aerodrome të ndryshme në Spanjë, në incidente që ndodhën pothuajse në të njëjtën kohë, u vodhën në mënyrë të synuar gjashtë motorë të zakonshëm katërcilindrikë Rotax 912. Në një tjetër vjedhje u morën katër motorë të të njëjtit tip.
Katër vjet më parë, motorë avionësh Rotax, të vjedhur më parë në Evropë, u zbuluan disa herë në dronë iranianë të rrëzuar ose të goditur gjatë luftës Rusi-Ukrainë.
Për dikë që njeh mirë një helikopter ose avion, ndezja e motorit dhe largimi me fluturim nuk do të përbënte ndonjë problem të madh. Në kabinat e avionëve të vegjël me helikë ose të helikopterëve me motor me piston nuk ka sisteme elektronike kundër ndezjes apo kundër vjedhjes, siç ndodh te automjetet. Edhe bravat e dyerve të tyre kanë, në shumicën e rasteve, më shumë karakter simbolik.
Megjithatë, vjedhja e helikopterit në Austri nuk ishte në asnjë mënyrë një veprim spontan. Thyerja e hangarit dhe e pikës së furnizimit me karburant të aerodromit, nxjerrja e helikopterit jashtë, mbushja e tij plot me benzinë aviacioni të tipit Avgas, ndezja e motorit dhe e rotorit dhe më pas fluturimi gjatë natës deri përtej kufirit me Kroacinë, tregojnë për një planifikim jashtëzakonisht të hollësishëm.
Madje, hajduti ose hajdutët duket se kanë qenë të paktën aq të kujdesshëm sa, pasi e nxorën helikopterin jashtë, i kthyen me rregull brenda në hangar rrotat transportuese që përdoren për manovrimin e tij në tokë.
Aktualisht, policia austriake dhe ajo kroate po kërkojnë hajdutin e helikopterit dhe po përpiqen të zbulojnë se ku ndodhet Robinson R44. Deri tani, pa rezultat./ Frankfurter Allgemeine Zeitung
