Irani kontrollon rezervat e treta më të mëdha të provuara të naftës në botë dhe një nga rrugët më të rëndësishme globale të transportit të naftës.
Sipas OPEC-ut, Irani prodhon mesatarisht rreth 3.2 milionë fuçi naftë në ditë, që përbëjnë rreth 4% të prodhimit global të naftës së papërpunuar. Kjo e bën Iranin prodhuesin e gjashtë më të madh të naftës në botë – një arritje e konsiderueshme, duke pasur parasysh se vendi përballet me sanksione që kanë kufizuar klientët e tij potencialë. Për t’i anashkaluar sanksionet, Irani përdor një flotë të fshehtë anijesh për të eksportuar naftë me çmime të ulëta.
Megjithatë, potenciali i Iranit është shumë më i madh se prodhimi aktual. Vendi zotëron rreth 209 miliardë fuçi naftë rezerva, duke u renditur pas Venezuelës dhe Arabisë Saudite. Prodhimi aktual ditor është më pak se gjysma e 6.5 milionë fuçive në ditë që Irani prodhonte në mesin e viteve 1970, përpara se revolucionarët të rrëzonin Shahun.
Kina është klienti kryesor i Iranit: ajo blen 89% të naftës iraniane, sipas Administratës Amerikane të Informacionit për Energjinë (EIA). Ashtu si Venezuela, Irani e ka shtetëzuar sektorin energjetik, pasi konfiskoi asetet e kompanive të huaja të naftës.
Por Irani ka një rëndësi shumë më të madhe për energjinë globale sesa Venezuela.
Çmimi i naftës tashmë është rritur ndjeshëm për shkak të kërcënimit të ndërprerjes së furnizimit nga Irani. Çmimet mund të rriten edhe më shumë nëse SHBA ndërmerr sulme ndaj Iranit – por kjo varet nga shkalla e sulmit dhe reagimi i Iranit.
Irani ka gjithashtu fuqinë të shkaktojë dëme serioze në tregun global të naftës: ai kontrollon anën veriore të Ngushticës së Hormuzit, një pikë strategjike për vendet prodhuese të naftës, përmes së cilës kalojnë rreth 20 milionë fuçi naftë në ditë – afërsisht një e pesta e prodhimit ditor global. Kjo ngushticë është rruga e vetme detare për transportimin e naftës nga Gjiri Persik drejt pjesës tjetër të botës./CNN/tetovaNews
