Shkup, 29 maj 2026 – Ish-kryeministri i Maqedonisë së Veriut, Nikolla Gruevski, i arratisur që nga viti 2018 dhe banues në Budapest, dyshohet se ka marrë shtetësi të plotë hungareze që në vitin 2022, një zhvillim që mund të ndryshojë rrënjësisht perspektivën juridike për ekstradimin e tij në vendlindje. Informacioni, i publikuar fillimisht nga portali investigativ hungarez VSquare, duke iu referuar burimeve brenda qeverisë hungareze, ka shkaktuar reagime të forta politike dhe institucionale në Maqedoninë e Veriut, ndërsa Ministria e Drejtësisë insiston se procedura për ekstradim vazhdon.
Sipas burimeve të VSquare, Gruevski ka marrë shtetësi hungareze mbi bazën e “interesit shtetëror të Hungarisë”, një kategori e veçantë juridike që përdoret në raste të caktuara nga shteti hungarez për persona që konsiderohen me rëndësi strategjike apo politike. Një burim tjetër qeveritar ka konfirmuar se besohet se Gruevski vazhdon të qëndrojë në Hungari, ku jeton që nga arratisja e tij në vitin 2018.
Ky informacion, nëse konfirmohet zyrtarisht, konsiderohet si një zhvillim kyç që mund ta bëjë ekstradimin e ish-kryeministrit pothuajse të pamundur, për shkak se shtetësia siguron një nivel mbrojtjeje shumë më të fortë juridike sesa azili politik.
Nga azil politik në shtetësi: pse ndryshon gjithçka?
Që nga arratisja e tij në Hungari, Gruevski gëzonte statusin e azilantit politik, të miratuar nga qeveria e atëhershme e Viktor Orbanit. Por, sipas analizave juridike të publikuara nga mediat hungareze dhe ndërkombëtare, shtetësia e plotë ndryshon në mënyrë thelbësore pozitën e tij ligjore.
Ndërsa azili politik mund të revokohet, shtetësia mund të hiqet vetëm në kushte shumë të kufizuara juridike. Sipas VSquare dhe analizës së cituar nga Deutsche Welle, autoritetet hungareze do të mund ta revokonin shtetësinë vetëm nëse provohej se ajo është marrë përmes mashtrimit, dokumenteve të rreme apo korrupsionit.
Në rastin konkret të Gruevskit, kjo do të ishte veçanërisht e vështirë, sepse shtetësia, sipas pretendimeve, është dhënë mbi bazën e “interesit shtetëror hungarez”. Një procedurë eventuale për ta kontestuar do të kërkonte hetim të drejtpërdrejtë ndaj zyrtarëve të lartë të qeverisë së Viktor Orbanit, përfshirë mundësinë e verifikimit të rolit të strukturave shtetërore që kanë marrë vendimin.
Pikërisht kjo e bën Gruevskin, sipas analistëve, shumë më të mbrojtur sesa raste të tjera të personave të arratisur që kishin marrë vetëm azil politik.
Reagimi i Ministrisë së Drejtësisë: “Procedura vazhdon”
Pas publikimeve mediatike, Ministria e Drejtësisë e Maqedonisë së Veriut deklaroi se po i ndjek me kujdes informacionet lidhur me pretendimet se Gruevski ka marrë shtetësi hungareze, por theksoi se kjo nuk e ndryshon pozicionin juridik të shtetit maqedonas.
Në reagimin zyrtar thuhet se:
“Pavarësisht nga të gjitha spekulimet dhe informacionet jozyrtare për statusin eventual që ka në Hungari, Nikolla Gruevski mbetet shtetas i Republikës së Maqedonisë së Veriut dhe është person ndaj të cilit ekzistojnë vendime gjyqësore të formës së prerë dhe procedura aktive.”
Ministria nënvizoi se ekstradimi do të vazhdojë të kërkohet në përputhje me ligjin vendor, marrëveshjet bilaterale dhe konventat ndërkombëtare, duke paralajmëruar vazhdimin e hapave juridikë dhe diplomatikë me autoritetet hungareze.
Megjithatë, paradoksi institucional që ka shkaktuar reagime është fakti se, sipas raportimeve, institucionet maqedonase deri më tani nuk kishin informacion se Gruevski mund të kishte marrë shtetësi hungareze që katër vite më parë.
Mickoski: Qeveria nuk ka informacion
Kryeministri Hristijan Mickoski deklaroi më 29 maj se Qeveria nuk posedon informacion zyrtar nëse Gruevski ka shtetësi hungareze.
Në prill të këtij viti, pas ndryshimeve politike në Hungari dhe largimit të Viktor Orbanit nga pushteti, Mickoski kishte deklaruar se nuk pret rikthimin e Gruevskit në Maqedoni, por shtoi se, nëse kjo ndodh, “ai do të shkojë në burg”.
Çfarë ndodhi në Hungari dhe pse u rikthye tema?
Rikthimi i debatit për Gruevskin lidhet ngushtë me ndryshimet politike në Hungari. Kryeministri i ri hungarez Péter Magyar, që pas marrjes së detyrës, deklaroi publikisht se vendi nuk do të jetë më “strehë për kriminelë ndërkombëtarë”.
Pas kësaj deklarate, disa figura politike të arratisura që ndodheshin në Hungari u larguan menjëherë.
Ndër rastet më të përmendura është ish-ministri polak i Drejtësisë, Zbigniew Ziobro, i cili u pa në aeroportin “Newark Liberty” në SHBA, si dhe ish-zëvendësi i tij Marcin Romanowski, i kërkuar nga autoritetet polake për keqpërdorim fondesh publike.
Megjithatë, sipas VSquare, pozita e Gruevskit është shumë më e fortë, pikërisht për shkak të shtetësisë hungareze.
Arratisja spektakolare e vitit 2018
Nikolla Gruevski u arratis nga Maqedonia e Veriut në nëntor të vitit 2018, pak ditë para se të niste vuajtjen e dënimit me burg prej dy vitesh në rastin “Tanku”, që kishte të bënte me blerjen e një automjeti luksoz të blinduar “Mercedes”, në vlerë prej rreth 600 mijë eurosh.
Sipas raportimeve të kohës, ai doli nga vendi përmes Shqipërisë, më pas kaloi në Mal të Zi dhe Serbi, për të mbërritur në Hungari. Raportime të shumta mediatike pretendonin se arratisja ishte realizuar me ndihmën e një automjeti diplomatik hungarez dhe me përfshirje të mundshme të strukturave hungareze të sigurisë dhe inteligjencës së jashtme.
Pas mbërritjes në Budapest, qeveria e Viktor Orbanit i dha azil politik, një veprim që në atë kohë shkaktoi tensione të mëdha diplomatike mes Shkupit dhe Budapestit.
Dënimet dhe rastet aktive kundër Gruevskit
Sipas Gjykatës Themelore Penale në Shkup, ndaj Gruevskit ekzistojnë disa procese dhe vendime aktive.
Përveç rastit “Tanku”, ai kërkohet edhe për:
“Dhuna në Qendër”, për të cilin është formuar procedurë për ekzekutimin e dënimit me burg prej 1 viti e 6 muajsh, që parashkruhet më 10 shtator 2027;
si dhe për rastin “Parcelat në Vodno”, ku është dënuar me 9 vjet burg, me afat parashkrimi të ekzekutimit deri më 14 shkurt 2043.
Pse ekstradimi është ende i paqartë?
Një tjetër element që ka ngritur debat është fakti se aktualisht nuk ekziston fletarrest aktiv ndërkombëtar nga Interpoli për Gruevskin, ndërsa kërkesa e mëparshme për ekstradim konsiderohet e skaduar.
Ministri i Drejtësisë, Igor Filkov, më 14 prill kishte kërkuar nga gjykatat, Prokuroria dhe MPB-ja dokumentacion të detajuar për të gjitha lëndët aktive dhe të vjetruara kundër Gruevskit, për të përgatitur një kërkesë të re për ekstradim.
Megjithatë, sipas raportimeve, procedura është zvarritur edhe për arsye burokratike, pasi dokumentet dhe përgjigjet mes institucioneve po dërgohen përmes postës zyrtare.
Madje, më 18 prill, Ministria e Drejtësisë kishte deklaruar se edhe nëse dokumentet mbërrijnë, nuk mund të thuhet me siguri nëse dhe kur do të dërgohet një kërkesë e re për ekstradim.
A po mbyllet përfundimisht kapitulli “Gruevski”?
Në aspektin praktik, marrja e shtetësisë hungareze e vendos Gruevskin në një pozicion dukshëm më të favorshëm juridik. Nëse informacionet rezultojnë të sakta, ai jo vetëm që ka mbrojtje më të fortë ndaj ekstradimit, por edhe një siguri politike e ligjore që mund ta bëjë rikthimin e tij në Maqedoninë e Veriut pothuajse të pamundur.
Megjithatë, autoritetet maqedonase insistojnë se procesi juridik nuk ka përfunduar dhe se ekstradimi mbetet objektiv institucional.
Për momentin, përgjigjja përfundimtare varet nga një pyetje kyçe: a do ta konfirmojë zyrtarisht Hungaria se Nikolla Gruevski është shtetas i saj që nga viti 2022?/TetovaNews
Nikolla Gruevski ka marrë shtetësi hungareze në vitin 2022, ekstradimi i tij pothuajse i pamundur
